کریم خان؛ دادستان دادگاه کیفری بینالمللی که خواهان دستگیری نتانیاهو و پوتین شده است کیست؟
منبع تصویر، Reuters
- نویسنده, اسماعیل شیخ
- شغل, بیبیسی اردو
دادگاه کیفری بینالمللی به دنبال حکم جلب نخستوزیر اسرائیل، وزیر دفاع اسرائیل و رهبران حماس به اتهام جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت است.
دادستان ارشد دادگاه کیفری بینالمللی در این پرونده کریم اسد احمد خان، دادستانی پاکستانیتبار است.
آقای خان در بیانیهای در دادگاه گفت که «مبنای معقولی برای این باور دارد» که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و یحیی سنوار، رهبر حماس در غزه، مسئول ارتکاب جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت هستند.
آقای خان همچنین به دنبال حکم دستگیری رهبران حماس، اسماعیل هنیه، محمد المصری و وزیر دفاع اسرائیل یوآو گالانت است.
بنیامین نتانیاهو درخواست آقای خان را برای کسب حکم جلب محکوم کرده است و آن را «یاوه و دستوری غلط» خوانده است. او کنارهمگذاشتن اسرائیل و حماس از سوی دادستان را رد کرده و آن را «تحریف واقعیت» خوانده است.
درباره کریم اسد احمد خان چه میدانیم؟
سفری از ادینبورگ به دادگاه جنایات بینالمللی
کریم اسد احمد خان روز ۳۰ مارس ۱۹۷۰ در ادینبورگ اسکاتلند به دنیا آمد.
پدرش، دکتر سعید احمد، در دهه ۱۹۶۰ از پاکستان به بریتانیا مهاجرت کرد. مادر اسد خان شهروندی بریتانیایی است.
در سال ۱۹۹۲، کریم خان پس از دریافت مدرک حقوق از کینگز کالج لندن، کار وکالت را شروع کرد.
عضو اتاق تمپل گاردنز، شرکتی حقوقی در لندن، است و بیش از سی سال تجربه حرفهای به عنوان وکیل قوانین کیفری بینالمللی و حقوق بشر دارد.
او تجربه فروانی به عنوان دادستان، مشاور قربانیان و وکیل مدافع در دادگاههای داخلی و بینالمللی کیفری داشته است از جمله ولی نه منحصر به اینها، در دادگاه کیفری بینالملللی، دادگاه بینالمللی رسیدگی به جنایات در روآندا، دادگاه بینالمللی یوگسلاوی سابق، شعبه فوقالعاده در دادگاههای کامبج، دادگاه ویژه لبنان و دادگاه ویژه سیرالئون.
بین سالهای ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۰، کریم خان مشاور حقوقی دادستانی دادگاه جرایم بینالمللی یوگسلاوی سابق و دادگاه بینالمللی جنایات در روآندا بود.
نماینده پسر قذافی به عنوان وکیل مدافع
منبع تصویر، Reuters
او وکیل اصلی دادگاه کیفری بینالمللی و همچنین از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸ وکیل مدافع سیفالاسلام پسر رئیسجمهور سابق لیبی بوده است.
آقای خان همچنین رئیس شورای وکلای دادگاه کیفری بینالمللی از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۸ بوده است.
او همچنین سفیر جهانی انجمن وکلای آفریقاست.
در سال ۲۰۱۸، آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل متحد، او را به عنوان نخستین مشاور ویژه یک تیم سازمان ملل منصوب کرد که کارش تحقیق درباره جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت توسط داعش در عراق بود.
روز ۱۲ فوریه ۲۰۲۱، آقای خان در جلسه نوزدهم شورای کشورهای عضو قانون رم در نیویورک، به سمت دادستان دادگاه جنایات بینالمللی انتخاب شد. او روز ۱۶ ژوئن ۲۰۲۱ سوگند یاد کرد و ۹ سال در این سمت خواهد ماند. او سومین دادستان در تاریخ دادگاه جنایات بینالمللی است که در ژوئیه سال ۲۰۰۲ ایجاد شد.
این نخستین بار در تاریخ نیست که دادگاه کیفری بینالمللی خواهان حکم دستگیری یک رهبر جهانی شده است.
حدود یک سال پیش، کریم خان،به عنوان دادستان، در صدور حکم دستگیری ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، و ماریا لوووا بهلووا. کمیسر حقوق کودکان در روسیه، از سوی دادگاه جنایات بینالمللی نقش ایفا کرد.
چند روز پس از این تصمیم، روسیه تحقیقی را علیه کریم خان و سه قاضی دادگاه جنایات بینالمللی آغاز کرد.
