Ma waxaa soo dhow xilligii ay dhici lahayd dowladda Iiraan?

Xigashada Sawirka, Getty Images
Sidee ayay u dhacaan keli-taliyeyaashu? Qoraaga caanka ah ee Ernest Hemingway ayaa si weyn loogu xusuustaa hadalkiisii ahaa: "Waxa ay u dhismaan si tartiib ah marka hore, ka dibna si kedis ah ayay neeftu ugu soo noqotaa."
Dadka bannaanbaxyada ka dhigaya gudaha Iiraan iyo taageerayaashooda dibadda ayaa rajeynaya in nidaamka Islaamiga ah ee Tehraan uu si lama filaan ah u soo noqon doono.
Waxa jira calaamado muujinaya in nidaamka Iiraan uu sii dhimanayo, laakiin calaamadahaasi waa kuwo gaabis ah, sida uu leeyahay Jeremy Bowen, oo ah tifaftiraha arrimaha caalamka ee BBC.
Kacdoonnada dhacay labadii toddobaad ee la soo dhaafay ayaa abuuray dhibaato weyn oo lasoo gudboonaatay hannaanka talada dalkaas.
Carada iyo niyad-jabka shacabka Iiraan ayaa kor u kacay, taas oo keentay inay waddooyinka isugu soo baxaan.
Tani waxay dheeraad ku tahay weerarrada milateri ee ay Maraykanka iyo Israa'iil ku qaadeen Iiraan labadii sano ee la soo dhaafay.
Cunaqabataynta ay ku soo rogeen waddamada Yurub iyo Maraykanka ayaa saamayn weyn ku yeeshay dadka Iiraaniyiinta ah, kuwaas oo la dhibtoonaya quudinta qoysaskooda.
Dhammaan cunaqabatayntii Qaramada Midoobay ee laga qaaday Iiraan kadib natiijadii heshiiskii nukliyeerka ee 2015-kii ayaa dib loo soo celiyay bishii Sebtembar, waxaana soo celiyay waddamada UK, Jarmalka, iyo Faransiiska.

Xigashada Sawirka, Reuters
Warbixinada qotada dheer iyo wararka BBC Somali oo toos kuugu imanaaya WhatsApp.
Halkaan kaga soo biir
Dhamaadka xayeysiinta
Sannadkii 2025, sicir bararka ku yimid cuntada ayaa ka sarreeyay boqolkiiba 70.
Lacagta dalka ayaa gaartay heerkii ugu hooseeyay abid bishii December.
Inkastoo maamulka Iran uu cadaadis weyn saaran yahay, haddana xaaladdu ma muujinayso inuu joogsanayo. Ciidamada ammaanka ayaa weli daacad u ah taliska.
Tan iyo 1979kii Kacaankii Islaamiga ahaa, mas'uuliyiinta Iiraan waxay galiyeen waqti iyo lacag si ay u dhisaan shabakad aad u ballaaran oo awood leh.
Labadii todobaad ee lasoo dhaafay ayaa ciidamada amaanka ee maamulka lagu amray in ay toogtaan shacabkooda.
Sidaas darteed, waxaa lagu soo warramayaa in in ka badan 2,000 oo qof ay ku dhinteen mudaaharaadyadii dhacay dhowrkii toddobaad ee la soo dhaafay oo keliya.
Ciidanka Ilaalada Kacaanka Iiraan (IRGC), oo safka hore kaga jira joojinta mudaharaadyada, ayaa ah ururka kaliya ee ugu muhiimsan dalka.
Kooxdan oo si toos ah uga amar qaadata hoggaamiyaha sare ee dalka Ayatullah Cali Khamenei, waxa ay u xilsaaran tahay ilaalinta fikirka iyo nidaamka dawladeed ee kacaankii Islaamiga ahaa ee 1979kii.
Waxaa lagu qiyaasaa in ay leeyihiin ku dhawaad 150,000 ciidan ah oo ka barbar shaqeeya militariga Iiraan.
Sidoo kale waa qayb weyn oo ka mid ah dhaqaalaha Iiraan.
Ku milanka awoodda, lacagta, musuqmaasuqa, iyo fikirka ayaa siinaysa sabab ku filan oo ay ku difaacaan nidaamka.

