هفته دوم اعتراضات روسیه؛ هزاران نفر به خیابان آمدند

با وجود هشدار مقام‌ها درباره غیرقانونی بودن تظاهرات، هزاران نفر در سراسر روسیه با درخواست آزادی آلکسی ناوالنی، منتقد سرشناس پوتین، به خیابان‌ها آمدند. دست‌کم سه هزار نفر تا کنون بازداشت شده‌اند.

امروز مقام‌های روسیه برای مقابله با تظاهرات حامیان آلکسی ناوالنی، معترض روسی در زندان، ایستگاه‌های مترو در مسکو پایتخت را بسته‌اند و رفت‌وآمد در شهر را زیر نظر دارند.

سارا رینزفورد، خبرنگار بی‌بی‌سی در مسکو می‌گوید تظاهرکنندگان با پلیس در تعقیب و گریز هستند. یعنی به نیروهای گارد نزدیک می‌شوند و قبل از آنکه دستشان به معترضان برسد دوباره فرار می‌کنند.

تصاویری از بازداشت گروهی معترضان در شبکه‌های اجتماعی پخش شده است. معترضان سعی کردند به زندانی که آقای ناوالنی در آن است نزدیک شوند.

یولیا ناوالنی، همسر آقای ناوالنی هم که امروز تصویری از خود در تظاهرات یکشنبه منتشر کرده بود، بازداشت شده است.

هفته گذشته یکشنبه صدها هزار نفر در سراسر روسیه در اعتراض به دستگیری آقای ناوالنی، از رهبران مخالفان و منتقد ولادیمیر پوتین، تظاهرات کردند و قرار است امروز هم تجمعاتی انجام شود.

بسیاری از رستوران‌ها و مغازه‌ها در مرکز مسکو بسته شده و رفت‌وآمد در این منطقه هم ممنوع است.

در نووسیبیرسک، در سیبری که سومین شهر بزرگ روسیه بعد از مسکو و سن‌پترزبورگ است، حدود دو هزار نفر با وجود دمای منفی ۴۰ درجه به خیابان آمده‌اند. در یکاترینبورگ هم رسانه‌های محلی از حضور بیش از ۷ هزار نفر در تظاهرات گزارش داده‌اند.

کدام یک قرار است مات شوند؟

داریوش رجبیان، بی‌بی‌سی

رسانه‌های دولتی در این هفته تا می‌توانستند برای مردم توضیح دادند که شرکت در تظاهرات نه تنها غیرقانونی است و پیامدهای قضایی دارد، بلکه کاملا محتمل است که ویروس کرونا هم به جان‌شان بیفتد. اما صبح یکشنبه آشکار کرد که این تلاش‌های انتظامی و قضایی و تبلیغاتی تا حد زیادی ناکام بوده.

این بار هم ویژگی اعتراضات هفته گذشته مشهود بود: شهرهای دوردست سیبری پیشگام شدند. در شهر تومسک که آلکسی ناوالنی تابستان گذشته هنگام پرواز از همان شهر مسموم شده بود، چند تن از نمایندگان مجلس شهر هم حضور داشتند و بازداشت شدند.

در شهر یکاترینبورگ در شرق کوه‌های اورال روسیه، یوگنی رویزمان که تا سال ۲۰۱۸ شهردار این شهر بود از نخستین معترضان حاضر در نقطهٔ آغاز راهپیمایی بود و می‌گفت، حتی اگر کسی نمی‌آمد، خودش به‌تنهایی می‌آمد.

در مسکو هم چهره‌های آشنایی را می‌شد دید، به مانند نیکولای اسوانیدزه، روزنامه‌نگار سرشناس روسیه که به یک خودروی پلیس هدایت شد و چند دقیقه بعد رها شد.

ستاد نیروهای هوادار ناوالنی در هر شهری محلی را بعنوان نقطهٔ آغاز راهپیمایی تعیین کرده بود. پلیس و نیروی امنیتی هم روی همان نقاط تمرکز داشت، تا زمانی که دستور تغییر محل‌ها از ستاد ناوالنی آمد و نیروهای دولتی هم جابجا شدند. عین بازی شطرنج میان دو حریف ماهر. اما آنچه باعث تداوم بازی شده - به بیان شطرنجی - "مات" نشدن ناوالنی با وجود افتادن در "کیش" یا دام حریف خود است. چون پیداست که حرکات حریفش را چند گام جلوتر پیش‌بینی کرده بود.

او با علم به اینکه از هواپیما یکراست روانهٔ زندان خواهد شد از برلین به روسیه برگشت. و در حالی که بسیاری او را مظلوم ماجرا می‌دیدند، از سلول زندانش محکم‌ترین ضربهٔ ممکن را به شخص ولادیمیر پوتین وارد کرد که انتشار فیلم "کاخی برای پوتین" بود؛ همراه با فراخوان به اعتراضات که قرار است دست کم تا زمان آزادی‌اش ادامه داشته باشد.

