مشخصات و روایت بیش از ۳۰۰ نفر از کشته‌شدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴

بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی تحقیقی را برای شناسایی هویت شماری از کشته‌شدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴ آغاز کرده است. در چارچوب این تحقیق، تاکنون هویت ده‌ها نفر تایید شده و روایت‌هایی درباره آن‌ها گردآوری شده است. در همین حال، گروه‌های حقوق بشری تا کنون کشته‌شدن هزاران نفر را در جریان این اعتراضات ثبت کرده‌اند و دولت ایران نیز اسامی حدود سه هزار جان‌باخته را منتشر کرده است. بسیاری از این روایت‌ها را منابعی نزدیک به کشته‌شدگان به بی‌بی‌سی داده‌اند اما برای حفظ امنیت، به نام آنها اشاره نشده است.

با کلیک روی هر تصویر می‌توانید مشخصات جان‌باختگانی را که در این تحقیق شناسایی شده‌اند بخوانید یا با استفاده از گزینه‌هایی مانند جنسیت یا محل کشته‌شدن، میان این موارد جست‌وجو کنید.

  • رامیناسدی‌فرد

  • علیموسی‌پور پرچلی

  • عارفمیرموسوی

  • محمدرضاصارمی

  • ستارهرفیعی

  • مهدیمهمدی کرتلایی

  • مهرادصادقی

  • ابوالفضلباجول

  • رضااسماعیلی

  • صدراسلطانی

  • محمدجباری

  • علیاباذری

  • محمداسدی قفری

  • احسانابوالحسن‌بیگی

  • امیرعلیحیدری جعفرآبادی

  • یزدانتمنا

  • ابوالفضلحیدری

  • محمد مهیارکاکازاده

  • ابوالفضلنوروزی

  • ریبینمرادی

  • جوادکاظمی

  • محمد حسینپرنون

  • محمد مهدیگنج‌دانش

  • یلدامحمدخانی

  • مانیهداوند

  • محمدقاسمروستا

  • کسریوفاپور

  • ساجدهکریمی

  • بنیامیناقدامی

  • غزلجانقربان

  • آینازرحیمی

  • پرنیاخلجی

  • امیرمحمدقورت بیگلو

  • میثمبیژنی زارع

  • امیرمهدیمرادی گلدره

  • امیرمحمدصفری

  • ابوالفضلوحیدی

  • مسیحبیگدلی

  • سپهرسلطانی

  • نگارعجم

  • سحربیات

  • مرتضیرهنما توپکانلو

  • محمداحمدی

  • نیماتاجیک

  • امیرحسیندولت‌آبادی فراهانی

  • شهابنوری

  • یوسفبخشی

  • محمد جوادپورکریم جلالی

  • مانیشفیعی

  • مهدیشفیعی

  • علیقربانی

  • علیصادقی

  • علیرضارباط جزی

  • متینعباسی

  • میثمکرانیان

  • سعیدتوکلیان

  • غلامحسیناحدی

  • سامیارعلی‌پور

  • رضاسمیع‌پور

  • مهدیحیدرعربی

  • مهدیقنبری

  • عرفانبزرگی

  • عادلمطلب‌نژاد

  • علیجانانی

  • امیرحسیناحمدی شریف

  • امیرحشمتی

  • ابوالفضلاسکندری

  • مهرزادنظری

  • مهرابمنصوری

  • محمد پارساامینیان

  • پریسالشکری

  • اکبرحمزه‌حسینی

  • آرمانگرجیان بهمیاری

  • عرفانعبدی‌پور

  • جعفرموحد‌پور

  • محمدجعفری

  • رضاکاووسی حیدری

  • پوریاباقری

  • علیاستخر

  • علیرضاامانی

  • علیرضاسوری

  • مهردادیعقوبی‌مهر

  • یونسافتخاری

  • سمانهمیرزایی‌سوینی

  • محمدکیانی هرچگانی

  • محمودکاظمی

  • امیرحسینصادقی

  • رسولخسروی

  • فریدونکریمی

  • داوودسلطانی

  • علی‌اصغرمحمدی

  • مسعودیوسلیانی

  • مرتضیتسبیحی

  • دانیالمرادی‌زاده

  • مرتضیشاهزیدی

  • مصطفیعیسوند

  • ابراهیمقیومی

  • محسنعباسی

  • امیراحمدوند

  • پیامبابوکوهستانی

  • آروینسالمی‌راد

  • علیطاهرخانی

  • مهدیصالح‌خان

