مجلس بازهم به وزیر پیشنهادی علوم، تحقیقات و فناوری رای اعتماد نداد

مجلس ایران صلاحیت فخرالدین احمدی دانش آشتیانی، فرد پیشنهادی برای تصدی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری را رد کرده و باعث طرح مساله تمدید سرپرستی این وزارتخانه شده است.

مجلس شورای اسلامی صبح روز سه‌شنبه، ٢٧ آبان (١٨ نوامبر)، با حضور حسن روحانی، رئیس جمهوری، شماری از مقامات دولتی و وزیر پیشنهادی علوم تشکیل جلسه داد و پس از مذاکرات در این مورد و رای گیری،درخواست رئیس جمهوری برای رای اعتماد به آقای دانش آشتیانی را رد کرد.

در این جلسه، پس از سخنان رئیس جمهوری، نمایندگان موافق و مخالف و سخن گفتند و سپس آقای احمدی دانش آشتیانی به تشریح برنامه‌های خود پرداخت. در پایان اظهارات وزیر پیشنهادی، در مورد صلاحیت او رای‌گیری شد و از ۲۵۷ نماینده حاضر در جلسه، ۷۰ نماینده به او رای موافق، ۱۷۱ نماینده رای مخالف و ۱۶ نماینده رای ممتنع دادند. به این ترتیب، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری همچنان بدون وزیر مانده است.

با مخالفت مجلس با وزیر پیشنهادی جهت تصدی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، بهروز نعمتی، سخنگوی هیات رئیسه مجلس، گفته است: "براساس قانون، و با توجه به عدم موافقت نمایندگان مجلس با سه وزیر پیشنهادی، تمدید مهلت سرپرستی نیازمند حکم حکومتی از سوی رهبر معظم انقلاب است." در جمهوری اسلامی، حکم حکومتی شامل دستورات ولی فقیه است که حکم قانون داشته و برای نهادهای حکومتی لازم الاجراست.

در حالیکه برخی رسانه‌ها از امکان تصدی سرپرستی این وزارتخانه توسط حسن روحانی سخن گفته بودند، آقای نعمتی گفته است که شخص رئیس جمهور می‌تواند سرپرستی وزارتخانه را برعهده بگیرد.

روحانی: هیچ فرد اصلاح‌طلب با من صحبت نکرد

براساس آئین‌نامه داخلی مجلس، مذاکرات در مورد وزیر پیشنهادی با سخنرانی یکساعته رئیس جمهوری آغاز شد و پس از آن، نمایندگان مخالف و موافق رای اعتماد هر کدام به مدت پانزده دقیقه صحبت کردند. وزیر پیشنهادی نیز به مدت نیم ساعت برنامه خود را ارائه و در مورد اظهارات نمایندگان توضیح داد. در پایان مذاکرات، رای‌گیری به عمل آمد و فرد پیشنهادی نتوانست اکثریت آرا را به نفع خود کسب کند.

حسن روحانی در سخنانی، دیدگاه خود در مورد موقعیت و نقش وزارت علوم و دلیل انتخاب وزیر پیشنهادی را مطرح کرد و گفت که وزارت علوم ناظر بر فعالیت میلیون‌ها دانشجو و چند هزار عضو هیات علمی است و با ابراز این نظر که هدف جمهوری اسلامی، پیشرفت علمی در "ایران اسلامی به عنوان مرجع علمی بزرگ در منطقه و در آینده، حتی در سطح جهانی است" این وزارتخانه را بسیار مهم توصیف کرد.

وی در واکنش به برخی اظهارنظرها پیرامون دلیل انتخاب آقای دانش آشتیانی گفت: "برخلاف آنچه که برخی از رسانه‌ها و سایت‌ها شایعه می‌کنند، من در انتخاب وزیر، تحت فشار هیچ گروه یا هیچ شخصی نه بوده‌ام و نه من کسی هستم که در این زمینه‌ها فشارپذیر باشم و بخواهم به خاطر نظر گروهی یا فشار گروهی، انتخابی را انجام دهم."

حسن روجانی گفت که دولت در دانشگاه‌ها به دنبال "قانون‌گرایی و نشاط علمی" است و آن را پیام مردم در انتخابات ریاست جمهوری توصیف کرد. وی گفت که دولت تنها به وعده‌های انتخاباتی خود عمل می‌کند و افزود: "اینکه برخی رسانه‌ها کلمه لجبازی را برای رئیس جمهور و مجلس به کار می‌برند، به نظر من این واژه، واژه‌ای مناسب نه برای مجلس و نه برای دولت است."

