سیر وقایع در بحران اوکراین

تصمیم ویکتور یانوکوویچ، رئیس جمهوری سابق اوکراین، مبنی بر کنار گذاشتن توافق همکاری با اتحادیه اروپا باعث بروز اعتراضات خیابانی گسترده‌ای شد که نهایتا به سرنگونی او منجر شد.

در ماه مارس، روسیه در واکنش به این اتفاق منطقه کریمه را از اوکراین جدا، و به خاک خود منضم کرد. نا آرامی در شرق اوکراین رو به گسترش است. در این منطقه گرایش زیادی به روسیه وجود دارد. در همین حال، روابط میان غرب و مسکو به‌شدت رو به تیرگی گذاشته است.

انتخابات ریاست جمهوری اوکراین دیروز برگزار شد و به نظر می‌رسد پترو پوروشنکو پیروز انتخابات باشد. او می‌گوید که خواهان "پایان دادن به جنگ و آوردن صلح است."

اما در این ماه‌ها در اوکراین چه گذشته است؟

مه ۲۰۱۴

۸ مه: فعالان طرفدار روسیه در مناطق شرقی درخواست ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه، مبنی بر به تعویق انداختن همه‌پرسی‌های استقلال را نادیده می‌گیرند. این همه‌پرسی‌ها قرار بود روز ۱۱ مه برگزار شود.

۷ مه: ولادیمیر پوتین با تغییر آشکار موضع روسیه و با هدف تشویق گفتگو میان طرفین، خواستار به تعویق افتادن همه‌پرسی‌ها در شرق اوکراین شد. او همچنین انتخابات ریاست جمهوری اوکراین را که قرار است روز ۲۵ مه برگزار شود، حرکتی "در جهت صحیح" خواند.

۴ مه: معترضان طرفدار روسیه به مقرهای پلیس در اودسا حمله کردند. این حمله باعث شد که پلیس ده‌ها نفر از بازداشت‌شدگان در نا آرامی‌های قبلی را آزاد کند. آرسنی یاتسنیوک، نخست وزیر موقت، گفت که پلیس "ناکارآمد" نتوانست دو روز پیش جلوی آتش را بگیرد.

۳ مه: هفت ناظر نظامی بین‌المللی که یک هفته توسط مردان مسلح طرفدار روسیه در شرق اسلوویانسک گروگان گرفته شده بودند، آزاد شدند.

۲ مه: اولکساندر تورچینوف، رئیس جمهوری موقت، می‌گوید که شمار زیادی از شورشیان طرفدار روسیه در جریان حمله نیروهای دولتی در شهر اسلوویانسک در شرق کشور کشته، مجروح و بازداشت شدند. نیروهای طرفدار روسیه دو هلی‌کوپتر نظامی اوکراینی را سرنگون کردند و یک خلبان و یک سرباز را کشتند. درگیری‌ها در شهر اودسا در ساحل دریای سیاه دست‌کم ۴۲ کشته برجای گذاشت. اکثر کشته شدگان فعالان مدنی طرفدار روسیه بودند که در اثر آتش گرفتن ساختمانی که در آن سنگر گرفته بودند، کشته شدند.

۱ مه: اولکساندر تورچینوف، رئیس جمهوری موقت، ضمن برقراری مجدد خدمت وظیفه اجباری هشدار داد که اوکراین "در حالت آماده باش کامل" است. طرفداران روسیه در شرق دونتسک دفتر دادستان منطقه را تصرف کردند.

آوریل ۲۰۱۴

۲۷ آوریل: هشت ناظر سازمان امنیت و همکاری اروپا به رسانه‌ها نشان داده شدند. در همین حال، مذاکرات برای آزادی آنها ادامه دارد. یکی از این ناظران که سوئدیست، بعدا به‌دلایل پزشکی آزاد شد.

۲۵ آوریل: هشت ناظر نظامی سازمان امنیت و همکاری اروپا در نزدیکی اسلوویانسک توسط جدایی‌طلبان طرفدار روسیه بازداشت، و به جاسوسی متهم شدند.