  • میلادغلام‌زاده نوشری

  • حسینصفری ندرآبادی

  • سانازموسوی

  • مسعودرضایی‌نو

  • شکوفهعبدی

  • عسلمنصوری

  • مهردادیعقوبی‌مهر

  • طاهاسلیمانی

  • عذرابهادری

  • سجادبیاتی

  • آروینوفایی

  • ایمانمیرشکاری

  • کامیارنثاری

  • علیمرادی

  • علیرحمانی

  • علیفرجی

  • محمدحسینجمشیدی

  • منوچهرنیک‌پور

  • عفتسیداشرفی

  • بابکجعفری

  • حمیدرضامعینی‌فرد

  • امینطولابی

  • حمیدصالحی

  • حمیدرضافیروزمکان

  • احسانعظیمی

  • وحیدشهرآشوب

  • معصومهعلی‌آبادی

  • امیرپورآهنگریان

  • محمد امینحاجیان طبری

  • حسنسماکوش

  • عرفانآزرده

  • عرفانقلی‌پور

  • محمد ابراهیمداداشی

  • ابوالفضلبابا نژاد

  • محمدمصطفی‌زاده

  • نیماجوزایی

  • امیرعلیقنبرزاده

  • حسینیغمایی

  • مازیارساکی

  • محمدپیروسار

  • محمدرضامراد علی

  • امیرعباسمومنی

  • ناصرتوکلیان

  • مهدیبیضایی

  • عمادالدیناربابی

  • زهرامحمودپور

  • امیرحسینخدادائی

  • علیرضاخدادادی

  • امیرحسینزینلی

  • سامرضایی

  • حامدبامدادی

  • محمدعلیعرار شوشتری

  • اشکانشوشتری

  • سعیدتروند

  • رضامحمدی

  • مسلمجعفرزاده

  • بابکجمالی

  • مسعودفتاحیان

  • میلادغلامی

  • امیرحسینعشقی‌شالدهی

  • آرینعشقی‌‌شالدهی

  • محمدخان‌محمدی

  • دانیالدیانی

  • لیالطفعلیان

  • افشیناسفندیاری

  • مهدیایرانپور

  • آرزوعابدی

  • ‏⁧‫محمدرضا‏⁧آهنگر

  • نسیمپورآقایی

  • امیرشکوری

  • نویدصالحی

  • دیاکومحمدی

  • امیرتیموری‌راد

  • آرمینتیموری‌راد

  • امیدتیموری‌راد

  • امیررضامیرزایی

  • مریمابراهیم‌زاده

  • محمد صادقیعقوبی

  • مصطفىجعفری فشاركى

  • مهدیکریم پور

  • مهردادابراهیمی

  • مصطفیلطفی

  • امیررضارجایی

  • کیانوشعباد

  • رضااسدی

  • محمد مهدیجارچی

  • سعیدصفری

  • محمد امینمجیدی

  • غزلدمیرچلی‌

  • مبینقنبری

  • ابوالفضلمیرآئیز

  • سید محمدهاشمی

  • مهدیسپهران

  • مهنادوکوشکانی

  • سیاوشفرخی

  • حمیدرضاحدادی

  • علیمشهدی

  • محسننمازی

  • امیر مهدینعمتی نژاد

  • الیناحجتی

  • آنیلاابوطالبیان

  • بهارشادمهری

  • ملینااسدی

  • پرنیاندبیری آبکناری‬⁩

  • احمدخسروانی

  • علیرضاصیدی

  • یزدانافروغ

  • حسینطهرانچی

  • محرابگلستانی

  • زهرهشماعی زاده

  • امیررادمان‌مهر

  • امیرپارسااشکبوس

  • یاسرمدیرروستا

  • سیناکاظمی

  • علیرضارحیمی

  • امیرعباسمزروعی

  • مصطفیرابطی

  • پوریامختاری

  • کیوانمرادی‌میرانی

  • فردینقنبری

  • محمدابراهیمی

  • عمادشوش

  • آرنیکادباغ

  • علیعباسی

  • ملیکادستیاب

  • عرشیاحضوری

  • مانیصفرپور

  • مجتبیترشیز

  • آیداحیدری

  • شایاناسدالهی

  • رضاقنبری

  • طاهاصفری

  • احدابراهیمی

  • احمدرضاامانی

  • خدادادشیروانی

  • سجادوالامنش زیلایی

  • احمدجلیل

  • سورناگلگون

  • محمدنوری

  • داریوشانصاری بختیاروندی

  • رضاعظیم‌زاده

  • لطیفکریمی

  • مهدیامامی‌پور

  • سروشسليمانى

  • امیرحسینبیاتی

  • روح‌اللهستاره‌مشتری

  • محمدرضاکرمی

  • حسینربیعی

  • مصطفیفلاحی

  • امیرحسامخدایاری‌فرد

