حمله آمریکا به کشتی ایرانی در آب‌های نزدیک سری‌لانکا؛ انتقادها از دولت هند اوج گرفت

روز چهارشنبه چهارم مارس، ایالات متحده ویدئویی منتشر کرد که نشان می‌داد یکی از زیردریایی‌های این کشور در اقیانوس هند به یک کشتی جنگی ایرانی حمله کرده و آن را غرق می‌کند.

این حمله حوالی ساعت پنج صبح روز چهارشنبه در نزدیکی شهر گاله در جنوب سری‌لانکا رخ داد.

دولت سری‌لانکا گفته است که ۳۲ ملوان نجات داده شده‌اند و تحت درمان هستند، ۸۴ جسد پیدا شده و جست‌وجو برای یافتن افراد دیگر ادامه دارد.

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، گفته است این کشتی به دعوت نیروی دریایی هند به آن منطقه رفته بود و بدون هیچ هشدار قبلی غرق شد.

پس از انتشار خبر این حمله، برخی پرسش‌ها مطرح شده است.

چرا این حمله در فاصله‌ای چنین دور از ایران انجام شد؟ آیا این حمله قانونی بود؟

آیا این حمله به این معناست که این جنگ اکنون به کشورهای منطقه نزدیک‌تر می‌شود؟ آیا هند به هر شکل مسئول امنیت کشتی ایرانی بوده است؟

چه چیزی درباره این حمله مشخص است؟

آمریکا گفته است که برای غرق کردن کشتی جنگی ایران از اژدر مارک ۴۸ استفاده کرده است.

از این سلاح برای حمله به زیردریایی‌ها یا کشتی‌های جنگی استفاده می‌شود. این موشک می‌تواند از زیردریایی‌ها، کشتی‌های جنگی یا حتی هواپیماها شلیک شود.

بر اساس اعلام نیروی دریایی آمریکا، همه زیردریایی‌های این کشور به این موشک‌های شلیک‌شونده از زیردریایی مجهز هستند. نیروی دریایی آمریکا در سه دهه گذشته از این نوع موشک شلیک‌شونده از زیردریایی استفاده کرده است. نسخه جدید آن حدود هزار و ۷۰۰ کیلوگرم وزن دارد.

چرا این حمله در فاصله‌ای چنین دور از خاک ایران انجام شد؟ ژنرال دن کین از نیروی هوایی آمریکا در یک نشست خبری در پاسخ به این پرسش گفت: «عملیات ما در سراسر منطقه و در سراسر جهان ادامه خواهد داشت.»

این سخنان به روشنی نشان‌دهنده نیت آمریکا است.

آیا این حمله قانونی است؟

دولت سری‌لانکا به پارلمان این کشور گفته است محل غرق شدن این کشتی حدود ۳۵ کیلومتر با بندر گاله در جنوب سری‌لانکا فاصله داشته است.

راحول ناریچانیا، وکیل ارشد و کارشناس حقوق دریایی و تجارت بین‌الملل، به بی‌بی‌سی گفت: «منطقه‌ای تا ۱۲ مایل دریایی از ساحل هر کشور دریای سرزمینی نامیده می‌شود. این به آن معناست که هر حادثه‌ای که در آنجا رخ دهد مانند این است که در خشکی اتفاق افتاده و همان قواعد حقوقی اعمال می‌شود.»

او گفت که «فراتر از دریای سرزمینی، منطقه‌ای تا ۲۰۰ مایل دریایی، منطقه اقتصادی انحصاری است. در اینجا کشور در زمینه نفت و گاز، ماهیگیری و مانند آن برخی حقوق تجاری به دست می‌آورد. اما این منطقه مانند دریای سرزمینی نیست.»

او افزود: «حال اگر این حادثه در قلمروی سری‌لانکا رخ داده بود، سری‌لانکا کاملا حق داشت این موضوع را در سطح بین‌المللی مطرح کند. برای مثال اگر غرق شدن این کشتی خطر نشت نفت ایجاد کند، یا رفت‌وآمد دیگر کشتی‌ها را مختل کند، یا منافع تجاری سری‌لانکا را تحت تاثیر قرار دهد، سری‌لانکا می‌تواند اعتراض کند.»

دریاسالار سودیر پیلای، افسر پیشین نیروی دریایی هند گفت: «اینکه آغاز این درگیری از سوی آمریکا و اسرائیل قانونی یا از نظر سیاسی درست بوده است یا نه، پرسشی جداگانه و قابل بحث است. اما پس از آغاز جنگ، اگر یک کشتی جنگی دشمن آمریکا (ایران) در دریای آزاد باشد، یک هدف نظامی مشروع تلقی خواهد شد.»