۲۳ آوریل: تونی بلر به رهبران غربی هشدار داد که باید اختلافاتشان با روسیه بر سر اوکراین را کنار بگذارند و بجای آن بر خطر اسلام‌گرایی افراطی متمرکز شوند.

به گزارش دانیل سندفورد خبرنگار بی‌بی‌سی از دونتسک، ولادیمیر ریباک، سیاست‌مدار اوکراینی، بعد از اینکه در حال تلاش برای ورود به یک ساختمان تحت تصرف فعالان طرفدار روسیه دیده شد، ناپدید شد.

۲۲ آوریل: بعد از اینکه جنازه شکنجه شده دو مرد، از جمله یک سیاست‌مدار محلی، در منطقه دونتسک پیدا شد، رئیس جمهوری موقت اوکراین دستور از سرگیری عملیات نظامی علیه پیکارجویان طرفدار روسیه در شرق کشور را صادر می‌کند.

۲۱ آوریل: سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، کیف را به نقض توافق ژنو متهم می‌کند. کیف عکسی را به‌عنوان "سند" فعالیت سربازان روسی در شرق اوکراین منتشر می‌کند.

۲۰ آوریل: تیراندازی به سه نفر طرفدار روسیه که یک ایست بازرسی را در نزدیکی اسلوویانسک کنترل می‌کردند، باعث خشم روسیه می‌شود. روسیه این کار را به ملی‌گرایان اوکراینی نسبت می‌دهد.

۱۹ آوریل: انتشار اعلامیه‌های یهود ستیزانه و تهدید آمیز در دونتسک باعث نگرانی یهودیان می‌شود، اما نیروهای طرفدار روسیه انتشار این اعلامیه‌ها را ترفندی برای بی‌اعتبار کردن خود می‌خوانند.

۱۷ آوریل: روسیه، اوکراین، آمریکا و اتحادیه اروپا می‌گویند که در گفتگوهای ژنو در مورد گام‌های لازم برای "فرونشاندن" بحران در شرق اوکراین به توافق رسیده اند. حمله به نیروهای امنیتی اوکراینی در پایگاهی در ماریوپول، و واکنش این نیروها سه کشته برجای می‌گذارد. در مسکو، ولادیمیر پوتین هشدار می‌دهد که اوکراین با برخورد با جدایی‌طلبان طرفدار روسیه در شرق کشور به‌سوی لبه پرتگاه در حرکت است. او همچنین ادعاها درباره اینکه مأموران روسی در شرق اوکراین فعال هستند را رد می‌کند.

۱۶ آوریل: عملیات ضد تروریستی به سرعت متوقف می‌شود: در شرق اوکراین پیکارجویان طرفدار روسیه در شهر کراماتورسک ۶ خودروی زرهی را توقیف می‌کنند. غیرنظامیان و مردان مسلح جلوی حرکت این خودروها را گرفته بودند. در روستایی در همان حوالی هم یک درگیری خشونت‌بار میان سربازان و غیرنظامیان روی داد.

۱۵ آوریل: اولکساندر تورچینوف، رئیس جمهوری موقت اوکراین، آغاز "عملیات ضد تروریستی" علیه جدایی‌طلبان طرفدار روسیه را اعلام می‌کند.

۱۱ آوریل: آرسنی یاتسنیوک، نخست وزیر موقت اوکراین، پیشنهاد می‌کند که مناطق شرقی کشور از اختیارات داخلی بیشتری برخوردار شوند. در همین حال، هواداران اتحاد با روسیه در شهرهای دونتسک و لوهانسک به اشغال اماکن عمومی ادامه می‌دهند.

۱۰ آوریل: ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه، می‌گوید که در صورت خودداری اوکراین از پرداخت بدهی‌هایش، ممکن است تحویل گاز به این کشور متوقف شود، و هشدار می‌دهد که این امر می‌تواند بر گازرسانی به اروپا هم تأثیر بگذارد.

