Mzozo wa Ukraine: Nato ni nini na inaipatia silaha gani Ukraine?

Nchi za Nato zimeahidi kuipatia Ukraine mifumo ya kulinda anga ya miji kadhaa dhidi ya mashambulizi ya Urusi.

Rais Volodymyr Zelensky amesema kwamba makombora ya kurushwa kutoka nchi kavu ndio kipaumbele cha Ukraine kwa sasa.

Lakini NATO ni nini?

Nato – Ni muungano wa kijeshi ulianzishwa 1949 na mataifa 12 ikiwemo Marekani , Uingereza , Canada na Ufaransa. Wanachama wake walikubaliana kusaidiana iwapo watashambuliwa.

Lengo kuu la NATO ilikuwa kukabili upanuzi wa Urusi Ulaya baada ya vita vya dunia vya pili.

Baada ya kuanguka kwa muungano wa Usovieti 1991, mataifa mengi ya Ulaya mashariki waliokuwa washirika wakuu wa Urusi walipatiwa uanachama wa NATO.

Urusi nayo kwa muda mrefu imehoji kwamba hatua ya mataifa haya kujiunga na NATO kunahatarisha usalama wake. Umepinga kwa nguvu uwezekano wa Ukraine kujiunga na muungano huo, ikihofia kwamba Nato itakaribia mipaka yake.

Je mataifa ya NATO yanaisaidia vipi Ukraine?

Katika mkutano wake wa hivi majuzi, wanachama wa Nato waliahidi mifumo ya ulinzi wa anga yenye thamani ya mamilioni ya dola kwa Ukraine ili kujilinda dhidi ya mashambulizi ya Urusi kwenye miji, na vituo vya kiraia kama vile vituo vya umeme, kwa kutumia makombora na ndege zisizo na rubani za "kamikaze"

Ujerumani inatuma vitengo vya mfumo wake wa ulinzi wa anga unaoongozwa na Iris-T, ambao unaweza kutungu ndege, makombora na ndege zizizo na rubani , na inasema mifumo yake minne ya kwanza kati yao tayari imewasili Ukraine.

Marekani imeahidi kutuma mfumo wa NASAMS, ambao unaweza pia kurusha ndege, makombora ya cruise na drones.

Uingereza, Kanada, Ufaransa na Uholanzi pia zinatuma mifumo ya ulinzi wa anga.

Hii inakuja juu ya kiasi kikubwa cha silaha ambazo nchi za Nato zimekuwa zikiituma Ukraine tangu uvamizi wa Urusi mwezi Februari.

Marekani imeipa Ukraine silaha zenye thamani ya $15bn (£13.5bn), ikiwa ni pamoja na mfumo wa masafa marefu wa Himars, makombora ya kukinga vifaru vya mkuki, howitzers, na ndege zisizo na rubani za Switchblade "kamikaze".

Poland inatoa karibu robo ya silaha za Ukraine kutoka nje ya nchi, zikiwemo vifaru vya T-72 na makombora kwa ajili ya ndege zake za kivita. Baadhi ya vifaa vya enzi ya Soviet ambavyo imetoa vimeboreshwa ili kufanya vyema zaidi.

Vifaa vilivyotumwa na UK ni pamoja na silaha za kivita za NLAW na mifumo ya makombora ya masafa marefu ya MLRS.

 Silaha kutoka Ujerumani ni pamoja na bunduki za kujiendesha zenyewe na makombora ya kutoka ardhini hadi angani.

Ufaransa imempatia UKraine Kaisari - bunduki za kujiendesha.

Nchi wanachama wa Nato pia zinatoa mafunzo ya kina kwa wanajeshi wa Ukraine.

Kwa nini nchi za Nato hazipeleki wanajeshi?

Kifungu cha 5 cha mkataba wa Nato kinazilazimisha nchi kwenda kumtetea mwanachama mwenza wa Nato ikiwa atashambuliwa, lakini kwa vile Ukraine si sehemu ya Nato, nchi wanachama wake zimeacha kutuma wanajeshi katika eneo lake.

Nchi zinazoongoza Nato kama vile Marekani zinahofia kwamba kufanya hivyo kungeziweka katika mzozo wa moja kwa moja na Urusi, na kusababisha vita vikubwa zaidi.

Kwa sababu hiyo hiyo, pia wamekataa kuendesha eneo lisilo na ndege nchini.

Hata hivyo, kuna takriban wanajeshi 40,000 wa Nato walioko mashariki mwa Ulaya, kwenye eneo la wanachama wa muungano kama vile Lithuania na Poland, na kuna wanajeshi wengine 300,000 wakiwa katika "tahadhari kubwa".

Rais Vladimir Putin amesema kuna vitengo vya kijeshi nchini Ukraine "chini ya amri ya washauri wa Magharibi" - dai lililoripotiwa sana na vyombo vya habari vya Urusi.

Inajulikana kuwa wapiganaji wa kigeni wamejiunga na vitengo vya kijeshi vya Ukraine. Hata hivyo, hakuna ushahidi kwamba kuna wanajeshi wa Nato wanaohudumu mashinani.

Je, Ukraine itajiunga na Nato?

Mnamo 2008, nchi za Nato ziliiambia Ukraine kuwa inaweza kujiunga katika siku zijazo, lakini hazikuweka ratiba ya uandikishaji kamili.

Baada ya Urusi kutwaa Crimea, Ukraine ilifanya kujiunga na Nato kuwa kipaumbele. Hivi majuzi, iliomba Nato "kufuatilia kwa haraka" mchakato wa kuifanya kuwa mwanachama.

Nchi tisa za Nato kutoka Ulaya ya kati na mashariki zimeunga mkono ombi la Ukraine la kuwa mwanachama katika siku za usoni.

Hata hivyo, Katibu Mkuu wa Marekani na Nato Jens Stoltenberg amesema sasa si wakati wa kufikiria kuipa uanachama kamili, na kwamba ni muhimu zaidi kutoa silaha.

Je, ni nchi gani nyingine zinazotaka kujiunga na NATO?

Sweden na Finland zote zilituma maombi ya kujiunga na Nato kufuatia uvamizi wa Urusi nchini Ukraine.

Ufini ina mpaka wa kilomita 1,340 (maili 833) na Urusi.

Nchi zote wanachama wa Nato zimealika mamlaka hizo mbili kujiunga, na mialiko hiyo imethibitishwa na mabunge 28 kati ya 30 ya nchi wanachama.

Ni Uturuki na Hungaria pekee ambazo bado hazijaidhinisha mialiko ya serikali zao.

Uwezo wa majeshi ya Finland na Sweden