فرمان ترامپ علیه دیوان کیفری بینالمللی؛ دهها کشور از آیسیسی حمایت کردند
منبع تصویر، Reuters
در پی تحریم دیوان کیفری بینالمللی (آیسیسی) از طرف دولت دونالد ترامپ در آمریکا، دهها کشور جهان «حمایت تزلزلناپذیر» خود از این دادگاه را اعلام کردهاند.
اکثریت کشورهای عضو این دادگاه از جمله بریتانیا، آلمان و فرانسه گفتند که آیسیسی «از ارکان مهم نظام دادرسی بینالمللی است.»
ترامپ روز پنجشنبه، دو روز بعد از آنکه در کاخ سفید میزبان بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل بود، این تحریمها را اعلام کرد.
دادگاه کیفری بینالمللی در ماه نوامبر گذشته حکم بازداشت بنیامین نتانیاهو را به اتهام جنایات جنگی در غزه صادر کرد که با محکومیت اسرائیل روبرو شد. این دادگاه همچنین حکم جلبی برای یکی از فرماندهان ارشد حماس صادر کرد.
کاخ سفید روز پنجشنبه این دادگاهِ مستقر در لاهه را متهم کرد با صدور همزمان این احکام دست به «برابرسازی شرمآور اخلاقی» میان حماس و اسرائیل زده است.
آمریکا و اسرائیل آیسیسی را به رسمیت نمیشناسند. این تنها دادگاه بینالمللی است که برای پیگیرد افراد به خاطر نسلکشی، جنایت علیه بشریت و جنایات جنگی اختیاراتی دارد. این دادگاه قبلا دست به تحقیقاتی هم درباره شهروندان آمریکایی زده است.
آیسیسی ۱۲۵ عضو دارد که شامل بریتانیا و بسیاری از کشورهای عضو اتحادیه اروپا میشود.
بریتانیا، فرانسه و آلمان جزو ۷۹ کشوری بودند که در بیانیه مشترکِ روز جمعه دستور اجرایی دونالد ترامپ را محکوم کردند. استرالیا، جمهوری چک، مجارستان و ایتالیا جزو غایبان بودند.
دیوان کیفری بینالمللی هم پیشتر در بیانیهای «ابلاغ فرمان اجرایی برای تحریم مقامها و صدمه به استقلال و بیطرفی قضایی» را محکوم کرد و گفت «استوار» در پشتیبانی از کارکنانش ایستاده است.
آیسیسی همچنین از کشورهای عضو و جامعه مدنی در جهان خواست «برای عدالت و حقوق اساسی بشر شانه به شانه بایستند.»
این نهاد قول داد به «تامین عدالت و امید برای میلیونها قربانی بیگناه فجایع اطراف جهان» ادامه دهد.
فرمانی که دونالد ترامپ امضا کرده تحریمهایی را در زمینههای مالی و صدور ویزا بر افرادی که به تحقیقات درباره شهروندان آمریکا یا متحدان آمریکا کمک میکنند و خانوادههای آنها اعمال میکند. فهرست افرادی که هدف این تحریم ها قرار میگیرند اعلام نشده است.
سازمان ملل خواستار لغو این فرمان شده و اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، گفته است که آیسیسی «باید بتواند آزادانه نبرد علیه مصونیت بینالمللی را دنبال کند.»
اما گیدیون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، «قویا» از فرمان اجرایی دونالد ترامپ تمجید کرد و مدعی شد که اقدامات دیوان کیفری «غیراخلاقی است و مبنای حقوقی ندارد.»
دونالد ترامپ در فرمان خود دیوان کیفری بینالمللی را به «اقدامات نامشروع و بیپایه» علیه آمریکا و اسرائیل متهم کرد.
در این سند آمده است: «آیسیسی به طور نامشروع، صلاحیت قضایی خود را اعمال کرده و تحقیقات مقدماتی را درباره پرسنل آمریکا و برخی کشورهای متحد آن از جمله اسرائیل، شروع کرده است و بار دیگر با صدور احکام جلب بیپایه علیه بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل و یوآو گالانت وزیر دفاع سابق این کشور، از اختیارات خود سوءاستفاده کرده است.»
این سند میافزاید که آمریکا «به حسابرسی» و «نظم بینالمللی پایبند است.»
در فرمان اجرایی ترامپ آمده است که اقدامات اخیر دیوان کیفری بینالمللی «بدعتی خطرناک» است که آمریکاییها را در معرض «آزار، سوءاستفاده و دستگیری احتمالی» قرار میدهد.
در این فرمان آمده است: «این رفتار بدخواهانه به نوبه خود تهدیدی برای نقض حاکمیت ایالات متحده است و امنیت ملی و سیاست خارجی دولت ایالات متحده و متحدان ما از جمله اسرائیل را تضعیف میکند.»
این سند میافزاید که «هر دو کشور (آمریکا و اسرائیل) دموکراسیهای قوی با ارتشهایی هستند که شدیدا به قوانین جنگ پایبند هستند.»