۱۰ آوریل: روسیه می‌گوید که تصاویر ماهواره‌ای که ناتو منتشر کرده، و طبق آنها نیروهای روسیه در هفته‌های اخیر نزدیکی مرز این کشور با اوکراین جمع شده اند، به ماه اوت سال ۲۰۱۳ (مرداد ۱۳۹۲) مربوط می‌شود. ناتو بر صحت و دقت تصاویر خود تأکید می‌کند.

۷ آوریل: معترضان در شهرهای شرقی دونتسک، لوهانسک و خارکف ساختمان‌های دولتی را اشغال می‌کنند و خواهان برگزاری همه‌پرسی برای استقلال می‌شوند. مقامات اوکراینی روز بعد کنترل ساختمان‌های دولتی در خارکف را بازپس می‌گیرند.

۲ آوریل: ویکتور یانوکوویچ، رئیس جمهوری مخلوع اوکراین، می‌گوید که انضمام کریمه توسط روسیه "یک تراژدی" است، و ابراز امیدواری می‌کند که این منطقه دوباره بخشی از اوکراین شود.

۱ آوریل: وزیران خارجه کشورهای عضو ناتو در جلسه‌ای در بروکسل تصمیم می‌گیرند که همه همکاری‌های عملی لشگری و کشوری را با روسیه معلق کنند. ناتو همچنین می‌گوید که هیچ نشانه‌ای دال بر خروج نیروهای روسیه از اوکراین مشاهده نمی‌کند.

مارس ۲۰۱۴

۳۱ مارس: طبق اعلام دولت آلمان، ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه، دستور عقب‌نشینی "بخشی از" نیروهای مستقر در مرز این کشور با اوکراین را صادر می‌کند.

۳۱ مارس: دمیتری مدودف، نخست وزیر روسیه، عالی‌رتبه‌ترین مقام روسیه است که از کریمه دیدن می‌کند. کیف این حرکت را محکوم کرد و آن را "نقض آشکار" مقررات بین‌المللی خواند.

۲۸ مارس: پس از وصول نشانه‌هایی مبنی بر تجمع نیروهای روس در مرزهای شرقی اوکراین، باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا، از مسکو می‌خواهد که "نیروهایش را عقب بکشد" و تنش‌ها را کاهش دهد.

۲۴ مارس: در پی وداع پراحساس زنان و خانواده‌های سربازان اوکراینی که همچنان در منطقه کریمه باقی مانده بودند، دولت اوکراین این نیروها را از کریمه خارج کرد. خروج این نیروها در پی دستور الکساندر تورچینوف، رئیس جمهوری موقت اوکراین، اتفاق افتاد.

۲۰ مارس: رهبران اتحادیه اروپا که در بروکسل گردهم آمده اند، اقدام روسیه در "ضمیمه کردن" کریمه به خاک خود را محکوم، و فهرست افراد تحت تحریم‌های هدفمند را طولانی‌تر می‌کنند. آمریکا هم مجازات‌های خود را تشدید می‌کند.

۱۸ مارس: ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه، در سخنانش در پارلمان این کشور از اقدامات روسیه در کریمه دفاع می‌کند و لایحه‌ای را امضا می‌کند که به موجب آن کل این شبه‌جزیره به فدراسیون روسیه ملحق می‌شود. کمی بعد اوکراین می‌گوید که یک افسر این کشور در جریان اشغال یک پایگاه نظامی در شهر سیمفروپول در کریمه کشته شده است. از زمان به قدرت رسیدن هواداران روسیه در این منطقه در اواخر ماه فوریه، این اولین مورد تلفات از این دست است.

۱۷ مارس: اتحادیه اروپا و آمریکا سفر شماری از مقامات روس و اوکراینی به قلمرو خود را به‌خاطر دست داشتن در همه‌پرسی درباره سرنوشت کریمه ممنوع، و دارایی‌های آنها را مسدود می‌کنند.

۱۶ مارس: طبق نتایج رسمی همه‌پرسی جدا شدن کریمه از اوکراین، ۹۷ درصد رأی‌دهندگان از گزینه پیوستن به روسیه حمایت می‌کنند.

