طرح ترامپ برای سوریه چقدر خطرناک است؟

هفته گذشته دونالد ترامپ گفت که "قطعا در سوریه منطقه امن ایجاد خواهد کرد". وی منظور از چنین طرحی را حمایت از پناهندگان سوری بیان کرد.

با توجه به اینکه آقای ترامپ به سرعت در حال محقق کردن وعده‌هایی است که قول آن‌ها را داده بوده، احتمال دست زدن به چنین اقدامی نیز بالاست. رویترز به سندی دست یافته که نشان می‌دهد قرار است آقای ترامپ به وزارت امور خارجه و وزارت دفاع آمریکا دستور دهد که ظرف ۹۰ روز طرح ایجاد یک منطقه امن در سوریه را فراهم کنند. این رویکرد می‌تواند آمریکا را درگیر یک جنگ دیگر کند.

موضوع ایجاد منطقه امن در سوریه در زمان باراک اوباما توسط دولت ترکیه مطرح شد. اما با وجود اصرار رجب طیب اردوغان، اوباما این درخواست را رد کرد. طبق برآورد‌های پنتاگون، برای ایجاد یک منطقه امن درسوریه به ۳۰ هزار سرباز پیاده نظام در "خطرناکترین" منطقه جهان نیاز بود. معنای این حرف ورود به یک جنگ دیگر در منطقه بود که اوباما از ابتدا گفته بود که به آن تن در نخواهد داد.

حضور سربازان آمریکایی در منطقه‌ای که کسی بدون اجازه آمریکا حق ورود به آن را نداشته باشد می‌تواند دو مشکل برای آمریکا ایجاد کند. اول اینکه نیروهای مزبور هدف ایده آلی برای شبه نظامیان افراطی سوری و داعش خواهند بود که خواب آرام را از چشمان واشنگتن خواهند ربود. دوم، در صورت حضور نیروهای شورشی میانه رو مخالف اسد، در منطقه مزبور، خطر برخورد نیروهایی که از سوی ایران حمایت می‌شوند، و روسیه، با نیروهای شورشی و آمریکایی بطور چشمگیری افزایش می‌یابد.

دمیتری پسکوف سخنگوی کرملین گفته است که ترامپ در این خصوص با روسیه مشورت نکرده است و اخطار کرد که "واشنگتن باید در مورد تبعات بالقوه ایجاد مناطق امن (در سوریه) فکر کند".

جیم فیلیپس، از کارشناسان اندیشکده هریتیج هم به رویترز گفت: "نهایتا این تصمیم به خواست (آمریکا) برای ورود به جنگ منوط می‌شود".

جیمز ماتیس، وزیر دفاع جدید آمریکا، در سال ۲۰۱۲ طی اظهاراتی در برابر کمیته نیروهای مسلح سنای آمریکا عنوان کرد که به دلیل فقدان موانع طبیعی برای حفاظت از یک منطقه امن در شمال سوریه "ما باید (موانع) را با استفاده از نیروی نظامی ایجاد کنیم." او گفت که روسیه سیستم‌های دفاع هوایی "بسیار پیشرفته" در اختیار ایران قرار داده است و این امر "اعمال یک منطقه پرواز ممنوع را با چالش روبرو کرده است."

آنتونی کوردزمن یکی از کارشناسان برجسته امور نظامی در مرکز استراتژیک و مطالعات بین‌المللی هشدار داد که در صورت ایجاد یک منطقه امن آمریکا برای مدت نامحدودی در سوریه درگیر خواهد شد. او اضافه کرد که "من فکر می‌کنم این افراد هیچ تصوری از اینکه چه بهایی برای حمایت یک نیروی ۲۵ هزار نفری (در سوریه) باید پرداخته شود ندارند".

جالب این‌جاست که خود دونالد ترامپ، سال گذشته، همین استدلال هایی را می‌کرد که امروز کارشناسان می‌کنند. او با انتقاد از هیلاری کلینتون در مورد تصمیمش برای ایجاد یک منطقه پرواز ممنوع و منطقه امن در سوریه گفت که چنان اقدامی "به جنگ جهانی سوم خواهد انجامید". او به روزنامه گاردین گفت: "ما باید تمرکزمان روی داعش باشد. ... اگر ما به حرف هیلاری کلینتون گوش کنیم نهایتا کار به جنگ جهانی سوم خواهد کشید".

جزئیات طرح ترامپ هنوز مشخص نیست اما آقای ترامپ گفته که پناهندگان سوری می‌توانند در منطقه امن ساکن شوند. ولی با توجه به اینکه تنها ۲.۸ میلیون سوری به ترکیه و ۲ میلیون به مصر، عراق، لبنان، و اردن پناهنده شده‌اند جای دادن آنها در یک منطقه امن و ایجاد و نظم و قانون کاری بس دشوار به نظر می‌رسد.

رابرت فورد، مشاور ارشد انستیتوی خاورمیانه که بین سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۴ سفیر آمریکا در سوریه بود به نکته مهمی اشاره می‌کند. او می‌گوید "منطقه امن چیزی فراتر از منطقه پرواز ممنوع است. معنای منطقه امن این است که نه تنها هواپیماهای دشمن نباید بتوانند بمب‌های خود را بر روی آن بریزند بلکه نباید بتوانند از تانک و ادوات دیگر برای بمباران آنجا استفاده کنند. این یعنی آنکه اگر نیروهایی که مورد حمایت ایران هستند آن منطقه را بمباران کنند آمریکا باید به آنان حمله کند. ... من فکر نمی‌کنم که کشور من بخواهد بر سر سوریه خطر کند و جنگ سوم جهانی به راه بیندازد".

تنها وضعیتی که می‌تواند جلوی برخورد آمریکایی‌ها را با ایران و روسیه بگیرد توافقی است چند جانبه، حتی ضمنی و غیر مکتوب، بین آمریکا، روسیه، ترکیه و ایران به نحوی که آمریکا منطقه‌ای در شرق فرات، ترکیه منطقه‌ای در غرب فرات در شمال سوریه برای جلوگیری از تشکیل یک دولت خودمختار کرد، و ایران و روسیه منطقه‌ای در غرب سوریه، از حلب در شمال تا دمشق در جنوب را تا زمانی که نیروهای داعش و دیگر گروه‌های افراطی از بین نروند، تحت نفوذ خود در آورند.

اما هنوز یک خطر عمده برای نیروهای آمریکایی در صورت استقرار در سوریه وجود دارد و آن درگیر شدن در جنگ‌های نامنظم با گروه‌های جهادی است؛ جنگ‌هایی که تا بحال آمریکا از ویتنام گرفته تا افغانستان و عراق در آنها توفیقی نداشته است.