آمریکا عضو دیوان کیفری بینالمللی نیست و بارها هرگونه صلاحیت قضایی این نهاد بر مقامات یا شهروندان آمریکایی را رد کرده است.
کاخ سفید دادگاه کیفری بینالمللی را متهم کرد که حق اسرائیل برای دفاع از خود را محدود میکند و این سازمان را به نادیده گرفتن رفتار ایران و گروههای ضداسرائیلی متهم کرد.
ترامپ بارها از این دادگاه انتقاد کرده است. او در ژوئن سال ۲۰۲۰ تحریمهایی را بر مقام های ارشد این دادگاه اعمال کرد، که همزمان با تحقیقات دادگاه درباره احتمال دست داشتن نیروهای آمریکایی در جنایات جنگی در افغانستان بود.
آن تحریمها در آوریل ۲۰۲۱ لغو شد. آنتونی بلینکن، وزیر خارجه دولت جو بایدن، آنها را «نامناسب و بیاثر» خواند و خواستار همکاری نزدیکتر با دادگاه شد.
مجلس نمایندگان آمریکا ماه گذشته به تحریم دیوان کیفری بینالمللی رای داد، اما این لایحه در سنا متوقف شد.
چاک شومر، رهبر دموکراتها، آن را لایحهای «که بد نوشته شده» و «به شدت مشکل آفرین» توصیف کرد.
دادگاه کیفری بینالمللی در سال ۲۰۰۲ - در پی انحلال یوگسلاوی و نسلکشی رواندا - برای تحقیق در مورد جنایات ادعایی تاسیس شد.
بیش از ۱۲۰ کشور اساسنامه رم - که آیسیسی براساس آن تشکیل شده - را به تصویب رساندهاند، در حالی که ۳۴ کشور دیگر آن را امضا کردهاند و ممکن است در آینده تصویب کنند.
ایالات متحده و اسرائیل هیچ یک عضو اساسنامه رم نیستند.
دیوان کیفری بینالمللی آخرین راه چاره به حساب میآید و تنها زمانی مداخله میکند که مقامهای ملی نتوانند یا نخواهند دادرسی کنند.
منبع تصویر، Reuters
حکم جلب مقامهای اسرائیلی و حماس
قضات دیوان کیفری بینالمللی در ماه نوامبر حکم جلب بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر و یوآو گالانت، وزیر دفاع پیشین اسرائیل و محمد دیاب ابراهیم المصری معروف به محمد ضیف، فرمانده نظامی حماس را صادر کردند.
ارتش اسرائیل قبلا در ماه ژوئیه سال پیش گفته بود که ضیف کشته شده اما حماس هفته پیش آن را تایید کرد.
دیوان کیفری بینالمللی گفت که مبانی کافی وجود دارد که بتوان برای این سه نفر در ارتباط با جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت مسئولیت مجرمانه در نظر گرفت. هم اسرائیل و هم حماس این اتهامات را رد کردند.
این دیوان به علاوه چالشهای حقوقی که اسرائیل درباره صلاحیت قضائی این مرجع مطرح کرده بود را رد کرد.
دادستان این دادگاه رهبران حماس را به جنایت علیه بشریت و جنایات جنگی، از جمله کشتار جمعی، قتل، گروگانگیری، تجاوز و شکنجه متهم کرد.
رهبران اسرائیل هم با اتهاماتی چون حملات عمدی به غیرنظامیان، گرسنگی و قحطی به عنوان ابزار جنگی، کشتار جمعی و قتل روبرو شدند.
اتحادیه اروپا آن را حکمی «غیرسیاسی» و «لازمالاجرا» دانست اما دفتر نخستوزیر اسرائیل تصمیم دیوان را «یهودستیزانه» خواند و محکوم کرد.
دولت بایدن هم ضمن ابراز نگرانی عمیق از صدور حکم جلب برای رهبران اسرائیل، اعلام کرد که این احکام را از اساس رد میکند.
با صدور این حکم تصمیم با ۱۲۴ کشور عضو دیوان است که برای عملی کردن آن و اقدام به بازداشت آقایان نتانیاهو و گالانت چه تصمیمی بگیرند. اسرائیل و ایالات متحده آمریکا عضو دیوان نیستند.
این دادگاه در ماه مارس ۲۰۲۳ برای ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه حکم جلب مشابهی صادر کرده بود، اما آقای پوتین پس از آن چندین سفر خارجی به کشورهای عضو دیوان داشته است.
پرونده دادستان دیوان به ۷ اکتبر ۲۰۲۳ برمیگردد، زمانی که اعضای حماس و گروههای دیگر به مناطقی در جنوب اسرائیل حمله کردند و ۱۲۰۰ نفر را کشته و ۲۵۱ نفر را گروگان گرفتند.
واکنش اسرائیل آغاز عملیات نظامی گسترده با هدف نابودی حماس بود که بنا به آمار مقامهای درمانی غزه تاکنون بیش از ۴۶ هزار کشته بر جای گذاشته است. وزارت بهداشت غزه وابسته به حماس است اما سازمان ملل آمار آن را معتبر میداند.