۱۵ مارس: مسکو پیش‌نویس یک قطعنامه شورای امنیت را که در آن از برگزاری همه‌پرسی جدایی کریمه انتقاد شده بود، وتو می‌کند.

۱۳ مارس: پارلمان اوکراین طرح ایجاد یک گارد ملی ۶۰ هزار نفره برای دفاع از کشور را تصویب می‌کند.

۱۲ مارس: باراک اوباما در جریان دیداری با آرسنی یاتسنیوک، نخست وزیر موقت اوکراین، در کاخ سفید وعده می‌دهد که در کنار اوکراین بایستد.

۱۱ مارس: کمیسیون اروپا مشوق‌های تجاری به ارزش تقریبی ۷۰۰ میلیون دلار به اوکراین ارائه می‌کند. نمایندگان مجلس اوکراین از آمریکا و بریتانیا می‌خواهند که برای متوقف کردن تجاوز روسیه از همه گزینه‌های ممکن، از جمله اقدامات نظامی، استفاده کنند.

۱۰ مارس: مردان مسلح یک بیمارستان نظامی در شهر سیمفروپول را تصرف کردند.

۸ مارس: آمریکا و فرانسه به روسیه هشدار می‌دهند که در صورت عقب‌نشینی نکردن این کشور از اوکراین، "اقدامات جدیدی" را علیه آن بکار خواهند بست. برای متوقف کردن ناظران بین‌المللی که سعی دارند به کریمه وارد شوند، از تیر هوایی استفاده می‌شود.

۷ مارس: روسیه می‌گوید که در صورت تصمیم کریمه به جدا شدن از اوکراین از این منطقه حمایت خواهد کرد. گازپروم، شرک گاز دولتی روسیه، به کیف هشدار می‌دهد که ممکن است تحویل گاز به این کشور را متوقف کند. اوکراین تنها یک ورزشکار به مراسم افتتاحیه مسابقات پارا المپیک سوچی می‌فرستد.

۶ مارس: پارلمان کریمه به پیوستن به روسیه رأی می‌دهد و ۱۶ مارس را به‌عنوان روز برگزاری همه‌پرسی تعیین می‌کند.

۴ مارس: ولادیمیر پوتین با شکستن سکوت خود می‌گوید که مردان مسلحی که در کریمه نیروهای اوکراینی را محاصره کرده اند، نه نیروهای ارتش روسیه، که نیروهای دفاعی خود کریمه هستند.

۳ مارس: "دوشنبه سیاه" بازارهای سهام روسیه همزمان با برخی گزارش‌ها مبنی بر اینکه ارتش روسیه به نیروهای اوکراینی مستقر در کریمه ضرب‌الاجل داده که خود را تسلیم کنند. این گزارش‌ها بعدا تکذیب می‌شوند. سفیر روسیه در سازمان ملل می‌گوید که ویکتور یانوکوویچ، رئیس جمهوری مخلوع اوکراین، به‌صورت کتبی از رئیس جمهوری روسیه خواسته بود با استفاده از نیروی نظامی وارد عمل شود.

۲ مارس: آرسنی یاتسنیوک، نخست وزیر موقت اوکراین، می‌گوید که روسیه عملا به کشورش اعلان جنگ داده است. آمریکا می‌گوید که روسیه کنترل کریمه را در دست دارد.

۱ مارس: پارلمان روسیه با درخواست ولادیمیر پوتین برای استفاده از نیروی نظامی در اوکراین برای حفاظت از منافع روسیه موافقت می‌کند. در چندین شهر اوکراین در خارج از شبه‌جزیره کریمه – از جمله در خارکف، دومین شهر بزرگ کشور – تظاهرات‌هایی در حمایت از روسیه برگزار می‌شود. باراک اوباما به آقای پوتین می‌گوید که نیروهایش را به پایگاه‌هایشان بازگرداند.

