'انگشت‌های پای چپ' در آپارات

این هفته در آپارات فیلم 'انگشت‌های پای چپ' ساخته فرشاد فداییان به نمایش در می‌آید.

درباره فیلم

'انگشت‌های پای چپ' روایت زندگی سعیده پورشاه‌نظری است. سعیده عضو یک خانواده هشت نفری و دختری است که به دلیل تاخیر در تولد به‌موقع و نرسیدن خون به مغزش از همان ابتدا به نقص شدید عملکرد بخشی از مغز که کنترل عضلات را بر عهده دارد، دچار می‌شود و همین باعث حرکت‌های غیر ارادی ناشی از اتقباض‌های عضلانی در بدنش می‌شود و امکان حرکت عادی را از او سلب می‌کند. اما این همه ماجرا نیست. سعیده با این‌که کمترین امکان‌های حسی و حرکتی را دارد اما صاحب درک عظیمی از خودش و دنیای اطرافش است . سعیده از بهره هوشی بالایی برخوردار است، تحصیل‌کرده است، اداره زندگی خانواده‌اش را بر عهده دارد و درکی بسیار عمیق از مسائل دنیای اطراف و از اجتماعش دارد و همین‌طور از عشق و آزادی می‌گوید. 'انگشت‌های پای چپ' یک فیلم خیلی بحث‌انگیز درباره او و درباره شور زندگی و اراده انسانی است.

ویژگی فیلم

'انگشت‌های پای چپ' فیلمی واقع‌گرایانه و تکان‌دهنده در ستایش اراده انسانی است و یا به قولی حماسه‌ای از پیکار نابرابر با سختی ها و محدودیت‌ها. فرشاد فداییان در این فیلم به دنیای یک انسان پا می‌گذارد و به او گوش فرامی‌دهد و ما را حدود یک ساعت با خود به این دنیا می‌برد. آن‌قدر هم برای موضوعش حرمت قائل است که دوربین‌اش را در زاویه دید او و همسطح او می‌گذارد و از نگاه او به دنیای اطرافش نگاه می‌کند و به یاد ما می‌آورد که زیبایی می‌تواند قشنگ نباشد و جلوی شور و اراده انسان را نمی‌شود گرفت. فیلم هم با توجه به نوع نگاه فیلم‌ساز به موضوعش، و هم به لحاظ فنی و تکنیکی فیلم بسیار بحث‌برانگیزی است.'انگشت‌های پای چپ' محصول سال ۱۳۸۶ است اما تولیدش از سال ۱۳۷۹ آغاز شد، یعنی از تولید تا عرضه فیلم هفت سال طول کشیده است.

نگاه کارگردان

ساخت این مستند به رغم گرفتاری‌هایش که زمان ساخت آن را به حدود هفت سال کشاند، فرصت مناسبی بود برای درک مجموعه مناسبات انسانی و کاری که امکان آن شاید در کارهای دیگر برایم فراهم نشده بود:

- همکاری بی‌دریغ و مسئولانه تمامی اعضای یک خانواده به‌ویژه شخصیت اصلی این مستند.

- همراهی مسئولانه و پیوسته پزشکی مهربان و دانا ( دکتر عبدالرحمان نجل رحیم متخصص مغز و اعصاب)، طی متجاوز از نیم دهه با این خانواده و با من.

- همکناری دلسوزانه آهنگسازی ( کیاوش صاحب نسق)که متجاوز از چهار سال برای درک موقعیت شخصیت محوری این مستند همواره کار را دنبال می‌کرد.

درباره کارگردان

فرشاد فداییان یکی از چهره‌های متمایز و شاخص در مستندسازی است که به فرم بیانی خاص خودش و در واقع به امضای خودش در پای آثارش رسیده است. فیلمسازی که در عرصه عمومی حضور چندانی ندارد و آرام و بی‌سر و صدا بیش از دو دهه است که در ایران فیلم می‌سازد: از مستندهای صنعتی و سفارشی گرفته تا مستندهای شخصی و ویدیو آرت. آقای فداییان متولد ۱۳۲۶ است. فلسفه خوانده، عکاسی کرده و شعر و موسیقی را خیلی خوب می‌شناسد. ورود‌ش به سینما و عرصه مستندسازی با ساخت فیلم‌های مستند صنعتی بوده است. از سال‌های پایانی دهه شصت شروع کرده و کارنامه‌ای پربار از مستندهایی درباره زندگی در نقاط مختلف ایران دارد. فیلمسازی خود ساخته که ذهنیتی سیال در درک سینما دارد و به دنبال بیان سینمایی خاص خودش است. اهل جشنواره‌های سینمایی و رقابت‌های جشنواره‌ای نیست و بیش از چهارده سال است که در هیچ جشنواره‌ای شرکت نکرده است.