آقای روحانی در ادامه سخنان خود گفت که "اولین کسانی که دانش آشتیانی را برای وزارت علوم معرفی کردند، دوستان قدیمی ایشان بودند که اتفاقا از دوستان پر و پا قرص اصولگرا هستند و در مرحله اول، هیچ فرد اصلاح‌طلبی با من صحبت نکرد اگرچه از نظر من، اصولگرا و اصلاح‌طلب، هر دو فرزندان انقلاب و خادمان انقلابند و هیچ فرقی بین این حزب و آن حزب وجود ندارد."

رئیس جمهوری در معرفی آقای احمدی دانش آشتیانی گفت که آشنایی‌اش با او به دوران جنگ ایران و عراق باز می‌گردد که خود او، رئیس ستاد پشتیبانی جنگ بود و "دانش آشتیانی که احتمالا در سپاه پاسداران خدمت می‌کرد و تازه به وزارت علوم آمده بود، به عنوان رابط بین جنگ و دانشگاه به ستاد رفت و آمد داشت."

وی گفت "دانش آشتیانی می‌تواند دانشگاه را اسلامی‌تر و اخلاقی‌تر کند" و افزود که انتخاب وزیر علوم موجب استقرار آرامش بیشتر می‌شود و از نمایندگان خواست به وزیر پیشنهادی رای اعتماد بدهند. وی پس از ایراد سخنرانی، مجلس را ترک کرد.

نمایندگان موافق و مخالف

پس از سخنان رئیس جمهوری، شماری از نمایندگان در موافقت و مخالفت با رای اعتماد به فخرالدین احمدی دانش آشتیانی سخن گفتند. علی مطهری، نماینده تهران، به عنوان موافق گفت که "شخصا روشی را که برخی از نمایندگان در مورد وزارت علوم در پیش گرفته‌اند نمی پسندم یا حداقل ضروری نمی دانم" و افزود که "غیر از نگرانی‌هایی که معمولا در مورد اصلاح‌طلبان وجود دارد، که با تساهل و تسامح به امور فرهنگی می‌نگرند، بقیه نگرانی‌ها را موجه نمی‌دانم."

آقای مطهری گفت که "مجلس در چند ماه اخیر و در جریان استیضاح و رای اعتماد به وزیر علوم، ناخودآگاه در جریان تقویت جریان فتنه گام برداشته" و افزود "وقتی افراد با سابقه درخشان در ا نقلاب اسلامی را حامی فتنه معرفی می‌کنید، این سئوال برای مردم ایجاد می‌شود که این چه فتنه‌ای است که برخی از انقلابیون و نخبگان کشور طرفدار آن هستند، نکند این جریان بهره‌ای از حق داشته باشد."

حسین نقوی حسینی، نماینده ورامین، در مخالفت با وزیر پیشنهادی گفت که انتخاب حسن روحانی به ریاست جمهوری "توانست خط بطلانی بر تفکر فتنه‌طلبان بکشد" و با اشاره به رویکرد مجلس نسبت به وزیران علوم در دولت وی گفت: "رهبری فرمودند فتنه خطر قرمز ماست و ما از این خط عبور نمی‌کنیم و اگر بیست نفر دیگر هم معرفی شوند که ویژگی میلی منفرد، فرجی دانا و دانش آشتیانی را داشته باشند، این مجلس به او رای نخواهد داد."

وی در اشاره به اظهارات آقای روحانی که گفته بود تحت فشار هیچ گروهی نیست، گفت: "پس چرا همه کسانی که معرفی می‌شوند از یک حلقه هستند، یعنی از سی هزار عضو هیات علمی دانشگاه‌ها، یک نفر فرد متدین و معتدل نداریم و فقط همین حلقه هستند؟" این نماینده مجلس گفت: "برای من این ذهنیت ایجاد شده است که گویا وزارت علوم سهم حزب منحله مشارکت است و شما نمی‌توانید از آن عبور کنید."

محمدرضا تابش، نماینده اردکان در مجلس، در موافقت با رای اعتماد به وزیر پیشنهادی گفت که وزارت علوم نیازمند تعیین وزیر جدید است و در مورد تبعات رد وزیر پیشنهادی از سوی مجلس اظهار داشت که چنین اقدامی پیام نامناسبی را به جامعه منتقل می‌کند و افزود: "مبادا اختلاف ما جنگ قدرت و ناکارآمدی نظام را به جامعه تلقین کند که این گناهی بس نابخشودنی است."

