راه حل بحران انتخابات افغانستان؛ حقوقی یا سیاسی

حامد کرزی رئیس‌جمهوری افغانستان می‌گوید تا یک ماه دیگر قدرت را به رئیس‌جمهوری منتخب واگذار می‌کند و این زمان نهایی و تغییرناپذیر است.

رئیس جمهوری که سیزده سال پیش با امید ایجاد یک نظام دموکراتیک در افغانستان روی کار آمد، این روزها سرگرم فرستادن دعوت‌نامه‌های مراسم سوگند رئیس جمهوری جدید به رهبران کشورهای دوست و نهایی کردن متن نامه خداحافظی‌‌ خود است.

اما ادعاهای تقلب از سوی یکی از دو نامزد دور دوم انتخابات، بر مشروعیت این روند سایه افکنده و نتیجه ابتدایی دور دوم انتخابات را به تاخیر انداخته‌است.

کمیسیون انتخابات افغانستان با این نگرانی که اعلام نتیجه انتخابات کشور را در بحران عمیق سیاسی فرو ببرد، تصمیم گرفت نتایج انتخابات را فعلا اعلام نکند و به چانه‌زنی‌های سیاسی پشت پرده فرصت بیشتر بدهد.

تا سرانجام نتیجه‌ای حاصل شود که انتخابات برای همه طرف‌ها پذیرفتنی شود.

چانه‌زنی‌ها سیاسی نیز در دو هفته گذشته در رده‌های مختلف جریان داشته است اما آنچه مسلم است این است که تلاش ها هنوز نتوانسته دیواره بن بست ایجاد شده در انتخابات این کشور را بکشند.

ظاهرا رهبری تلاش‌ها برای رسیدن به توافق به‌عهده یان کوبیش، فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد برای افغانستان است که این روزها از انگشت‌شمار افراد مورد اعتماد دو طرف است.

گزینه های سه گانه

ستاد آقای عبدالله برای بیرون‌رفت از بن‌بست گزینه هایی را پیشنهاد کرده است.

عطا محمد نور، والی بلخ که از حامیان سیاسی و مالی آقای عبدالله است در دیدار اخیرش به نماینده سازمان ملل گفته است که از نظر تیم آنها سه گزینه برای خروج از این بحران وجود دارد.

دفتر عطا محمد نور به بی بی سی گفته است که آقای عطا به یان کوبیش گفته است: "آقای احمدزی با معیار قراردادن نتایج دور اول در رده دوم حکومت قرار بگیرد و سهیم حکومت آینده باشد."

گزینه دوم تیم آقای عبدالله تفکیک "آرای پاک از تقلبی" است که به گفته آقای نور در آن‌صورت هم برنده انتخابات آقای عبدالله خواهد بود و باز هم تیم تحول و تداوم در جایگاه دوم با تیم اصلاحات حکومت تشکیل بدهد.

و گزینه سوم پیشنهادی "تشکیل حکومت موقت است که یک کمیسیون مستقل و بی طرف انتخابات ایجاد کند و انتخابات را از نو برگزار کند."

هیج کدام از این گزینه ها برای اشرف غنی احمدزی که خود را برنده دور دوم انتخابات می‌داند، قابل قبول نبوده است.

آقای احمدزی که در کارزارهای انتخاباتی آشکارا با آنچه به تشکیل"حکومت سهامی" شهره شده، مخالفت کرده است.

اما اخیرا او نیز مذاکراتی را برای یافتن راه حلی برای این بحران ۀ آغاز کرده است.

از جمله این تلاشها می ‌توان به دیدار اخیر او با یونس قانونی، معاون اول رئیس جمهوری و از حامیان عبدالله عبدالله اشاره کرد. تلاشی که نتوانست گره ازکار فرو بسته انتخابات بگشاید.

عملی شدن گزینه هایی تیم آقای عبدالله برای جامعه جهانی نیز آسان نیست. هرچند آقای یان کوبیش گفته است که گفتگوهایش را در راستای نزدیک کردن دیدگاه‌های دو نامزد ادامه می‌دهد.

مایکل کوچ، فرستاده ویژه آلمان نیز اخیرا با هر دو نامزد گفت‌وگو کرده می‌گوید: "دو نامزد از اقداماتی که سبب بی‌ثباتی افغانستان می‌شود و به شورشیان فرصت دوباره می‌دهد، خودداری کنند."

تا این‌جای کار، اشرف غنی احمدزی می‌گوید به روال قانونی انتخابات باید احترام گذاشته شود، عبدالله عبدالله می‌گوید درصورت اعلام نتیجه انتخابات، به مردمش رجوع می‌کند و هرچه آنها تصمیم بگیرند، اجرایی خواهد کرد و جامعه بین‌المللی هم تاکید دارد که نامزدان نباید کاری کنند که کشور با مشکلات بزرگتری رو به رو شود.

اما حامد کرزی که می‌تواند افتخار بی‌نظیر انتقال مسالمت‌آمیز قدرت را پای نامش بنویسد می‌تواند نقش تعیین‌کننده در حل معضل فعلی بازی کند. او در هر صحبتی که تاکنون کرده با اطمینان گفته که "هر دو نامزد سرانجام نتیجه انتخابات را خواهند پذیرفت."

عوام اما این قدر هم مطئمن نیستند. مردم افغانستان که خاطره جنگ‌های خونین بر سر قدرت را در چند دهه اخیر از یاد نبرده اند، از این نگرانند که اوضاع بدتر شود و بی‌ثباتی به کشور بازگردد.

میلیونها شهروند افغان که تهدید شورشیان را نادیده گرفتند و پای صندوقهای رای رفتند، اکنون به تصمیم نخبه‌های سیاسی چشم دوخته‌اند.

هرچند خیلی از فرماندهان پیشین جنگ هنوز هم قدرتمندند، فعال اند و هوادارانی هم دارند، اما شرایط کنونی افغانستان که همچنان در مرکز توجه جهانی است با سالهای گذشته تفاوت دارد.

جامعه جهانی اکنون بیش از چهار میلیارد دلار هزینه نظامی و حدود چهار میلیارد دلار دیگر هم برای حکومت‌داری در افغانستان می‌پردازد. خیلی از طرفهای درگیر سود خود را هم در آرامش و ثبات جستجو می‌کنند و همین مساله تکیه دل افغانها شده‌است.