عراق: جبهه جنگ نیابتی ایران و عربستان سعودی

با افزایش کم‌سابقه خشونت‌های فرقه‌ای در عراق شواهدی در دست است حاکی از آن که این کشور به صورت جبهه‌ای برای جنگ نیابتی قدرت‌های منطقه درآمده است.

قدرت‌هایی که می‌خواهند نفوذ خود را در حوزه وسیعتری تثبیت کنند.

اولین دیدار من با یکی از اعضای گردان‌های حزب الله در عراق از روی کنجکاوی بود زیرا برخلاف "عصائب اهل الحق"، یک گروه شبه نظامی شیعه که در صحنه سیاسی و امنیتی عراق روز به روز بیشتر خود نمایی می کند، گردان های حزب الله عراق یک "سازمان شبح" نام گرفته‌اند.

اما این گروه اکنون فعالیت‌های سری خود را تغییر داده است و با ترتیب دادن تظاهرات و برنامه‌هایی در مجامع عمومی می‌خواهد حضور خود را در عراق نشان دهد.

برای مثال اخیرا این گروه در اعتراض به چاپ کاریکاتوری از آیت الله علی خامنه‌ای در یکی از روزنامه های عراق، تظاهراتی در مرکز بغداد برگزار کرد.

بی اعتمادی متقابل

از زمانی که جنگ داخلی سوریه به فراسوی مرزهای این کشور، به عراق در شرق و لبنان در غرب سرایت کرد، مقامات شیعه و سنی عراق با صدای رساتری یکدیگر را متهم می‌کنند.

مقامات شیعه عراق عربستان سعودی را متهم به حمایت مالی از تندروهای سنی منطقه می‌کنند، حال آن که سنی‌های عراق نوری مالکی نخست وزیر این کشور را متهم می‌کنند که به ایران برای پیشبرد اهدافش در منطقه کمک می‌کند.

عدم اعتماد متقابل سنی‌ها و شیعیان عراق و همچنین گزارش‌هایی مانند عقد یک قرارداد نظامی به ارزش میلیاردها دلاربا ایران که از جانب دولت عراق نه تکذیب و نه تایید شده است،به هر حال سبب می‌شود که بسیاری از عراقی‌ها کشورشان را میدان جنگ شیعه و سنی بین ایران و عربستان سعودی بیابند.

رسانه‌های ملی عراق که با دولت نوری مالکی میانه خوبی ندارند توجه خود را به استان غربی انبار معطوف کرده‌اند و از ارسال اسلحه ایران برای شیعیان عراقی گزارش می‌دهند که بنا به باور این رسانه‌ها می‌تواند نه تنها علیه شبه نظامیان سنی که کنترل بعضی نقاط را به عهده دارند، به کار برده شود بلکه ممکن است تمام سنی‌های عراق را در معرض خطر قراردهد.

در سفر ماه نوامبر نوری مالکی نخست وزیر عراق به واشنگتن که برای تسریع ارسال اسلحه از آمریکا به عراق صورت گرفت، مقامات آمریکایی نگرانی‌های مشابهی را با او در میان گذاشتند.

توطئه چینی

در سایت خبری جنبش شیعه صدر دو ماه پیش مقاله‌ای در باره طرح مشترک ایران و عراق برای حمله تبلیغاتی علیه عربستان سعودی انتشار یافت.

وقتی به ابوعلی از اعضای گردان‌های حزب الله این مقاله را خاطر نشان کردم از من خواست ویدیویی را که تازه تهیه شده و هنوز در سایت اینترنتی آن ها انتشار نیافته بود، مشاهده کنم.

این گروه بسیار زیرکانه و با حسابگری به فعالیت‌های اینترنتی و تبلیغاتی می‌پردازد و کمتر اعلامیه یا بیانیه‌ای در مورد موقعیت سیاسی عراق انتشار می‌دهد یا حاضر به مصاحبه در این مورد است.

در این ویدیو که به گفته گردان‌های حزب الله حاصل تلاش‌های اطلاعاتی آن است، از افر اد و سازمان‌های (سیاسی و تجاری) نام برده می‌شود که در سلسله مراتب وابستگی آنها به دستگاه رهبری عربستان سعودی و بعضی از اعضای خاندان سلطنتی می‌رسد.

در این ویدیو عربستان سعودی متهم به توطئه علیه عراق شده است و از اردوگاه‌های آموزشی برای تعلیم جهادی‌هایی در این کشور گزارش می‌دهد که برای ماموریت به عراق و سوریه اعزام می‌شوند.

این گزارش‌ها، درست یا نادرست، نشان دهنده عمق اختلافات فرقه‌ای درعراق است.

قبل از برگزاری انتخابات عراق یک افسر شیعه ارتش به من گفت که به دلیل بی اعتمادی، رای دادن به یک نامزد سنی برای او هنوز بسیار سخت است.

خطری که همزیستی را تهدید می‌کند

شیخ قیس خزعلی، رهبر عصائب اهل حق، در اولین مصاحبه‌اش با یک رسانه بین المللی به من گفت: "ما چه بخواهیم چه نخواهیم، در محور دو مثلث 'ایران عراق سوریه' در یک سو و 'عربستان سعودی آمریکا ترکیه' در سوی دیگر قرارگرفته‌ایم."

گرچه در مقایسه با گروه حزب الله، "عصائب اهل حق" نسبتا تازه پا به میدان گذاشته است اما وقتی بیشتر شناخته شد که در سال ۲۰۱۰ با دولت عراق به یک معامله چشمگیر دست یافت.

این گروه در مقابل آزاد کردن گروگان بریتانیایی پیتر مور توانست هزاران تن از اعضای خود را به استخدام ارتش عراق در آورد.

اکثر این افراد اکنون در یک واحد ویژه‌ای تحت نام "بریگادطلائی" کار می‌کنند که به صورت یکی از مخوف‌ترین واحد های نظامی عراق در آمده است.

این واحد مستقیما وابسته به دفتر نخست وزیری نوری مالکی است.

در این میان رادیو تلویزیون‌های سنی و شیعه به صورت وسیله‌ای در جنگ سنی-شیعه به کار گرفته می‌شوند.

در همین حال رهبران مذهبی شیعیان و سنی‌ها عراق هشدار داده‌اند که همزیستی مسالمت آمیز این دو جامعه در کشورشان شدیدا به خطر افتاده است.