کشته‌شدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴

بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی تحقیقی را برای شناسایی هویت شماری از کشته‌شدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴ آغاز کرده است. در چارچوب این تحقیق، تاکنون هویت ده‌ها نفر تایید شده و روایت‌هایی درباره آن‌ها گردآوری شده است. در همین حال، گروه‌های حقوق بشری تا کنون کشته‌شدن هزاران نفر را در جریان این اعتراضات ثبت کرده‌اند و دولت ایران نیز اسامی حدود سه هزار جان‌باخته را منتشر کرده است. بسیاری از این روایت‌ها را منابعی نزدیک به کشته‌شدگان به بی‌بی‌سی داده‌اند اما برای حفظ امنیت، به نام آنها اشاره نشده است.

با کلیک روی هر تصویر می‌توانید مشخصات جان‌باختگانی را که در این تحقیق شناسایی شده‌اند بخوانید یا با استفاده از گزینه‌هایی مانند جنسیت یا محل کشته‌شدن، میان این موارد جست‌وجو کنید.

  • جوادگنجی

  • نگینقدیمی

  • نیماپارسا

  • محمدرضایی

  • سعیدگلسرخی

  • زهرابهلولی‌پور

  • سپهرابراهیمی

  • احساناکبری

  • بهروزمنصوری

  • منصورهحیدری

  • حسینناصری

  • صهبارشتیان

  • شبنمفردوسی

  • مهدیجعفری

  • فرزانهتوکلی

  • صنمپوربابایی

  • ایلیادهقانی

  • حسنشاخصی

  • سیاوشمنصوری‌نژاد

  • حمیدرضاشیرازی

  • میثمحزینی

  • رضااسکندر پور

  • دانیالچراغیان

  • نازلیجان‌پرور

  • علی محمدکرد کاظمی

  • سپهرگنجه

  • ماهانقدمی

  • سیناحق شناس

  • قاسموکیلی

  • پویافراگردی

  • امیرعباس‌پور

  • بهنامکاشانی

  • آرمینجشنی‌نژاد

  • سونیاصالحی‌راد

  • اکرمپیرگزی

  • جعفرامیری سوادکوهی

  • سعیدجودکی رشنو

  • امیدخرسند

  • حمیدابراهیمی

  • دیانابهادر‬⁩

  • امیرحسینمحمدزاده

  • یاشارنورمحمدزاده

  • علیگودرزی

  • مسعودذات‌پرور

  • محسنرشیدی خانی‌آبادی

  • زیبادستجردی

  • محسنجبارزاده

  • روبیناامینیان

  • علیرضاصفوی فاضلی

  • علی‌اصغرخدادادی

  • داوودآبی

  • فارصآقا محمدی

  • رسولکدیوریان

  • رضاکدیوریان

  • امیرمحمدکوهکن

  • علیعزیزی جعفرآبادی

  • رضامرادی عبدالوند

  • امیرحسامخدایاری‌فرد

  • مصطفیفلاحی

  • حسینربیعی

  • محمدرضاکرمی

  • روح‌اللهستاره‌مشتری

  • امیرحسینبیاتی

  • سروشسليمانى

  • مهدیامامی‌پور

  • لطیفکریمی

  • رضاعظیم‌زاده

  • داریوشانصاری بختیاروندی

  • محمدنوری

  • سورناگلگون

  • احمدجلیل

  • سجادوالامنش زیلایی

  • خدادادشیروانی

  • احمدرضاامانی

  • احدابراهیمی

  • طاهاصفری

  • رضاقنبری

  • شایاناسدالهی

  • آیداحیدری

  • مجتبیترشیز

  • مانیصفرپور

  • عرشیاحضوری

  • ملیکادستیاب

  • علیعباسی

  • آرنیکادباغ

  • عمادشوش

  • محمدابراهیمی

  • فردینقنبری

  • کیوانمرادی‌میرانی

  • پوریامختاری

  • مصطفیرابطی

  • امیرعباسمزروعی

  • علیرضارحیمی

  • سیناکاظمی

  • یاسرمدیرروستا

  • امیرپارسااشکبوس

  • امیررادمان‌مهر

  • زهرهشماعی زاده

  • محرابگلستانی

  • حسینطهرانچی

  • یزدانافروغ

  • علیرضاصیدی

  • احمدخسروانی

  • پرنیاندبیری آبکناری‬⁩

  • ملینااسدی

  • بهارشادمهری

  • آنیلاابوطالبیان

  • الیناحجتی

  • امیر مهدینعمتی‌نژاد

  • محسننمازی

  • علیمشهدی

  • حمیدرضاحدادی

  • عرفانقلی‌پور

  • سیاوشفرخی

  • مهنادوکوشکانی

  • مهدیسيهران

  • سید محمدهاشمی

  • ابوالفضلمیر آئیز

  • مبینقنبری

  • غزلدمیرچلی‌

  • محمد امینمجیدی

  • سعیدصفری

  • محمد مهدیجارچی

  • رضااسدی

  • کیانوشعباد

  • امیررضارجایی

  • مصطفیلطفی

  • مهردادابراهیمی

  • مهدیکریم پور