علیرضا زاکانی، نماینده تهران نیز، در مخالفت با وزیر پیشنهادی گفت که "سپردن وزارت علوم به عوامل موثر در فتنه ۸۸ و عناصر افراطی برخلاف مصالح نظام است" و افزود: "تا امروز هر کسی برای وزارت علوم به مجلس معرفی شده همه در فتنه مشارکت داشته‌اند." آقای زاکانی گفت: "وزیر پیشنهادی از موسسان حزب مشارکت بوده و بیانیه‌های بسیاری را امضا کرده و عضو شورای مرکزی حزب مشارکت می‌باشد."

آقای زاکانی همچنین در تذکری آئین‌نامه‌ای گفت: "دانش آشتیانی مطرح کرد که عضو هیأت موسس حزب مشارکت نبوده در حالی که برگه عضویت وی با دست خط دانش آشتیانی هم اکنون در دست من است و سایر موارد ذکر شده نیز با سند بوده است."

عبدالکریم هاشمی نخل ابراهیمی، نماینده میناب، خواستار رای اعتماد مجلس به منظور آغاز به کار وزیر جدید شد و در دفاع از آقای دانش آشتیانی گفت: "وزیر پیشنهادی در نشست‌های اخیر درباره موضوعات مطرح شده مبنی بر حضور در فتنه ۸۸ بعد از انتخابات گفت که وقتی رهبر معظم انقلاب در این رابطه موضع‌گیری کردند من از این فرامین تبعیت کردم و در آن زمان به دنبال مسائل سیاسی نرفتم و قول می‌دهم که دانشگاه عرصه تاخت و تاز گروه‌های سیاسی نباشد و رونق علمی در این محیط ایجاد شود."

سخنان وزیر پیشنهادی

در پایان اظهارات نمایندگان، فخرالدین احمدی دانش آشتیانی در سخنانی، ضمن ارائه برنامه‌های خود در صورت تصدی وزارت علوم، از سابقه خدمت در جمهوری اسلامی دفاع کرد.

وی گفت که توسعه علمی از شروط لازم برای توسعه کشور است و افزود که اولویت او در سمت وزیر علوم، کیفی‌سازی آموزش عالی، تحقیقات و فناوری است. آقای دانش آشتیانی گفت که در سمت‌های دانشگاهی، خدماتی از جمله ساختن خوابگاه انجام داده است.

وزیر پیشنهادی در پاسخ به سخنان کسانی که او را به تخطی از مشی سیاسی مورد نظر حکومت متهم کردند، گفت که "در تمام دوران کاری‌ام، همیشه سرباز نظام بوده و فرزند انقلابم." وی گفت: "من از زمان پیروزی انقلاب، کارم را در سپاه شروع کردم و در دانشگاه هم توجه خاصی به مسایل جنگ داشتم و همانطور که ریاست محترم جمهور فرمودند، کسی بودم که دانشگاه را به جنگ بردم، چه از طریق اعزام دانشجو و چه از طریق اعزام اساتید برای فعالیت‌های پژوهشی در جبهه‌های جنگ."

وی همچنین گفت که: "بعد از جنگ، رزمندگانی که به دلیل حضور در جبهه از عدالت آموزشی برخوردار نبودند، از طریق سهمیه رزمندگان وارد دانشگاه کردم و برای افزایش کیفیت علمی، با همکاری نمایندگان مجلس، ردیف بودجه‌ای برای تقویت بنیه علمی رزمندگان قرار دادم."

آقای احمدی دانش آشتیانی گفت که خود را یک بسیجی می‌داند و با یادآوری مخالفت خود با حضور پایگاه بسیج در دانشگاه‌ها، گفت که در این زمینه، دستور شورای عالی انقلاب فرهنگی را اجرا کرد. وی همچنین گفت که از موسسین حزب مشارکت نبوده است و از اختلاف خود با وزیران سابق سخن گفت هر چند افزود که "به توصیه دوستان" همکاری با آن وزیر را پذیرفت.

فخرالدین احمدی دانش آشتیانی ضمن مخالفت با جهتگیری‌های جناحی در دانشگاه‌ها، گفت که به این دلیل با نامزدی تصدی وزارت علوم موافقت کرد که "احساس کردم نظام در خطر است و این کشمکش بین دولت و مجلس در حال تبدیل شدن به مشکلی ملی است و تنها به این دلیل پذیرفتم."