فیلم شناسی فرشاد فداییان

خاک تا سنگ ١٣٦٧ سنگ ، مادر خاموش ١٣٦٦ – ١٣٦٧ شناسنامه کارخانه‌ای فراموش شده ( سه اپیزود ١٣٧١- ١٣٦٩) آبسال ۱۳۷۳ L.A.B ( سال ۱۳۷۳) او و پرنده‌ها ۱۳۷۵ گولش منزل ۱۳۷۵ در مدرسه سید قلیچ ایشان ۱۳۷۶ دام ۱۳۷۶ مسافران کوچک سفری بی انتها ۱۳۷۷ فیلم – موسیقی "شهرزاد" ۱۳۷۸ یموت ، یک خانه ، یک ایل ۱۳۷۸ یک سازه ، یک سد ۱۳۸۰- ۱۳۷۵ سازه‌های آبی در تمدن خوزستان ( سه اپیزود _ اپیزود : کارون و دز ۱۳۸۱ – ۱۳۷۹ ) ورود ممنوع ۱۳۸۲ مرزها ۱۳۸۲ L.A.B ۲ (سال ۱۳۸۲) آخرین بخشی ۱۳۸۲ مهمان‌خانه‌ی عذرا ۱۳۸۳ خانه‌ی ایوب ۱۳۸۳ ورودی‌ها ۱۳۸۳ بار دیگر ، آن خانه ۱۳۸۳ خانه در خانه ۱۳۸۳ گزارش هایی از آهن ، آهنگر و آهنگر‌خانه(هفت فیلم کوتاه بر اساس آثار بهروز حشمت) ۱۳۸۳ خانه‌ی بامَسِ مهربان ۱۳۸۴ داریوش و بانو ۱۳۸۴ آخرین بازمانده: شهربانو ۱۳۸۴ انگشت های پای چپ ۱۳۸۶-۱۳۷۹ بُرنا ۱۳۸۶ ذاکر ۱۳۸۶ کهنه، نومی شود ۱۳۸۷ دره گوران، گهواره ای که تکان می خورد ۱۳۸۷ مدارس جلفای نو (به زبان ارمنی) ۱۳۸۹ لگراند ۱۳۸۹ عزت اگر به قهوه خانه نیاید ۱۳۸۹ شیرین نساء خانه ات کجاست ۱۳۸۹ معلا تنها نیست ۱۳۹۰ نجار پسر عطار ۱۳۹۰ من و یک نوبت صیادی ۱۳۹۰ خانه‌ای که پسرش را در شهر گم کرده ۱۳۹۰ خدیجه‌ی نی زن و رمه‌هایش (تدوین و تهیه) ۱۳۹۱ داس¬های اوسا جلیل ۱۳۹۱ مادرم، بُرزولان ۱۳۹۱ آسبادهای " نشتیفان " ، کنار قبرستان ١٣٩١ بی اسب هم ترکمنم ۱۳۹۱ برادران طایفه ی اسماعیلی، همسران و فرزندان ... ۱۳۹۱ حباب ... ۱۳۹۱ بچه قصاب ، قصاب ، گوسفندان و کبوتران ... ۱۳۹۱ گیسو ... ۱۳۹۲ ماسوله با خسرو می‌خندد ... ۱۳۹۲ با گاو های یوسف ... ۱۳۹۲ چهار پنجره رو به یک حیاط ... ۱۳۹۲ همه‌ی بیماران این پزشک ... ۱۳۹۳ گزارش در و پنجره های مانده ... ۱۳۹۳ شاعری که به مردمش نان میدهد ... ۱۳۹۳ این بامداد خسته ... ۱۳۷۶-۱۳۹۴ یک جمع گُداری ... ۱۳۹۴

فرشاد فداییان از زبان خودش

'بیست و هفت سال است در حوزه‌ی سینما با رویکرد مستند کار می کنم. پیش از فعالیت مستندسازی، عکاسی کرده‌ام و هنوز هم عکاسی می‌کنم.

