Czy Ukrainę stać na dalszą walkę z Rosją?

Setki tysięcy ofiar po obu stronach to najbardziej widoczny koszt tej wojny. Ale konflikt zbrojny to również ogromne obciążenie finansowe.

Według oficjalnych danych, w 2024 r. Ukraina wydała na wojnę niemal 52 miliardy dolarów, co daje około 142 mln dolarów dziennie.

Czy Kijów będzie w stanie utrzymać taki poziom wydatków?

'To gospodarki wygrywają wojny'

„Choć wojsko wygrywa bitwy, to gospodarki wygrywają wojny” — powiedział w 2024 roku admirał Rob Bauer, były przewodniczący Komitetu Wojskowego NATO.

Która gospodarka zwycięży w tej wojnie? Rosji czy Ukrainy?

Próby zawarcia rozejmu utknęły w martwym punkcie. Narastają wątpliwości co do zaangażowania prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa w dalsze wsparcie finansowe i militarne dla Ukrainy, a także co do tego, czy Europa będzie w stanie uzupełnić ewentualne braki.

Trump zakwestionował zdolność Kijowa do kontynuowania walki, mówiąc w kwietniu prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu podczas jego wizyty w Białym Domu, że „nie ma żadnych kart w ręku”.

Finanse Ukrainy w czasie wojny

Szacuje się, że przed inwazją z w 2022 roku gospodarka Rosji była 10 razy większa niż gospodarka Ukrainy.

Wojna wywołała najpoważniejszy wstrząs finansowy w najnowszej historii Ukrainy — większy niż upadek ZSRR w latach 90., który przyniósł chaos gospodarczy i gwałtowną inflację.

W pierwszych miesiącach rosyjskiej ofensywy Ukraina próbowała finansować swoje wydatki, emitując obligacje skarbowe i decydując się na dodruk pieniądza.

Na koniec 2022 roku ukraińska gospodarka skurczyła się o niemal jedną trzecią, a inflacja przekroczyła 25%.

Stabilizacja gospodarcza Ukrainy

Stabilizacja gospodarcza Ukrainy nastąpiła dzięki wsparciu sojuszników.

Początkowo głównym darczyńcą były Stany Zjednoczone, oferując pomoc wojskową, humanitarną i finansową.

Później rolę lidera przejęła Unia Europejska.

„Obecnie 80% kosztów wojny pokrywają Ukraina i Europa, a 20% Stany Zjednoczone”, powiedział w lutym prezydent Zełenski w rozmowie z dziennikarzami.

Zgodnie z danymi Instytutu Gospodarki Światowej w Kilonii, od 24 stycznia 2022 do 28 lutego 2025 roku, kraje Unii Europejskiej udzieliły Ukrainie pomocy finansowej, wojskowej i humanitarnej w wysokości 187,01 miliarda euro.

W tym samym okresie Stany Zjednoczone przekazały Ukrainie 212,27 miliarda dolarów (118,99 miliarda euro; 157,10 miliarda funtów), a Wielka Brytania 30,92 miliarda dolarów (27,25 miliarda euro; 22,89 miliarda funtów).

Polskie wsparcie dla Ukrainy

Polska niezmiennie znajduje się wśród największych indywidualnych darczyńców Ukrainy, udzielając między styczniem 2022 a lutym 2025 pomocy finansowej, wojskowej i humanitarnej o wartości 5,82 miliarda dolarów (4,31 miliarda funtów; 5,13 miliarda euro), - podaje Instytut Gospodarki Światowej w Kilonii.

Stawia to Polskę na ósmym miejscu wśród wszystkich sojuszników Ukrainy pod względem wparcia w przeliczeniu na liczbę ludności.

Polski rząd twierdzi, że jest wręcz najbardziej hojnym darczyńcą Ukrainy, przekazując pomoc w wysokości 4,91% PKB (produktu krajowego brutto) kraju.

„Sumując wydatki na wsparcie dla walczącej Ukrainy oraz pomoc dla ukraińskich uchodźców względem produktu krajowego brutto, Polska zajmuje pierwsze miejsce wśród wszystkich państw, które zaangażowały się w pomoc naszemu sąsiadowi”, podaje strona internetowa Kancelarii Prezydenta RP.

Wpływ polityczny Polski również okazał się kluczowy dla Ukrainy, powiedział Jacek Kucharczyk z Instytutu Spraw Publicznych.

„Polska jest obecnie jednym z kluczowych graczy w UE i odgrywa istotną rolę w mobilizowaniu pozostałych członków Unii oraz partnerów międzynarodowych do utrzymania ukraińskiego oporu wobec Rosji”, powiedział Kucharczyk agencji AFP.

Według Agencji ONZ ds. Uchodźców (UNHCR), blisko milion ukraińskich uchodźców jest zarejestrowanych w Polsce, a niemal dwa miliony złożyło wnioski o pomoc oferowaną przez polski rząd od początku pełnowymiarowej inwazji.

Czy pomoc działa?

Według oficjalnych danych, po początkowym gwałtownym spadku w 2022 roku, ukraińska gospodarka wzrosła o 5,3% w 2023 roku i o 3,6% w 2024.

Pomoc międzynarodowa umożliwiła Ukrainie odbudowę rezerw walutowych, utrzymanie względnej stabilności krajowej waluty oraz pokrycie deficytu budżetowego.

„Ukraina potrzebuje około 40 miliardów dolarów rocznie (pomocy zagranicznej), by dalej walczyć”, powiedział Dmytro Boyarchuk z Centrum Badań Społeczno-Ekonomicznych w Ukrainie. „Bez tej pomocy, historia potoczy się bardzo smutno”, dodał Boyarchuk.

Jak długo wytrzyma gospodarka Ukrainy?

W nowym raporcie Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) podaje, że „ukraińska gospodarka pozostaje odporna” mimo trudnych warunków.

Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju prognozuje 3,3% wzrostu PKB Ukrainy w 2025 roku. Jeśli zostanie osiągnięty rozejm, gospodarka Ukrainy może wzrosnąć o 5% w 2026 roku.

Jednak koszty odpierania rosyjskiej inwazji nadal rosną.

Ukraiński rząd przeznaczył 49 miliardów dolarów (43,19 miliarda euro; 36,27 miliarda funtów) na obronność i bezpieczeństwo w 2025 - ponad jedną czwartą krajowego PKB.

Edycja: Magdalena Mis