بعد از آن، روسیه مقامات دادگاه جنایات بینالمللی دخیل در این تصمیم را «جانیان تحت تعقیب» اعلام کرد.
پوتین پس از این ماجرا، از بیم دستگیری احتمالی، تصمیم گرفت به همایش بریکس در آفریقای جنوبی نرود.
چرا خان به دنبال حکم دستگیری نتانیاهو و رهبران حماس است؟
منبع تصویر، epa
خان به دنبال حکم دستگیری بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و یحیی سنوار، رهبر حماس در غزه، است.
کریم خان و تیم او با قربانیان حملات ۷ اکتبر به دست حماس مصاحبه کردهاند و مدعیاند که رهبران حماس مسئول تدارک و راهاندازی حمله هستند.
جنایاتی جنگی که خان میگوید حماس مرتکب آنها شده است شامل نابود کردن، قتل، گروگانگیری، تجاوز و شکنجه است.
استفاده از گرسنگی به مثابه سلاحی جنگی و حملات نظامی به غیرنظامیان از جمله جرایمی است که دادگاه جنایات بینالمللی مدعی است که بنیامین نتانیاهو و یوآو گالانت مسئول آن هستند.
بر اساس شواهدی از جمله «مصاحبههایی با بازماندگان و شاهدان، ویدیوها، عکسها و مطالب صوتی راستیآزماییشده» کریم خان گفت: «اسرائیل تعمداً و به شیوهای قاعدهمند مردم غیرنظامی در همه نقاط غزه را از اسباب ضروری برای بقای انسانها محروم کرده است.»
آقای خان در بیانیهاش گفت که اسرائیل حق دفاع از خود را دارد ولی «این حق اسرائیل یا هیچ دولت دیگری را از تکلیفش برای رعایت قانون بشردوستانه بینالمللی معاف نمیکند.»
جرمی بوئن، خبرنگار بیبیسی، میگوید که نکته اصلی بیانیه آقای خان که او توجیهاش برای درخواست حکم جلب را آورده است، عزمی است برای به کار بستن قانون بینالمللی و قوانین درگیری نظامی برای همه طرفها، فارغ از اینکه چه کسی باشند.
آقای خان نوشته است: «هیچ سرباز پیاده، هیچ فرمانده، هیچ رهبر غیرنظامی – هیچ کس – نمیتواند با مصونیت عمل کند». او میگوید قانون را نمیتوان گزینشی اعمال کرد. اگر چنین اتفاقی بیفتد، به گفته آقای خان، «شرایطی را برای فروپاشی این قانون فراهم کردهایم.»
«هیچ کس فراتر از قانون نیست»
کریم خان در مصاحبهای تازه با سیانان با این پرسش مواجه شده است که چرا از اصطلاح نسلکشی، که هر دو سو مدعی آن هستند، در عریضهاش استفاده نشده است.
او در پاسخ میگوید که «این تحقیقی ادامهدار است». اتهاماتی که در این مرحله از تحقیقات پیش روی قضات هستند شامل نسلکشی نمیشوند.
او گفت: «اما تحقیق ما ادامه دارد و وضعیتی پیچیده است» و افزود که مقامات اسرائیل به آنها اجازه دسترسی به غزه را ندادهاند.
اعضای هیآت قضات پیش از محاکمه دادگاه کیفری بینالمللی باید تصمیم بگیرند که آیا پیش از صدور حکم جلب با هم توافق دارند یا نه. این فرایند ممکن است هفتهها طول بکشد.
ایالات متحده آمریکا و اسرائیل ملزم به رعایت مقررات دادگاه جنایات بینالمللی نیستند.
جو بایدن، رئیسجمهور آمریکا، گفت که درخواست حکم جلب «گستاخانه» است. و هیچ «همسانی میان اسرائیل و حماس وجود ندارد. مطلقا.»
ماه گذشته، که گزارشهایی مبنی بر این منتشر شد که دادستان ارشد دادگاه کیفری بینالمللی، این مسیر را مد نظر دارد، نتانیاهو گفت که حکم دستگیری دادگاه جنایات بینالمللی علیه مقامات ارشد دولت اسرائیل و نیروهای نظامی «گستاخی عظیمی با ابعاد تاریخی است» و اسرائیل «نظام قضایی مستقلی دارد که با سختگیری بسیار همه موارد نقض قانون را بررسی میکند.»
بتسلم، که یک سازمان حقوق بشری مهم در اسرائیل است، گفته است که این حکم جلب نشانه «افول سریع اسرائیل در مغاکی اخلاقی است.»
آقای خان در پاسخ به سوال سیانان درباره سخنان نتانیاهو گفت: «هیچ کس فراتر از قانون نیست.»