پایگاه اجتماعی ناوالنی که پیش از مسمومیتش چندان چشمگیر نبود، چشمگیر شد. مردم روسیه به شجاعت ارج می‌گذارند. به‌ویژه اگر فرد شجاع "مظلوم" واقع شده باشد.

معترضان بسیاری با برخی از ایده‌های ناوالنی میانهٔ خوبی ندارند. مثلا اظهارات مهاجرستیزانهٔ او در گذشته را قبول ندارند. یا عده‌ای هم از لحاظ سیاسی او را به حد کافی مستعد و پخته نمی‌دانند. اما به جمع هوادارانش پیوسته‌اند، چون‌ در ماجرای اخیر ناوالنی را در جایگاه مظلوم بی‌باک می‌بینند. و فراتر از آن، اعتقاد دارند که روسیه نفس تازه می‌خواهد. شعاری که امروز بیش از پیش در شهرهای گوناگون بزرگ‌ترین کشور جهان طنین انداخته، همین است: "روسیه آزاد خواهد شد."

در جریان تظاهرات یکشنبه گذشته بیش از ۴۰۰۰ نفر بازداشت شدند و تا شب گذشته هم بازداشت‌ها برای جلوگیری از شکل‌گیری تظاهرات امروز ادامه داشته است.

دمای هوا در مسکو پنج درجه زیر صفر است اما هفته گذشته هم با وجود سرمای هوا معترضان به خیابان آمده بودند. در بعضی نقاط دما تا منفی ۵۲ درجه زیر صفر می‌رسد.

تصاویری از شهر ولادی‌وستک در گوشه جنوب شرقی‌ روسیه و حاشیه دریای ژاپن منتشر شده که نشان می‌دهد معترضان دست هم را گرفته و روی دریاچه یخ بسته شعار می‌دهند "روسیه ما یک زندان است."

بسیاری از فعالان نزدیک به آقای ناوالنی بازداشت شده‌اند و بعضی دیگر هم از جمله برادرش و ماریا آلیوخینا، فعال شناخته شده، در بازداشت خانگی هستند.

آقای ناوالنی که با سم اعصاب مسموم شده و در آلمان تحت درمان بود، ۱۷ ژانویه بعد از بازگشت به روسیه بازداشت شد.

اتهام آقای ناوالنی این است که در زمان تعلیق حکمی که دادگاه برای او به اتهام فساد صادر کرده، به طور مرتب موقعیت خود را به پلیس گزارش نداده است.

آلکسی ناوالنی بازداشتش را غیرقانونی می‌داند و می‌گوید مقام‌ها در جریان بوده‌اند که او به خاطر مسمومیت با سم اعصاب نوویچوک از ماه اوت در آلمان تحت درمان بوده است.

با بازداشت هزاران نفر در مسکو از هفته گذشته، گزارش شده که زندان‌ها جای کافی ندارند.

دیشب سرگئی اسمیرنوف، سردبیر یکی از وبسایت‌های حقوق بشری در روسیه هم بازداشت شد. فیلمی از او پخش شده که نشان می‌دهد او هنگام خروج از خانه برای پیاده‌روی با پسرش توسط پلیس بازداشت می‌شود. اتهام او شرکت در تظاهرات هفته پیش است. روزنامه‌نگاران بازداشت او را محکوم کرده‌اند.

خبرگزاری فرانسه گزارش داده که امروز هفت ایستگاه در مرکز شهر مسکو بسته است و ماموران مانع رفت و آمد رهگذران در مرکز شهر می‌شوند.

چرا این تظاهرات متفاوت است؟

تجمعات ضد دولتی ۲۳ ژانویه در روسیه، بزرگترین تظاهرات سال‌های اخیر بود و علاوه بر ابعادش، نه تنها در مراکز کلان شهرهای مسکو و سن پترزبورگ -که معمولا محل برگزاری این گونه تظاهرات است-صورت گرفت بلکه سراسر روسیه شاهد چنین تظاهراتی بود.

طبق محاسبه بخش روسی بی‌بی‌سی در بیش از ۱۲۰ شهر روسیه مردم در این تجمعات شرکت داشتند.

ماهیت و خصوصیات این تظاهرات هم مهم است: محور تظاهرات یک هدف کاملا شناخته شده است- آلکسی ناوالنی- شخصی که مستقیما ولادیمیر پوتین را به چالش کشیده و از این که او و متحدان نزدیکش را به سوء استفاده از قدرت متهم کند، بیم ندارد.

در طول چند سال اخیر او در سراسر روسیه شبکه ای از طرفدارانش به وجود آورده که در انتخابات محلی شرکت می‌کنند، در باره مسائل محلی کمپین کرده و ترتیب برگزاری تظاهرات را می‌دهند. این چیزی است که سبب شده کرملین او را یک تهدید ویژه بداند.

بیشتر اینجا بخوانید: اعتراضات ناوالنی در روسیه پوتین را تهدید می‌کند؟