رشته ی تحصیلی‌ام فلسفه است. مستندسازی برای من بیش از هر چیز یک وظیفه‌ی فرهنگی- اجتماعی است. ایران، همیشه برای من یک مائده‌ی گسترده با انبوهی خوراک آماده برای کار بوده و هست.

تا حالا هم شصت و نه مستند و نیمه مستند کوتاه و بلند ساخته ام. ' فرشاد فداییان

شناسنامه فیلم

'انگشت‌های پای چپ'

مستند

٦٤ دقیقه

ساخت ۱۳۸۶- ١٣٧٩

دی وی کم

رنگی. سیاه و سفید

فیلم‌نوشته، تدوین، کارگردانی و تهیه : فرشاد فداییان

پژوهش :دکتر عبدالرحمان نجل رحیم

موسیقی : کیاوش صاحب نسق

دوربین: سعید پور اسماعیلی - مهدی جعفری - مزدک سپانلو - فرشاد فداییان

صدابردار: مهدی آزادی

دستیاران تدوین: پوریا خلیلی - امیر پور اسماعیلی - حامد پروشانی - امیر تقی‌زاده

موضوع فیلم

این مستند با محور قراردادن انگشت‌های پای چپ زنی مبتلا به فلج عضلانی، رفتارها و امیال انسانی را به تصویر می کشد که برای همسان‌سازی خود با دنیای متعارف پیرامون خود، رنج‌های نا متعارفی را متحمل می‌شود.

درباره کارشناسان برنامه

حمید نفیسی

حمید نفیسی، استاد رادیو، تلویزیون و فیلم و همچنین استاد تاریخ هنر در دانشگاه نورث‌وسترن آمریکا است. او همچنین صاحب کرسی 'التانی' در رشته ارتباطات و عضو 'برنامه مطالعات خاورمیانه و افریقای شمال در همان دانشگاه است. پروفسور نفیسی جایگاه برجسته‌ای در مطالعات فرهنگی در حوزه رسانه‌های ایرانی و خاورمیانه‌ای در زمینه سینما و رسانه در مهاجرت و تبعید و سینما و رسانه پسااستعماری دارد. نفیسی سخنرانی‌ها و تالیفات متعددی در در ایران و جهان درباره موضوعات فوق داشته است. یکی از تالیفات فارسی او کتاب 'سینمای مستند' (جلد اول و دوم) است که در سال ۱۳۵۷ منتشر شده و هنوز یکی از منابع درسی فیلم مستند در ایران محسوب می‌شود. از آخرین تالیفات او می‌توان به کتاب چهار جلدی 'تاریخ اجتماعی سینمای ایران' اشاره کرد که به تازگی جلد اول آن در ایران ترجمه شده و تالیف آن بیش از سی سال به طول انجامیده است.

فرید اسماعیل‌پور

فرید اسماعیل پور متولد مشهد و دانشجوی مقطع دکترای سینما در سوربن فرانسه است. فعالیت سینمایی خود را در نوجوانی و از سال ۱۳۷۵ با تحصیل در دوره های آموزش فیلمسازی انجمن سینمای جوانان ایران، و ساخت فیلم های کوتاه تجربی آغاز کرد. پس از آن او کوشید تا با ساخت سه فیلم مستند درباره موسیقی فولکلور خراسان و یک فیلم درباره شیخ احمد جامی، صوفی و شاعر قرن ششم (مجموعه فرهنگ فولکلوریک خراسان)، سهم خود را در حفظ و انتقال این فرهنگ ایفا کند.وی تا کنون هشت فیلم مستند و چهار فیلم کوتاه داستانی و تجربی در کارنامه خود دارد و در کنار فیلمسازی به عنوان مترجم و منتقد با نشریه های سینمایی همکاری می کند. او عضو هیئت تحریریه مجله سینمایی " سینما-چشم" نیز است. بعضی از فیلمهای او غیر از این دو فیلم عبارتند از: 'نامه ایرانی" ۱۳۹۲'، 'آوریل بی رحم ترین ماههاست'،۱۳۹۰ ،'نیمکت سنگی' ۱۳۸۹ و 'ژنده پیل' ۱۳۸۷.