بر اساس نقشه وزارت دفاع آمریکا و اطلاعاتی که ژنرال دن کین در روز چهارم مارس ارائه کرد، ناو هواپیمابر «یواس‌اس آبراهام لینکلن» در دریای عرب مستقر است. این یکی از بزرگ‌ترین ناوهای هواپیمابر جهان است.

ایالات متحده گزارش داده است که ایران از اوایل فوریه حضور نظامی خود را در مناطق اطراف افزایش داده است.

کشتی‌های جنگی آمریکایی نیز در دریای عرب در نزدیکی سواحل غربی هند دیده شده‌اند.

هند روشن کرده است که به نیروی دریایی آمریکا اجازه استفاده از بنادر خود را نداده است.

کارشناسانی که با آن‌ها گفت‌وگو کردیم می‌گویند این حملات ادامه حملاتی است که از ۲۸ فوریه شروع شده است. آن‌ها می‌گویند آنچه در نزدیکی سری‌لانکا رخ داده باید در همین چارچوب دیده شود.

درک این نکته مهم است که عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، درباره این حمله هشدار داده و گفته است ایالات متحده از اقدام خود پشیمان خواهد شد.

هند چه کاری می‌توانست انجام دهد؟

نیروی دریایی هند در بیانیه‌ای در روز پنجم مارس گفت که پس از حمله به کشتی جنگی ایران، چندین عملیات کمک‌رسانی را نیز با همکاری سری‌لانکا انجام داده است.

به گفته دریاسالار سودیر پیلای، در این شرایط هند از نظر قانونی نمی‌توانست کاری برای محافظت از کشتی در برابر حمله انجام دهد، زیرا اگر چنین می‌کرد، هند به عنوان یکی از طرف‌های درگیری تلقی می‌شد.

او گفت: «اگر این کشتی در آب‌های سرزمینی هند یا در یک بندر هند قرار داشت، تحت حفاظت بی‌طرفی هند قرار می‌گرفت و هیچ طرفی اجازه حمله به آن را نداشت.»

او افزود: «اما از آنجا که این کشتی نه در قلمروی ما بود و نه در بندر ما، قواعد جنگ دریایی به کشورهای درگیر اجازه می‌دهد آن را یک هدف نظامی بدانند. اگر هند برای محافظت از کشتی، کشتی‌های جنگی خود را اعزام می‌کرد، این به عنوان پیوستن هند به درگیری تلقی می‌شد.»

به گفته کارشناسانی که با آن‌ها گفت‌وگو کردیم، پس از انجام رزمایش دریایی در هند، امنیت کشتی جنگی بر عهده همان کشور و خود آن کشتی است.

از نظر دیپلماتیک، هند از مذاکره حمایت می‌کند و خواهان پایان جنگ است.

انتقاد شدید مخالفان دولت هند

رهبران اپوزیسیون در هند حمله به این ناو ایرانی را مورد انتقاد قرار داده و نارندرا مودی، نخست وزیر هند را هدف انتقاد قرار داده‌اند.

بسیاری از کارشناسان و دیپلمات‌های سابق هم سکوت دولت هند در این مورد را زیر سوال برده‌اند.

سخنگوی حزب کنگره، سوپریا سریناته، در شبکه‌های اجتماعی نوشت:«این ملوانان ایرانی برای یک رویداد به هند آمده بودند. ما آن‌ها را دعوت کرده بودیم؛ آن‌ها مهمان ما بودند. هنگام بازگشت، یک زیردریایی آمریکایی به کشتی آن‌ها حمله کرد و آن‌ها را کشت.»

او همچنین نوشت:«اما هیچ واکنشی از نخست‌وزیر مودی دیده نمی‌شود. این یک بزدلی غیرقابل قبول است.»

سانجای سینگ، نماینده حزب «عام آدمی»، با انتشار ویدیویی از کشتی ایرانی به این حادثه واکنش نشان داد.

او نوشت: «ایران به دعوت هند کشتی‌اش را فرستاد. این کشتی توسط آمریکا هدف قرار گرفت. بیش از ۱۰۰ ملوان کشته شدند. مهمانان ما کشته شدند اما مودی سکوت کرده است.»

پریانکا بهارتی، سخنگوی حزب راشتریه جاناتا دال نیز در این‌باره از دولت سؤال کرده است.

پریانکا بهارتی در ایکس پرسیده است:«یک زیردریایی آمریکایی کاملاً مسلح به یک ناوشکن که از یک مأموریت غیررزمی بازمی‌گشت حمله کرده است. چرا هند واکنش نشان نداده است؟»