فوریه ۲۰۱۴

۲۸-۲۷ فوریه: مردان مسلح طرفدار روسیه ساختمان‌های اصلی شهر سیمفروپول، پایتخت کریمه، را تصرف می‌کنند. مردان مسلح ناشناس که یونیفورم‌های جنگی برتن دارند در بیرون فرودگاه‌های کریمه مستقر می‌شوند. آقای یانوکوویچ در اولین کنفرانس خبری از زمان فرارش به روسیه تأکید می‌کند که هنوز رئیس جمهوری کشور است.

۲۶-۲۳ فوریه: پارلمان اوکراین رئیس خود، الکساندر تورچینوف، را به‌عنوان رئیس جمهوری موقت انتخاب می‌کند. برای آقای یانوکوویچ حکم جلب صادر می‌شود، و رئیس جمهوری موقت درباره خطرات جدایی‌طلبی هشدار می‌دهد. اعضای دولت پیشنهادی جدید در مقابل تظاهرکنندگان حاضر می‌شوند و آرسنی یاتسنیوک نامزد نخست وزیری می‌شود. واحد ویژه پلیس برکوت، که در مرگ شماری از معترضان مقصر دانسته می‌شد، منحل اعلام می‌شود.

۲۲ فوریه:ویکتور یانوکوویچ ناپدید می‌شود. معترضان کنترل ساختمان‌های نهاد ریاست جمهوری را بدست می‌گیرندپارلمان به برکناری رئیس جمهوری از قدرت رأی می‌دهد و ۲۵ مه به‌عنوان تاریخ برگزاری انتخابات بعدی اعلام می‌شودآقای یانوکوویچ با حضور در تلویزیون "کودتا" را محکوم می‌کندیولیا تیموشنکو، رقیب سرسخت او، از زندان آزاد می‌شود

۲۱ فوریه: آقای یانوکوویچ توافق آشتی را با رهبران اپوزیسیون امضا می‌کند

۲۰ فوریه: کیف شاهد بدترین خشونت‌های حدود ۷۰ سال اخیرش است. ظرف ۴۸ ساعت دست‌کم ۸۸ نفر جان خود را از دست می‌دهند. تصاویر ویدئویی تک‌تیراندازهایی را نشان می‌دهند که معترضانی که سپر بدست دارند را هدف قرار می‌دهند.

۱۸ فوریه: درگیری‌ها آغاز می‌شود. دلیل شروع آن مشخص نیست، اما در جریان این درگیری‌ها ۱۸ نفر، از جمله ۷ مأمور پلیس، کشته شدند و صدها نفر هم مجروح شدند. حدود ۲۵ هزار معترض در میدان استقلال محاصره شده اند.

۱۶-۱۴ فوریه: همه ۲۳۴ تظاهرکننده‌ای که از ماه دسامبر به این‌سو بازداشت شده اند، آزاد می‌شوند. معترضانی که از روز اول دسامبر ۲۰۱۳ ساختمان شهرداری کیف را اشغال کرده اند، این ساختمان و دیگر بناهای عمومی منطقه را رها می‌کنند.

ژانویه ۲۰۱۴

۲۹-۲۸ ژانویه: میکولا آزاروف، نخست وزیر اوکراین، استعفا می‌کند و پارلمان قانون ممنوعیت اعتراضات را لغو می‌کند. پارلمان طرح عفو عمومی را به تصویب می‌کند و قول می‌دهد پیگرد هرگونه اتهامی علیه بازداشت‌شدگان در جریان اعتراضات را رها کند، مشروط بر اینکه معترضان ساختمان‌های دولتی را ترک کنند. مخالفان شرایط پیشنهادی را رد می‌کنند.

۲۳-۱۶ ژانویه: پارلمان قوانین محدود کننده‌ای درباره اعتراضات خیابانی تصویب می‌کند. چند روز بعد دو نفر بر اثر شلیک گلوله کشته می‌شوند. به این ترتیب، درگیری‌ها برای اولین بار با تلفات جانی همراه می‌شود. سومین کسی که جانش را از دست می‌دهد، یوری وربیتسکی، فعال مدنی سرشناس، است که جنازه‌اش بعدا پیدا شد. معترضان حمله به ساختمان‌های دولتی در غرب اوکراین، و اشغال آنها را آغاز می‌کنند.

