ویژگیهای خاص انتخابات بریتانیا چیست؟
- نویسنده, پیتر بال
- شغل, بیبیسی
بریتانیا که مجلس قانونگذاریاش به عنوان "مادر پارلمانها" شناخته میشود، نه تنها یکی از بزرگترین دموکراسیهای جهان که یکی از عجیبترین آنهاست.
صدها سال تغییر و تحول ویژگیهای خاصی به سیستم انتخاباتی این کشور داده که روز پنجشنبه ۱۲ دسامبر وقتی مردم پای صندوقهای رای میروند، به نمایش گذاشته خواهند شد.
این مطلب به برخی از عجیبترین نکتهها در رابطه با چگونگی انتخاب نخستوزیر بریتانیا میپردازد، شخصیتی که کنترل پنجمین اقتصاد بزرگ دنیا و یک زرادخانه هستهای را در دست خواهد گرفت و در شورای امنیت سازمان ملل یک کرسی ثابت دارد.
برای رای دادن لازم نیست هویتتان را اثبات کنید
منبع تصویر، PA Media
در بریتانیا رای دادن در روز انتخابات کار بسیار سادهایست. کافی است به مرکز رایگیری که معمولا با خانهتان فاصله زیادی ندارد بروید، اسم و آدرستان را به یکی از ماموران بدهید و برگه رای بگیرید.
با زدن علامت ضربدر در خانه کنار اسم نامزد مورد نظرتان، کار رای دادن شما تمام شده است.
اما نکتهای که ممکن است باعث تعجب شمار زیادی در سراسر دنیا شود این است که برای رای دادن نیازی به ارائه مدرک شناسایی نیست و انگشتتان هم به هیچ نوع جوهر پاکنشدنی آغشته نخواهد شد.
منبع تصویر، Getty Images
دلیل اصلی این موضوع این است که در بریتانیا سیستم کارت شناسایی ملی وجود ندارد و حدود سه و نیم میلیون نفر حتی مدارک جایگزین مثل گواهینامه رانندگی یا گذرنامه هم ندارند.
البته پیشنهادهایی برای اجباری کردن ارائه مدرک شناسایی موقع رای دادن مطرح شده است. یکی از نمونههای آن استفاده از نوعی کارت شناسایی ویژه رایگیری است که در حال حاضر میان گروه نسبتا کوچکی از رایدهندگان بریتانیایی ساکن ایرلند شمالی اجرا میشود.
منتقدان به تغییر سیستم رایگیری کنونی به این اشاره میکنند که در انتخابات گذشته در سال ۲۰۱۷ از مجموع ۴۴ میلیون و ۴۰۰ رای، تنها یک مورد تقلب وجود داشته است.
با این حال وقتی در رایگیریهای آزمایشی با مقیاس کوچک از شرکتکنندگان کارت شناسایی خواسته شد، صدها نفر به دلیل نداشتن کارت شناسایی مناسب موفق به رای دادن نشدند.
ممکن است مردهها تکلیف برنده را روشن کنند
در بریتانیا لازم نیست شخصا در انتخابات شرکت کنید؛ میتوانید برای رایدادن از طریق پست درخواست بدهید تا برگه رای به آدرستان فرستاده شود و آن را پر کنید و با پست برگردانید.
این کار را میتوانید هفتهها پیش از روز انتخابات انجام دهید و با استناد به این واقعیت که بسیاری با این روش رای میدهند و در میانشان افراد سالمند هم وجود دارد، عدهای از رای دهندگان ممکن است موقع شمرده شدن رایشان دیگر در قید حیات نباشند.
در بریتانیا گاهی اوقات رقابت بین نامزدها بسیار تنگانگ میشود. در انتخابات گذشته یکی از نمایندگان پارلمان تنها با اختلاف دو رای برنده شد و به این ترتیب احتمال بالایی وجود دارد رای افرادی که از دنیا رفتهاند، در تعیین نتیجه موثر باشد.
و در انتخابات سراسری پیش رو، آرای مردگان میتواند تکلیف نخست وزیر آینده کشور را هم مشخص کند.
بیشتر اعضای پارلمان بریتانیا با رایگیری انتخاب نشدهاند
منبع تصویر، Getty Images
پارلمان بریتانیا هم مثل بسیاری کشورهای دیگر از دو مجلس تشکیل شده: مجلس عوام با ۶۰۰ نماینده و مجلس اعیان که ۸۰۰ عضو دارد.
نمایندگان مجلس عوام همگی در انتخابات سراسری برگزیده میشوند اما اعضای مجلس اعیان را مردم عادی انتخاب نمیکنند.
تقریبا در بیشتر موارد عضویت در مجلس اعیان بریتانیا مادامالعمر است و افراد یا به دلیل اصل و نسب خانوادگی به آن راه مییابند یا به این سمت منصوب میشوند.
