'تاجران پیژامه پوش' در بازار بورس چین

نوسان‌های بازار سهام در چین در زندگی میلیون ها چینی تاثیر داشته؛ از جمله دکانداران، بازنشسته ها و دارندگان کسب و کارهای کوچک که جمعا صاحب ۸۰ درصد سرمایه گذاری‌ها در این کشورند. اما چگونه این "تاجران پیژامه پوش" از بازار بورس چین سر درآورده اند؟

چندین سال قبل، موقعی که عمه جین، که کارمند اداره پشت میز نشینی بود، در ۵۵ سالگی بازنشسته شد، مدت زیادی در این فکر بود که باید با سال های طلایی باقیمانده عمرش چکار کند. عمه‌ام چند صباحی را با رفتن به سالن های رقص با دوستانی که همکاران سابقش بودند گذراند. اما وقتی از آپارتمان قدیمی اش نقل مکان کرد به تدریج این تفریح را از دست داد.

خوشبختانه عمه من اهل معاشرت و بیرون رفتن از خانه است و نمی تواند برای مدت طولانی بی برنامه بماند. او همیشه سرگرمی جدیدی که هیجان انگیز باشد، پیدا می کند.

مدت کمی پس از این که کفش های رقصش را کنار گذاشت، سرگرمی تازه ای پیدا کرد. عمه جین شروع کرد به تماشای برنامه گفتگوهای تلویزیونی مختلف که به اشخاصی که سنشان بالاست فوت و فن پولدار شدن را یاد می داد.

"میلیاردرهای خود‌ساخته"

می شود حدس زد چرا این برنامه ها توجه مردم را به خود جلب می کند. شرکت کنندگان در این برنامه ها معمولا اشخاص وارد و مطلعی هستند که در لباس میلیاردرهای خودساخته ظاهر می شوند.

تمام این داستان از سال ۲۰۰۹ یعنی هنگامی شروع شد که بازار سهام در چین رونق یافت و سودآور شد. هر وقت به دیدن عمه ام می رفتم متوجه می شدم در حالی که من حرف می زنم به صفحه تلویزیون نزدیک تر و نزدیک تر می شود. بعضی وقت ها برای این که بتواند کلمه به کلمه حرف های سرمایه دار تازه به شهرت رسیده ای را که می خواست نشان دهد وارن بافت (سرمایه دار و میلیاردر خودساخته آمریکایی) چین است، بشنود حرف من را قطع می کرد.

ولی تنها تماشای این برنامه ها در تلویزیون برای عمه ام کافی نبود. طولی نکشید که عمه جین، کامپیوتر جدیدی با یک نرم افزار خرید و برای به کارانداختن آن از من کمک خواست.

این نرم افزار که نامش "بیگ اسمارت" است، تا حدودی مانند سایت بلومبرگ، شاخص ها، قیمت سهام و ارقام را نشان می دهد و خیلی کامل به نظر می رسد.

اتاق خواب یا سالن بورس؟

محصولات زیادی هستند که ادعا می کنند بیشترین سود سهام را به سرمایه گذاران می رسانند. با دستگاه های مختلف می توان از بسیاری از آنها استفاده کرد. عمه جین هم یک اپ (اپلیکیشن) روی تلفن موبایلش دارد.

حالا او با راهنمایی ثروتمندان خودساخته تلویزیونی، نرم افزار "بیگ اسمارت" که نوسانات بهای سهام را نشان می دهد و نیز اپلیکیشنی که روی تلفن موبایلش دارد، می تواند وضعیت سهام را دنبال کند و با یک تلنگر سر انگشت، تصمیم های مالی بگیرد.

وقتی غروب ها که شوهر عمه ام به خانه برمی گردد، می بیند اتاق خوابش به سالن بورس بیشتر شباهت دارد تا جایی برای استراحت.

یک دفعه احساس کردم عمه جین، بعد از بازنشسته شدن شغل تازه ای پیدا کرده: یک تاجر حرفه ای پیژامه پوش.

ولی او تنها نیست و در حقیقت میلیون ها نفر شبیه عمه جین وجود دارند. بنا بر برخی آمار، در چین نزدیک به ۹۰ میلیون نفر یعنی بیشتر از جمعیت بریتانیا، در بنگاه های خرید و فروش سهام، حساب دارند.

پیداکردن دوست و پول

سال گذشته در شانگهای به یک بنگاه خرید و فروش سهام که شبیه سالن بورس بود، رفتم. اطراف من اشخاص بزرگسالی بودند که هدفشان افزایش درآمد خانواده شان بود.

آنها اول وقت با فلاسک های چای سبز از راه می رسند و تمام روز چراغ های سبز و قرمز را که بالا و پایین رفتن قیمت سهام را نشان می دهد با دقت تماشا می کنند و بر اساس آن برای آینده شان تصمیمات بی باکانه ای می گیرند. اینجا همچنین محلی برای معاشرت و پیدا کردن دوست و البته رد و بدل کردن اطلاعات در باره خرید و فروش سهام است.

این جریان نه تنها پدیده جالبی است، در وضعیت بازار هم تاثیر می گذارد.

معامله کنندگانی که در مقیاس کوچک کار می کنند ولی عده شان زیاد است، می توانند تصمیمات غیرقابل پیش بینی گرفته و باعث افزایش نوساناتی شوند که اخیر شاهد آن بودیم. کارشناسان این حرکت را "رفتار گله وار" می خوانند.

چند روز قبل با عمه ام صحبت کردم و همانطور که می توانید حدس بزنید متوجه شدم بالا و پایین رفتن قیمت سهام در خلق و خوی او هم تاثیر گذاشته.

بعضی وقت ها عمه جین، در باره سرمایه گذاری‌هایش با من صحبت می کند. گاهی فکر می کند چون روزنامه نگار هستم در باره آنچه که واقعا در اقتصاد چین و بازار جهانی می گذرد، دید وسیع تری دارم.

واقعیت این است که تصور نمی کنم هیچ کس بتواند آینده بازار را پیش بینی کند. دولت می گوید بالارفتن اخیر قیمت سهام به دلیل موفقیت برنامه اصلاحات بوده.

ولی نمی شود گفت که وضعیت بازارها ثابت خواهد ماند. بالا و پایین رفتن قیمت سهام حتی کسانی را که مسئول تنظیم وضعیت بازار هستند، غافلگیر کرد.

به همین جهت چند روز پیش تلفنی به عمه جین توصیه کردم محتاط باشد.

ولی صادقانه بگویم فکر می کنم او تنها نصف حرف های من را می شنید و بقیه حواسش متوجه تلویزیون بود و احتمالا با انگشتهایش روی اپ در جستجوی سود هنگفت بعدی بود.