Xigashada Sawirka, Getty Images
Ciidamada IRGC ayaa waxaa garab siinaya Maleeshiyada Basji, kuwaasi oo ka tirsan Ciidamada Gurmadka degdega ah ee si iskood ah loo qoray.
Kooxdan oo iskaa wax u qabso ah waxay sheeganayaan inay leeyihiin malaayiin xubnood oo iyaga ka mid ah.
Qaar ka mid ah qiyaasaha reer galbeedka ayaa sheegaya in ay haystaan boqollaal kun oo ciidamo ah oo diyaar u ah in la geeyo.
Basij ayaa si weyn ugu lug lahayd weerarada uu talisku ku hayo mucaaradka.
Sannadkii 2009, IRGC iyo Basij ayaa la abaabulay si ay u xakameeyaan mudaaharaadyadii waaweynaa ee ka dhashay doorashadii madaxtinimada ee lagu muransanaa ee Tehran.
Mutadawiciin Basij ah ayaa la soo dhigay waddooyinka, iyagoo ku hubeysan caag iyo budad alwaax ah.
Ciidamada ammaanka oo ku hubeysan hubka darandooriga u dhaca ayaa la dhigay gadaashooda.
Ciidamada ammaanka oo wata mootooyin ayaa ku wareegayay hareeraha waddooyinka waaweyn ee Tehran, iyagoo ka hortagaya kooxaha isku dayaya inay mudaaharaad dhigaan.
Taasi waxay keentay in wax ka yar laba toddobaad ay yaraato tiradii dadka mudaaharaadayey ee waddooyinka buux dhaafiyey, kuna dhawaaqayey erayo dowladda looga soo horjeedo isla markaana dab qabadsiinayay meelaha qaar.

Xigashada Sawirka, .
Markay qorraxdu dhacdo, dhaqdhaqaaqayaasha mucaaradka waxay u bixi jireen balakoonnadooda ama saqafka sare ee gurigooda, si la mid ah sidii waalidkood samayn jireen xilligii Shah, oo ay ku heesayeen, "Ilaah baa wax walba ka sarreeya."
Sababtoo ah ciidamada amniga gudaha ayaa awooday inay aamusiyaan mudaaharaadayaasha macnaheedu maaha in hoggaamiyaha ugu sarreeya ama taliyihiisa ay ku nasan karaan.
Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa weli ku hanjabaya inuu tallaabo qaadi doono. Malaayiin reer Iiraan ah oo raba in talisku dhaco waxaana ka buuxa caro baaxad leh.
Waxay u muuqataa in xukuumadda iyo hoggaamiyaha ugu sarreeya ee Tehran ay raadinayaan habab ay ku yareeyaan cadaadiska ay wajahayaan.
Madaxweyne Trump ayaa dhowaan sheegay in madaxda Iiraan ay lasoo xiriireen una sheegeen inay doonayaan wada-hadal. Hase yeeshee, wuxuu sheegay in inta uusan kulanka wada-hadalka dhicin ay qaadayaan tallaabo, taasoo uusan caddeyn waxa ay tahay.
Waxaa aad u adag in la arko sida labada dhinac ay heshiis uga gaari karaan qorshaha nukliyeerka ee Iiraan iyo barnaamijka gantaalaha ballistic-gga ah oo aan lagu guuleysan wada hadalladii hore.
Laakiin wadahadallada, gaar ahaan haddii Trump uu oggolaado in wadahadalladu sii socdaan xitaa haddii aan heshiis la gaarin, Iiraan waqti dheer ayay qaadan kartaa iyadoo caga-jiideysa.
Dhanka kale, Trump ayaa ku hanjabay inuu canshuur 25% ah ku soo rogi doono dalalka ganacsiga la leh Iiraan.
Way adag tahay in la arko sida tallaabadan Maraykanku u shaqayn doonto.

Xigashada Sawirka, AP
Shiinuhu waxa uu iibsadaa inta badan shidaalka Iiraan, Trump iyo madaxweynaha Shiinaha Xi Jinping ayaa dhawaan heshiis ku gaaray in ay soo afjaraan dagaalkii ganacsi ee u dhaxeeyay.
Shir madaxeedka labada dal oo bisha April ka dhici doona magaalada Beijing ee dalka Shiinaha, ayaa dalalkan quwadaha waaweyn ee adduunka waxa ay ka wadahadli doonaan arrimaha ay isku hayaan.
Magaalada Tehran-se, muhiimadda ugu sarreysa ee Hoggaamiyaha Sare ee da'da ah, Ayatullah Khamenei, waa ilaalinta nidaamka dowladnimada ee Jamhuuriyadda Islaamiga ah.
Mudaaharaadyo kale oo dhaca ayaa wajihi kara jawaab adag oo dowladda Iiraan ka timaadda.
Faa'iidada uu heysto talisku waxa weeye in aanay jirin hoggaan midaysan oo mucaaradka ah.
Wiilkii ugu weyn ee Shah, oo kacaankii lagu afgambiyay ku dhawaad nus qarni ka hor, ayaa isku dayay inuu noqdo hogaamiyaha dhaqdhaqaaqa wax iska caabbinta.
Waxay u muuqataa uun inay kaliya isku dayeen inay u dhawaadaan dhaqdhaqaaqayaasha mucaaradka iyagoo muujinaya taariikhda qoyskooda iyo xiriirka dhow ee Israa'iil.
Dadka ka soo horjeeda nidaamka Islaamiga ah ayaa rajeynaya in cadaadis badan oo gudaha iyo dibadda ah uu isa soo taro, isla markaana uu soo baxo hoggaan lagu kalsoonaan karo.
Natiijo ahaan, waxay rajeynayaan in daxaleysiga nidaamka uu dardar ku socon doono, isaga oo kor uga soo kacaya sida tartiibta ah ee uu ku socdo.