نزدیک به ۱۰ درصد اعضای مجلس اعیان بریتانیا به شکل موروثی به آن راه یافتهاند. یکی از آنها بیستمین ارل کیثنس (منطقهای در اسکاتلند) است که خانوادهاش بیش از ۵۰۰ سال قبل در سال ۱۴۵۵ این عنوان را بدست آوردند و او به همین دلیل واجد شرایط حضور در مجلس اعیان بریتانیا شده است.
دلیل عضویت مادامالعمر سایر اعضای مجلس اعیان هم این بود که یا در کار خود (در حوزه خدمات شهری، ارتش یا در مشاغل مربوط به هنر و علم) موفق بودهاند یا از سوی یک حزب سیاسی برای همکاری برگزیده شدهاند.
منبع تصویر، Reuters
هیچ قانون قطعی و ثابتی در این رابطه وجود ندارد اما معمولا حزب حاکم بیشتر اعضای مادامالعمر مجلس اعیان را انتخاب میکند و به احزاب مخالف اجازه انتخاب تعداد کمتری را میدهد.
علاوه بر این ۲۶ اسقف عالیرتبه از کلیسای انگلستان هم تا زمان بازنشستگی خود از کلیسا در مجلس اعیان کرسی خواهند داشت. نمایندگان هیچ مذهب دیگری به طور خودکار به مجلس اعیان راه پیدا نمیکند.
برای نخستوزیر شدن در بریتانیا قانونی وجود ندارد
منبع تصویر، AFP
اگر میخواهید رییس جمهور آمریکا شوید، بنابر قانون اساسی باید زاده این کشور و تبعه آن باشید، دستکم ۳۵ سالتان باشد و حداقل ۱۴ سال در آنجا زندگی کرده باشید. برای این که نخستوزیر بریتانیا شوید اما هیچ قید و شرطی وجود ندارد.
تنها راهنمایی نوشتاری در این باره در دفترچه راهنمای کابینه بریتانیا آمده است که میگوید: "نخستوزیر معمولا باید رهبر مورد قبول یک حزب سیاسی باشد که بر اکثریت مجلس عوام تسلط دارد."
با این حال در سال ۱۹۶۳، سر الک داگلاس-هوم در حالی نخست وزیر بریتانیا شد که عضو مجلس اعیان این کشور بود. او از لرد بودن انصراف داد و دو هفته شهروند عادی بریتانیا شد تا در انتخابات میاندورهای به پیروزی رسید و به عضویت مجلس عوام در آمد.
البته این را هم در نظر بگیرید که دفترچه راهنمای کابینه یک سند رسمی نیست و فقط مجموعهای از دستورالعملهاست که کارمندان عالیرتبه آنها را نوشتهاند.
این دفترچه همچنین مشخص میکند در صورتی که پس از انتخابات یک حزب اکثریت مجلس عوام را تصاحب نکرده باشد، مذاکرات برای ائتلاف چطور باید صورت بگیرد.
اما هیچیک از دستورالعملهای این دفترچه از نظر قانونی لازمالاجرا نیستند و در صورتی که به دنبال یک انتخابات سراسری بدون نتیجه قطعی بین احزاب جدال تلخ و شدیدی شکل بگیرد (همانطور که بعد از برگزیت سیاست بریتانیا بسیار تلخ شده است) ممکن است کار به هرج و مرج کشیده شود.
رای میلیونها نفر تقریبا بیمورد است
اما تکلیف انتخابات را حوزههایی مشخص میکنند که بین احزاب دست به دست میشوند.
از مجموع ۶۵۰ حوزه انتخاباتی حاضر در این انتخابات، ۱۹ حوزه از زمان پایان جنگ جهانی دوم حزب خود را تغییر ندادهاند.
بنابراین اگر شما و ۱۴ میلیون نفر دیگر ساکن یکی از این حوزهها باشید، فرقی نمیکند رایتان چه باشد در نهایت نماینده شما در مجلس تغییر نخواهد کرد.
مشکل اینجاست که بر اساس دادههای جمعیتشناسی بریتانیا، ساکنان برخی مناطق همیشه به حزب کارگر یا محافظهکار رای میدهند.
سیستم انتخاباتی بریتانیا بر اساس رای مردم است چون بر اساس آن هر فرد نماینده محلی خود را در پارلمان دارد و معمولا به نتیجه قطعی میرسد به این معنا که یک حزب در رقابت پیروز میشود و میتواند به تنهایی کشور را اداره کند.
اما نکته منفیاش این است که بر خلاف سیستمهای نمایندگی تناسبی، رای بسیاری از مردم در عمل به حساب نمیآید.
منبع تصویر، UK Parliament/Mark Duffy