شهاب میرزایی دانش‌آموخته سینمای جوان همدان و مدرسه فیلمسازی تهران است. او کار مطبوعاتی خود را از سال ۱۳۷۷ در روزنامه زن آغاز کرد و سپس در خبرگزاری میراث فرهنگی و سایت جدید آنلاین فعالیت داشته است.او فیلم کوتاه 'کابوس' را در سال ۱۳۸۱ ساخته است که در هفته فیلم در بارسلونا، کلن و پورتوبلوی لندن حضور داشته است. او دستیار کارگردان در فیلم 'تهران، ساعت هفت صبح' ساخته امیرشهاب رضویان بوده است و همچنین به عنوان نویسنده با برنامه سینما چهار تلویزیون ایران همکاری داشته است. همچنین در سال ۱۳۸۴ هفته فیلم های ایرانی را با همکاری خانه فیلم کلن در شهر کلن آلمان برگزار کرده است. شهاب میرزایی از سال ۱۳۹۰ در وب سایت بی‌بی‌سی فارسی مشغول به کار است.

گفتگوی برنامه آپارات

گفتگوی برنامه آپارات با حمید نفیسی، فرید اسماعیل‌پور و شهاب میرزایی درباره فیلم 'انگشت‌های پای چپ' ساخته فرشاد فداییان را در <link type="page"><caption> اینجا</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/arts/2015/07/150716_av_aparatinterview_28_15" platform="highweb"/></link> ببینید.

خلاصه فیلم هفته گذشته 'ذاکر' ساخته فرشاد فداییان

موسیقی اهل ذکر طریقت نقشبندیه، پاره‌ایست از موسیقی خراسان بزرگ و در زمره نوعی موسیقی عرفانی - مذهبی. نورمحمد درپور، آخرین پرده‌دار و ذاکر این طریقت است در منطقه تربت‌جام. او که در سال ۱۳۱۰ به دنیا آمد و در پاییز سال ۱۳۹۳ به دلیل ابتلا به سرطان درگذشت، از نسل بزرگان دو‌تار‌نوازی ایران و گنجینه‌ای از نغمه‌های شفاهی موسیقی منطقه تربت‌جام و به‌ویژه طریقت نقش‌بندی را در سینه داشت .

نظرات بینندگان درباره فیلم هفته گذشته

علی

من کارشناس سینما نیستم و به عنوان یک بیننده ساده خدمتتان عرض می‌کنم: در طول پخش این برنامه من بسیار مجذوب این فیلم شدم و تا آخر این فیلم را دیدم به کارگردانش تبریک می گویم. بسیار ساده و بی آلایش حس قشنگی را به بیننده منتقل می‌کند وآقای ذاکر (استاد درپور) را در این فیلم می‌توان یک نمونه عاشق و پیرو واقعی خدا و پیغمبر دید. به قول مجری محترم برنامه این چنین افرادی نادر و فوق‌العاده هستند وبه نظر من این‌گونه افراد دانشمند و فاضل که شاید تحصیلات کلاسیک و آکادمیکی ندارند در تمام ایلات و طوایف ایران کم نیستند . ضمن اینکه به استدلالات کارشناسان برنامه معترضم چون نمی دانم با چه دریچه‌ای این فیلم را نقد کردند ولی به‌عنوان یک بیننده من لذت وافری از این برنامه بردم.

موسی

فیلم ذاکر از فرشاد فداییان فیلمی شفاهی است. سوژه فیلم‌ساز را در اختیار خود دارد. فیلمساز کناری نشسته و محو تماشای سوژه است. در این محو‌شدگی تماشاگرش را هم سهیم می‌کند و تماشاگر متوجه گذر زمان نمی‌شود تا اینکه سوژه بر‌می‌خیزد و پایان میهمانی را اعلام می‌کند. این فیلم یکی از نادر فیلم‌هایی است که زمان درونی و زمان بیرونی بر هم منطبق هستند. تمپو و محتوا چنان با هم هم‌ساز می‌شوند که گذر زمان تماشاگر را خسته نمی‌کند. نورپردازی طبیعی در خدمت سوژه است بدون ادا، صاف و ساده و زلال ، انگار کنار جوی نشسته‌ای و گذر زمان را می‌بینی، حتی سنگریزه‌های ته جوی هم پیداست

فرید

فیلم ذاکر به کارگردانی فداییان عالی بود، سکوت ، طنین صدای ذاکر، چینش واژه‌ها، چهره چین و چروک شده ذاکر،نورپردازی طبیعی همه وهمه دست به دست هم دادند تا یک فیلم عالی به مخاطب ارائه بدهند.