  • مصطفىجعفری فشاركى

  • محمد صادقیعقوبی

  • مریمابراهیم‌زاده

  • امیررضامیرزایی

  • امیدتیموری‌راد

  • آرمینتیموری‌راد

  • امیرتیموری‌راد

  • دیاکومحمدی

  • نویدصالحی

  • امیرشکوری

  • نسیمپورآقایی

  • ‏⁧‫محمدرضا‏⁧آهنگر

  • آرزوعابدی

  • مهدیایرانپور

  • افشیناسفندیاری

  • لیالطفعلیان

  • دانیالدیانی

  • محمدخان‌محمدی

  • آرینعشقی‌‌شالدهی

  • امیرحسینعشقی‌شالدهی

  • میلادغلامی

  • مسعودفتاحیان

  • بابکجمالی

  • مسلمجعفرزاده

  • رضامحمدی

  • سعیدتروند

  • اشکانشوشتری

  • محمدعلیعرار شوشتری

  • حامدبامدادی

  • سامرضایی

  • امیرحسینزینلی

  • امیر حسینخدادادی

  • علیرضاخدادای

  • زهرامحمودپور

  • عمادالدیناربابی

  • مهدیبیضایی

  • ناصرتوکلیان

  • میثمکرانیان

  • امیرحسینعشقی‌ شالدهی

  • محمدرضامراد علی

  • محمدپیروسار

  • مازیارساکی

  • حسینیغمایی

  • امیرعلیقنبرزاده

  • نیماجوزایی

  • محمدمصطفی‌زاده

  • ابوالفضلبابا نژاد

  • محمد ابراهیمداداشی

  • عرفانقلی‌پور

  • عرفانآزرده

  • حسنسماکوش

  • محمد امینحاجیان طبری

  • امیرپورآهنگریان

  • معصومهعلی‌آبادی

  • وحیدشهرآشوب

  • احسانعظیمی

  • حمیدرضافیروزمکان

  • حمیدصالحی

  • امینطولابی

  • حمیدرضامعینی‌فرد

  • بابکجعفری

  • عفتسیداشرفی

  • منوچهرنیک‌پور

  • محمدحسینجمشیدی

  • علیفرجی

  • علیرحمانی

  • علیمرادی

  • کامیارنثاری

  • ایمانمیرشکاری

  • آروینوفایی

  • سجادبیاتی

  • عذرابهادری

  • طاهاسلیمانی

  • مهردادیعقوبی‌مهر

  • عسلمنصوری

  • شکوفهعبدی

  • مسعودرضایی‌نو


از اواخر آذر و اوایل دی ۱۴۰۴ وقتی که اعتراضات در ایران آغاز شد، مقام‌ها با خشونت با معترضان برخورد کردند و گزارش‌هایی از کشته شدن معترضان به دست نیروهای امنیتی منتشر شد.

تیم راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی جمع‌آوری نام افرادی را که گزارش شده بود جان باخته‌اند آغاز کرد و به‌طور نظام‌مند مرگ آن‌ها و همچنین شرایط کشته شدنشان را راستی‌آزمایی کرد.

فرایند راستی‌آزمایی شامل چندین مرحله و استفاده از منابع مختلف بود. ما ردپای دیجیتال قربانیان، از جمله حساب‌های شبکه‌های اجتماعی و فعالیت‌های آنلاین آن‌ها را بررسی کردیم تا هویت و حضورشان در اعتراضات را تأیید کنیم. سپس، در صورت امکان و با رعایت ملاحظات امنیتی، دوستان، بستگان یا نزدیکان آن‌ها را شناسایی کرده و با آنان گفت‌وگو کردیم.

ما همچنین ویدئوها و تصاویر مراسم خاکسپاری را با دقت تحلیل کردیم؛ تصاویری که اغلب اطلاعات مهمی درباره زمان، مکان و چگونگی مرگ افراد ارائه می‌دهند. یافته‌های ما با داده‌های گردآوری‌شده توسط سازمان‌های معتبر حقوق بشری و فعالان مورد اعتماد تطبیق داده و راستی‌آزمایی شد.

در برخی موارد، دوستان و خانواده‌ها مستقیماً با ما تماس گرفتند. این روایت‌ها با حساسیت ویژه بررسی شد و مصاحبه‌ها با احتیاط انجام گرفت تا هم دقت حفظ شود و هم خطر برای منابع به حداقل برسد. در موارد دیگر، افراد در تصاویر مربوط به سردخانه‌ها، از جمله کهریزک — جایی که بسیاری از اجساد از تهران و مناطق اطراف به آن منتقل شده بودند — شناسایی شدند. شواهد بصری از این مکان‌ها با دقت بررسی و پیش از نتیجه‌گیری، با منابع تکمیلی دیگر تطبیق داده شد.

در مواردی که لازم بوده، برای حفظ امنیت، نام منابع ذکر نشده است.


سانا طباطبایی و روناک فرجی: روزنامه‌نگار، ‌فرزاد صیفی‌کاران: گزارشگر ارشد بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی، مریم نیکان: طراح، متیو تیلور: توسعه‌دهنده نرم‌افزار‌، روجا اسدی: سردبیر بخش راستی‌آزمایی