  • رضامرادی عبدالوند

  • علیعزیزی جعفرآبادی

  • امیرمحمدکوهکن

  • رضاکدیوریان

  • رسولکدیوریان

  • فارصآقا محمدی

  • داوودآبی

  • علی‌اصغرخدادادی

  • علیرضاصفوی فاضلی

  • روبیناامینیان

  • محسنجبارزاده

  • زیبادستجردی

  • محسنرشیدی خانی‌آبادی

  • مسعودذات‌پرور

  • علیگودرزی

  • یاشارنورمحمدزاده

  • امیرحسینمحمدزاده

  • دیانابهادر‬⁩

  • حمیدابراهیمی

  • امیدخرسند

  • سعیدجودکی رشنو

  • جعفرامیری سوادکوهی

  • اکرمپیرگزی

  • سونیاصالحی‌راد

  • آرمینجشنی‌نژاد

  • بهنامکاشانی

  • امیرعباس‌پور

  • پویافراگردی

  • قاسموکیلی

  • سیناحق‌شناس

  • ماهانقدمی

  • سپهرگنجه

  • علی محمدکرد کاظمی

  • نازلیجان‌پرور

  • دانیالچراغیان

  • رضااسکندر پور

  • میثمحزینی

  • حمیدرضاشیرازی

  • سیاوشمنصوری‌نژاد

  • حسنشاخصی

  • ایلیادهقانی

  • صنمپوربابایی

  • فرزانهتوکلی

  • مهدیجعفری

  • شبنمفردوسی

  • صهبارشتیان

  • حسینناصری

  • منصورهحیدری

  • بهروزمنصوری

  • احساناکبری

  • سپهرابراهیمی

  • رهابهلولی‌پور

  • سعیدگلسرخی

  • محمدرضایی

  • نیماپارسا

  • نگینقدیمی

  • جوادگنجی


از اواخر آذر و اوایل دی ۱۴۰۴ وقتی که اعتراضات در ایران آغاز شد، مقام‌ها با خشونت با معترضان برخورد کردند و گزارش‌هایی از کشته شدن معترضان به دست نیروهای امنیتی منتشر شد.

تیم راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی جمع‌آوری نام افرادی را که گزارش شده بود جان باخته‌اند آغاز کرد و به‌طور نظام‌مند مرگ آن‌ها و همچنین شرایط کشته شدنشان را راستی‌آزمایی کرد.

فرایند راستی‌آزمایی شامل چندین مرحله و استفاده از منابع مختلف بود. ما ردپای دیجیتال قربانیان، از جمله حساب‌های شبکه‌های اجتماعی و فعالیت‌های آنلاین آن‌ها را بررسی کردیم تا هویت و حضورشان در اعتراضات را تأیید کنیم. سپس، در صورت امکان و با رعایت ملاحظات امنیتی، دوستان، بستگان یا نزدیکان آن‌ها را شناسایی کرده و با آنان گفت‌وگو کردیم.

ما همچنین ویدئوها و تصاویر مراسم خاکسپاری را با دقت تحلیل کردیم؛ تصاویری که اغلب اطلاعات مهمی درباره زمان، مکان و چگونگی مرگ افراد ارائه می‌دهند. یافته‌های ما با داده‌های گردآوری‌شده توسط سازمان‌های معتبر حقوق بشری و فعالان مورد اعتماد تطبیق داده و راستی‌آزمایی شد.

در برخی موارد، دوستان و خانواده‌ها مستقیماً با ما تماس گرفتند. این روایت‌ها با حساسیت ویژه بررسی شد و مصاحبه‌ها با احتیاط انجام گرفت تا هم دقت حفظ شود و هم خطر برای منابع به حداقل برسد. در موارد دیگر، افراد در تصاویر مربوط به سردخانه‌ها، از جمله کهریزک — جایی که بسیاری از اجساد از تهران و مناطق اطراف به آن منتقل شده بودند — شناسایی شدند. شواهد بصری از این مکان‌ها با دقت بررسی و پیش از نتیجه‌گیری، با منابع تکمیلی دیگر تطبیق داده شد.

در مواردی که لازم بوده، برای حفظ امنیت، نام منابع ذکر نشده است.


سانا طباطبایی و روناک فرجی: روزنامه‌نگار، ‌فرزاد صیفی‌کاران: گزارشگر ارشد بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی، مریم نیکان: طراح، متیو تیلور: توسعه‌دهنده نرم‌افزار‌، روجا اسدی: سردبیر بخش راستی‌آزمایی