علی

اشتباه بزرگی است اگر که این فیلم توسط کارگردانش زیرنویس نشده باشد. پیرمرد وقتی با لهجه صحبت می‌کند سخت می‌شود فهمید که چه می‌گوید. چه برسد که شعر هم بخواند. این زیرنویس نشدن است که ممکن است مخاطب را از پای فیلم بلند کند و نه فرم کار.

مستانه

کارگردانی خوب و کلام دلچسب فرشاد فداییان و موضوع فیلم که نوازنده‌ای شیرین سخن بود، فیلم را به یاد ماندنی کرده بود.

محسن

فیلم خوبی بود. قطع یقین این فیلم برای اهل تصوف و همچنین افرادی که موسیقی مقامی را می شناسند از جایگاه رفیعی برخوردار خواهد بود .

احمد

من هراتی هستم، از لحظه شروع فیلم تا ختم آن را کاملا نگاه کردم. فیلم خیلی پُر بار و عالی بود. چیزی که در این فیلم وضاحت داشت، مشترکات زبانی، فرهنگی، قومی بود که متاسفانه با بودن مرز ایران و افغانستان این مشترکات زیبا ظالمانه از هم جدا شده‌اند.

فربد

خیلى فیلم خوبى بود.

هارمونى و هماهنگى عالى بین تمام المانها؛ از اسم فیلم، تیتراژ، نورپردازى، زاویه دوربین، تا سوژه و متن فیلم وجود داشت.

ذاکر، به‌نظر من روایت و یا ثبتى از موسیقى و شعر و روایت‌هاى گذشته است، که سیاه-سفید بودن و سادگى لوکیشن، با آن هماهنگ است.

جناب فداییان انگار که وارد برکه‌ای برای شکار شده باشند، بسیار آرام و با کمترین عوامل، با صبر و آرامش به ثبت آن مى پردازند. ممنون از انتخابتون و ممنون از تحلیل مهمانانتان، استفاده کردم و لذت بردم.

امید

این که هنرمند انتخاب می‌کند که این اثر را به عنوان فیلم عرضه کند، به نظرم مهم است. نکته در همین تصمیم و انتخاب هنرمند است و حرف دیگر این که کارگردان به جای طراحی میزانسن توسط حرکت دوربین و غیره، میزانسن را با پرسش‌هایش طراحی می‌کند و در آخر از دو نمای ابتدایی و پایانی تیتراژ هم نباید غافل شد.

فریدون

ممنون از انتخاب خوبتان و کار بی نظیر آقای فداییان ولی متاسفانه تحلیل مهمانان امروز را نپسندیدم. این کار بی شک یکی از ماندگارترین کارهای آقای فداییان است. آقای درپور یک هنرمند و اصلا یک راوی حرفه‌ایست که کار خودش را بلد است و کارگردان هم این را می‌داند و دست او را باز گذاشته تا کار خودش را انجام بدهد و این بهترین کار یک کارگردان است.

مصطفی

واقعا عالی بود.

افسوس که استاد دیگر در کنارمان نیستند.

عارف بزرگ که ساده زیست و مظلومانه از کنار ما رفت.

آرشیو برنامه های آپارات

<bold>برای دسترسی به صفحات برنامه‌های گذشته آپارات <link type="page"><caption> اینجا </caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/arts/2014/09/140924_aparat_archive" platform="highweb"/></link>را کلیک کنید.</bold>

مشاهده برنامه از طریق وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی

این فیلم در ساعات اعلام شده در جدول زیر از طریق لینک پخش زنده تلویزیون وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی نیز قابل مشاهده است.

برای مشاهده برنامه از طریق لینک پخش زنده تلویزیونی وب سایت بی‌بی‌سی<link type="page"><caption> اینجا </caption><url href="http://www.bbc.com/persian/tvandradio/2013/08/000001_bbcpersian_livetv" platform="highweb"/></link>را کلیک کنید.

آدرس پست الکترونیک برنامه آپارات: کلیک <link type="page"><caption> </caption><url href="aparat@bbc.co.uk" platform="highweb"/></link><link type="page"><caption> aparat@bbc.co.uk</caption><url href="aparat@bbc.co.uk" platform="highweb"/></link>

آدرس فیس بوک برنامه آپارات:کلیک<link type="page"><caption> https://www.facebook.com/aparatonbbc</caption><url href="https://www.facebook.com/aparatonbbc" platform="highweb"/></link>

*ممکن است هنگام پخش خبر فوری، محتویات این صفحه و این برنامه بدون اعلام قبلی تغییر کند.