دسامبر ۲۰۱۳

ویکتور یانوکوویچ، رئیس جمهوری مخلوع اوکراین، در مسکو قراردادی ۱۵ میلیارد دلاری را با رئیس جمهوری روسیه امضا کرد

۱۷ دسامبر: ولادیمیر پوتین یک کمک مالی حیاتی در اختیار ویکتور یانوکوویچ، رئیس جمهوری وقت اوکراین، قرار می‌دهد و می‌پذیرد که ۱۵ میلیارد دلار از بدهی‌های دولت این کشور را بخرد و قیمت گازی که به اوکراین می‌فروشد را حدود یک‌سوم کاهش دهد.

اوایل دسامبر: معترضان ساختمان شهرداری کیف و میدان استقلال این شهر را تصرف می‌کنند. چادرها میدان استقلال را می‌پوشانند. بزرگترین تظاهرات‌ها با حضور ۸۰۰ هزار معترض در کیف برگزار می‌شود.

نوامبر ۲۰۱۳

اواخر نوامبر: با شدت گرفتن اعتراضات، ۱۰۰ هزار نفر در تظاهراتی در کیف شرکت می‌کنند. این بزرگترین تجمعیست که از زمان انقلاب نارنجی اوکراین برگزار می‌شود. پلیس برای اولین بار به معترضان حمله، و ۳۵ نفر را بازداشت می‌کند. تصاویر مجروحان باعث توجه جهانیان به این اعتراضات می‌شود.

۲۱ نوامبر: کابینه ویکتور یانوکوویچ موافقت‌نامه برقراری روابط تجاری نزدیک‌تر با اتحادیه اروپا را رها می‌کند و بجای آن تصمیم می‌گیرد همکاری‌اش با روسیه را تقویت کند. به علاوه، نمایندگان پارلمان اوکراین با تصویب طرحی برای اعطای اجازه خروج از کشور به یولیا تیموشنکو مخالفت می‌کنند. اعتراضات محدودی آغاز می‌شود و مقایسه اوضاع با زمان وقوع انقلاب نارنجی شدت می‌گیرد.

۲۰۱۰

فوریه: ویکتور یانوکوویچ برنده انتخابات ریاست جمهوری اعلام می‌شود. ناظران این انتخابات را آزاد و منصفانه ارزیابی می‌کنند. رقیب اصلی او، یولیا تیموشنکو، به اتهام سوء استفاده از قدرت بازداشت می‌شود و نهایتا در اکتبر ۲۰۱۱ به زندان می‌افتد.

۲۰۰۴

رهبران مخالفان، ویکتور یوشچنکو و یولیا تیموشنکو، در سال ۲۰۰۴ رهبری اعتراضات را برعهده داشتند

دسامبر: ویکتور یوشچنکو، نامزد مخالفان، بعد از تکرار انتخابات برنده می‌شود. رقیب او، ویکتور یانوکوویچ، نتایج انتخابات را به چالش می‌کشد، اما از سمت نخست وزیری استعفا می‌کند.

نوامبر: پس از گزارش‌هایی مبنی بر وقوع تقلب در انتخابات ریاست جمهوری، انقلاب نارنجی آغاز می‌شود. ویکتور یانوکوویچ، نامزد طرفدار روسیه، در این انتخابات برنده اعلام شده بود. ویکتور یوشچنکو، نامزد اپوزیسیون، رهبری اعتراضات خیابانی گسترده و نافرمانی مدنی را در دست می‌گیرد. دیوان عالی اوکراین نتایج انتخابات را باطل اعلام می‌کند.

۱۹۹۱

اوت: بعد از یک کودتای نافرجام در مسکو، پارلمان اوکراین از روسیه اعلام استقلال می‌کند. در رفراندومی که در ماه دسامبر برگزار می‌شود، ۹۰ درصد شرکت کنندگان به استقلال کشور رأی می‌دهند.