نویسنده 'آسیا در برابر غرب' و 'پنج اقلیم حضور' درگذشت

داریوش شایگان، نویسنده، هندشناس و پژوهشگر ایرانی در بهمن ۱۳۱۴ خورشیدی در تهران متولد شد. پدرش ایرانی و مادرش گرجستانی بود. او در مدرسه سن‌لویی به تحصیل پرداخت و بر زبان فرانسه تسلط کامل پیدا کرد. سپس به خارج از ایران به تحصیل پرداخت و در رشته هندشناسی مدرک دکترا گرفت و در سال ۱۳۴۷ به ایران بازگشت.

داریوش شایگان که از پنجم بهمن‌ماه سال گذشته (۱۳۹۶) به علت سکته مغزی در بیمارستان فیروزگر تهران بستری بود، امروز پنجشنبه ۲ فروردین ساعت ۷:۳۰ دقیقه بامداد در همین بیمارستان در ۸۳ سالگی درگذشت.

عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران در توییتی به مناسبت درگذشت شایگان نوشته است: هویت ایرانی - شرقی در زیست‌بوم جهان مدرن، دغدغه جدی داریوش شایگان بود.

علی دهباشی روزنامه‌نگار و از دوستان نزدیک شایگان به ایسنا گفته است که مراسم تشییع پیکر شایگان روز دوشنبه ششم فروردین در سرسرای مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی برگزار و پیکر او در قطعه هنرمندان به خاک سپرده خواهد شد.

از هستی‌شناسی ایران تا پل ارتباط تفکر شرق با غرب

داریوش شایگان از نظریه‌پردازان مهم در زمینه پیوندها و ارتباطات میان اندیشه‌های شرقی به خصوص هویت ایرانی و مفاهیم غربی بود.

آثار او هم به زبان فارسی و هم به زبان فرانسه از کتاب‌های مهم در زمینه فلسفه شرق و غرب و همچنین ادبیات به شمار می‌رود.

فرج سرکوهی، روزنامه‌نگار درباره در مقاله‌ای برای بی‌بی‌سی درباره داریوش شایگان می‌گوید: شایگان در دهه های چهل و پنجاه با انتشار دو کتاب آسیا در برابر غرب" و "بت‌های ذهنی و خاطره ازلی" از چهره های معروف موجی بود که در دو دهه آخر سلسله پهلوی به گرایش "بازگشت به سنت و هویت" معروف شد و در آماده کردن زمینه های نظری و فرهنگی انقلاب اسلامی نقشی موثر داشت.

"پنج اقیلم حضور" هم از کتاب‌های مهم اوست. شایگان در کتاب "پنج اقلیم حضور" به پنج شاعر بزرگ فارسی زبان (فردوسی، خیام، مولوی، سعدی و حافظ) پرداخته است و از دید کارشناسان، در این کتاب بیشتر به بنیان‌های فکری این شاعران پرداخته است.

شایگان در این کتاب می‌گوید:"این پنج شاعر هر یک به تناسب نبوغ خاص خود، نماینده تبلور یک جریان بزرگ تبارشناسی فکری است که سبک و سیاق و شیوه منحصر به فرد را در بازتاب نحوه ویژه جهان‌شناسی خود در پیش می‌گیرد."

به باور او، "هر یک از این پنج شاعر بلندآوازه بازتابنده یکی از وجوه روح ایرانی است و منظومه‌ متشکل از مجموعه آنان که بر کل زندگی و جهان‌بینی ایرانی سایه گسترده، میان او و یک یک اقالیم حضورِ برساخته این شاعران، ارتباط پیوندی اسرارآمیز برقرار کرده است.»

رامین جهانبگلو، پژوهشگر فلسفه و سیاست که با بسیاری از شخصیت‌های سرشناس فلسفه و سیاست در جهان گفتگو کرده و بخش‌هایی از آنها را به صورت کتاب منتشر کرده، گفتگوی مفصلی با داریوش شایگان انجام داده است. کتاب این گفتگو در فارسی به نام زیرآسمان‌های جهان منتشر شده است. این کتاب سیر اندیشه آقای شایگان را نشان می‌دهد و درباره علاقه اوست به فلسفه، سنت و مذهب در شرق و ایران.

آقای جهانبگلو حدود یک ماه پیش که خبر سکته آقای شایگان منتشر شد، درباره تاثیر اندیشه‌های آقای شایگان بر فرهنگ به بی‌بی‌سی فارسی گفت که داریوش شایگان یکی از آخرین فلاسفه ایرانی است که پیوند میان سنت و تجدد را برقرار کرده و در همه آثار، نوشته‌ها و حضورش در جامعه فرهنگی غرب و جامعه روشنفکری ایران، با نگاهی چندبعدی، پل ارتباطی فرهنگ ایران با جهان بوده است.

بیشتر بخوانید: جهانبگلو: شایگان پل ارتباطی فرهنگ ایران با جهان است

علاوه بر آثاری که به قلم شایگان نوشته شده، درباره او و دیدگاه و آثارش هم کتاب‌ها و مقالاتی به چاپ رسیده است.

از جمله سروش دباغ در نخستین مقاله کتاب "ترنم موزون حزن" با عنوان "داریوش شایگان، نقـد ایـدئولوژی و گفـت وگو در فراتاریخ" به برخی مفاهیم مطرح‌شده در آراء داریوش شایگان، از جمله مفاهیم "گفت و گو در فراتاریخی، هویت چهل تکه و ایدئولوژی شدن سنت" را بررسی کرده است.

آخرین کتاب داریوش شایگان سال گذشته با عنوان "فانوس جادویی زمان" به فارسی منتشر شد. این کتاب درباره مارسل پروست، نویسنده فرانسوی و کتاب او (در جست‌وجوی زمان از دست رفته) است و در تهران منتشر شد.

شایگان در مقدمه این کتاب گفته است که، هدفش از نوشتن این کتاب "تشریح و تفسیر تاملات پیچیده مارسل پروست در شاهکارش، رمان در جستجوی زمان از دست رفته" است.

آثار مهم داریوش شایگان

جوایز مهم و افتخارات