چهارمین نامزد

فخرالدین احمدی دانش آشتیانی چهارمین فردی بود که از آغاز دوره کار حسن روحانی به عنوان رئیس جمهوری جهت تصدی سمت وزارت علوم به مجلس معرفی شد.

جعفر میلی منفرد، نخستین فرد پیشنهادی آقای روحانی برای وزارت علوم نتوانست رای اعتماد مجلس را به دست آورد و به این ترتیب، جعفر توفیقی به عنوان سرپرست این وزارتخانه تعیین شد. پس از آن، رضا فرجی دانا به عنوان وزیر پیشنهادی معرفی شد و توانست رای اعتماد مجلس را کسب کند اما در روز ٢٩ مرداد سال جاری، مجلس او را استیضاح و برکنار کرد و امور وزارتخانه به محمدعلی نجفی به عنوان سرپرست سپرده شد. آقای نجفی سمت وزارت آموزش پرورش را در دولت‌های اکبر هاشمی رفسنجانی و محمد خاتمی بر عهده داشته است.

روز ٣٠ مهرماه سال جاری، جلسه بررسی صلاحیت محمود نیلی احمدآبادی به عنوان وزیر پیشنهادی علوم برگزار شد و در حالیکه پیشاپیش شماری از نمایندگان نسبت به موفقیت او در کسب رای اعتماد ابراز تردید جدی کرده بودند، اکثریت قابل توجهی از نمایندگان حاضر در جلسه به او رای اعتماد ندادند و آقای نجفی همچنان سرپرستی وزارتخانه را برعهده گرفت.

نمایندگان مخالف آقای نیلی احمدآبادی بیش از آنکه نسبت به صلاحیت کاری او ابراز نظر کنند، او را متهم کردند که در قبال "فتنه سال ٨٨" یعنی اعتراضات نسبت به نتیجه اعلام شده انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری، موضعی صراحتا مخالف اتخاذ نکرده است. نحوه واکنش به این اعتراضات و همچنین ارتباط با جناح موسوم به اصلاح‌طلب ظاهرا از جمله نقاط ضعفی بوده که نمایندگان بر آنها تاکید داشته‌اند.

در جمهوری اسلامی، برخلاف بسیاری از کشورهای جهان، دانشگاه‌ها و متصدیان سمت‌های دانشگاهی مصونیت و استقلال علمی و تشکیلاتی ندارند و حکومت از طریق وزارت علوم و همچنین نهادها و تشکل‌های گوناگون وابسته به خود، بر محتوای درسی، روند گزینش و ادامه کار دانشجو و استاد و شرایط محیطی موسسات آموزش عالی تسلط دارد. به این ترتیب، وزارت علوم تنها یک نهاد علمی و اداری نیست بلکه یک بازوی مهم سیاسی هم تلقی می‌شود. در دوره تصدی آقای فرجی دانا، موضوع سوء‌استفاده و فساد در جریان اعطای بورسیه‌های دولتی در دولت گذشته نیز مطرح شده بود که ظاهرا ناخرسندی برخی از افراد را نیز به دنبال داشت.

آقای دانش آشتیانی فارع التحصیل رشته مهندسی راه و ساختمان از دانشگاه صنعتی امیرکبیر است و در رشته مهندسی زلزله نیز از امپریال کالج دانشگاه لندن دکترا گرفته است.

بخش قابل توجهی از سوابق کاری او با نهادهای نظامی ارتباط دارد که از جمله شامل کار در دفتر فنی سپاه پاسداران، معاونت امور جنگ وزارت فرهنگ و آموزش عالی، همکاری با قرارگاه خاتم الانبیاء وابسته به سپاه پاسداران، مسئولیت ارتباط بین استادان دانشگاه و مسئولان جنگ در زمینه امور پژوهشی، معاونت وزارت فرهنگ و آموزش عالی در امور عمرانی و دفاعی و اداری و پشتیبانی است. او در زمان وزارت مصطفی معین، وزیر علوم در دولت محمد خاتمی، برای مدتی معاون و قائم مقام این وزارتخانه بوده است. وی در شماری از دانشگاه‌های ایران نیز تدریس کرده و سمت‌های مدیریتی در مراکز آموزش عالی را نیز برعهده داشته است.