نشست روحانیان در کابل؛ سخنگوی طالبان: هر پیشنهادی که «علما» بدهند، اجرا می‌کنیم

سخنگوی طالبان در نخستین روز نشستی که با عنوان «گردهمایی بزرگ علما (روحانیان) افغانستان» با شرکت چهره‌های مذهبی و قومی برگزار شده گفت که حکومت طالبان به پیشنهادهای شرکت‌کنندگان این نشست گوش داده و آن را عملی خواهد کرد.

ذبیح‌الله مجاهد و دو سخنگوی دیگر طالبان ساعاتی پس از آغاز برگزاری این گردهمایی در یک نشست خبری حضور پیدا کردند و به سئوالات خبرنگاران پاسخ دادند.

آقای مجاهد تاکید کرد که این نشست از سوی «حکومت» نه بلکه با مدیریت و پیشنهاد روحانیان برگزار شده است که در پایان آن پیشنهادها و مشورت‌هایی به حکومت خواهند داد.

تیراندازی در اطراف محل برگزاری

این نشست سه روزه در محلی موسوم به «خیمه لویه جرگه» در کابل تحت تدابیر شدید امنیتی برگزار شده است.

علیرغم آن امروز (پنج‌شنبه) صدای تیراندازی در اطراف محل برگزاری آن شنیده شد. یکی از مقام‌های طالبان در مصاحبه‌ای با تلویزیون دوفتی گفت دو نفر که به تیراندازی پرداخته بودند از سوی نیروهای طالبان کشته شدند.

آقای مجاهد اما گفت که نیروهای طالبان به محل مشکوکی «دورتر از محل برگزاری» شلیک کردند و در آنجا نارنجکی از سوی فردی پرتاب شده بود و «نگرانی دیگری وجود ندارد».

اما «جبهه ملی آزادگان» که مخالف طالبان است در بیانیه‌ای کوتاه گفته که نیروهای ویژه این جبهه «به هدف از بین بردن» طالبان به آن‌ها حمله کرده‌اند. جزئیات بیشتری اما در مورد این حمله احتمالی منتشر نشده است.

سخنگوی طالبان گفت که حدود ۱۲ هزار نیرو در کابل و اطراف برگزاری برای تامین امنیت این نشست مقرر شده‌اند.

این نشست قرار بود روز چهارشنبه (۸ سرطان/تیر) برگزار شود اما یک روز به تاخیر افتاد.

به گزارش خبرگزاری دولتی باختر که در کنترل طالبان است، ریاست این نشست را حبیب‌الله حقانی به عهده دارد و این نشست با سخنرانی محمد حسن آخوند، رئیس‌الوزرای طالبان آغاز شد.

او در این نشست گفت: «آن‌هایی که در بیست سال گذشته مردم ما را «تباه کردند، وطن ما را ویران کردند و اکنون رفتند، هیچ مشکلی هم از جانب ما متوجه آن‌ها نیست، اما بازهم ملت ما را آزار می‌دهد.»

مباحث این گردهمایی به صورت صوتی منتشر می‌شود، اما به رسانه‌ها اجازه انتشار تصویری جریان این نشست داده نشده است.

بنا به گزارش‌ها، دست‌کم یکی از چهره‌های مذهبی خواستار بازگشایی دبیرستان‌های دخترانه در این نشست شده است.

«مخالفان باید سرکوب شوند»

برخی از چهره‌های تندرو مذهبی هم از شرکت‌کنندگان این نشست است.

از جمله مجیب‌الرحمن انصاری، روحانی معروف از ولایت هرات که در سخنرانی خود گفت مخالفان «نظام اسلامی» و کسانی که در مقابل این نظام «کوچک‌ترین حرکت انجام بدهند» باید سرکوب شوند. او گفت: «باید مجموع علمای سرتاسری تمام افغانستان به این فتوا همه باید صدا بلند کنند، کسی که در مقابل حکومت اسلامی ما قد علم می‌کند باید سر زده (بریده) شود و از بین برود.»

امرالله صالح، معاون رئیس‌جمهور پیشین افغانستان در واکنش به این اظهارات در توییتی گفته است:

«این یک مورد راه حل پیشنهادی مطرح شده در جرگه طالبان است. اگر زنان توسط آن‌ها به عنوان انسان محاسبه شود، چهل میلیون سر (برای بریدن) می‌شود.»

عبدالحکیم حقانی، قاضی القضات و رئیس دادگاه عالی طالبان در این نشست نیز گفت که از طریق منابر و مدارس باید مردم اطلاع داده شود که «مخالفت با نظام اسلامی یک عمل ناروا است و باید از آن خودداری کنند.»

او همچنین اضافه کرد: «عالمان دین و بزرگان اقوام هر یک در جامعه مسئلیت دارند، بنابراین به‌منظور اصلاح، حل مشکلات و مسایل دیگر علما و بزرگان باید متوجه مسئولیت شان باشند.»

روز گذشته (چهارشنبه) تلویزیون دولتی افغانستان تحت کنترل طالبان ویدیویی از عبدالغنی برادر،معاون نخست وزیر طالبان را هنگام دیدارش از محل برگزاری این گردهمایی در خیمه لویه جرگه در کابل منتشر کرد که او را در میان شرکت‌کنندگان این نشست نشان می‌داد.

طالبان گفته در این نشست حدود سه‌هزار شرکت‌کننده از سراسر افغانستان دعوت شده‌اند.

از هیچ زنی برای حضور در این نشست دعوت به عمل نیامده است و معاون نخست‌وزیر دولت طالبان گفته است که مردان نمایندگی زنان را هم برعهده دارند.

مخالفان طالبان این رویداد را «حیله ای» برای اظهار مشروعیت این گروه به غرب توصیف کرده‌اند.

موضوع‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی در دستور کار این اجلاس قرار دارد اما مشخص نیست که تصمیمی درباره موضوع حساس بازگشایی مدارس متوسطه دختران نیز گرفته خواهد شد یا نه. ظاهرا رهبران طالبان بر سر این موضع اتفاق نظر ندارند.‌

عبدالسلام حنفی، معاون دوم رئیس‌الوزرا (نخست‌وزیر) حکومت سرپرست طالبان در یک گفت‌وگو با «تلویزیون ملی» گفته است که از اقشار مختلف در نشست عالمان دین دعوت شده‌ است که به قول وی دیدگاه‌های مختلفی را برای تحکیم وحدت ملی و ثبات در افغانستان ابراز خواهند کرد.

عنایت‌الحق یاسینی، گزارشگر بی‌بی‌سی در کابل می‌گوید که در اطراف محوطه موسوم به «خیمه لویه جرگه» تا فاصله‌های زیاد تدابیر شدید امنیتی اتخاذ شده و به خودروها و عابران اجازه عبور و مرور داده نمی‌شود.

برخی از منابع پیشتر گفته بودند که احتمالا موضوع بازگشایی مدرسه‌های دخترانه بالاتر از کلاس ششم در افغانستان نیز در این نشست مورد بحث قرار گیرد.

معاون دوم رئیس‌الوزرای طالبان اما گفت که تا کنون در این زمینه تصمیم گرفته نشده است اما به گفته او اینکه شرکت کنندگان این نشست در باره چه مسایل صحبت خواهند کرد، بعدا آشکار خواهد شد.

واکنش‌ مخالفان

شماری از جریان‌های سیاسی افغانستان از جمله «شورای عالی مقاومت» و حزب جمعیت اسلامی افغانستان به رهبری صلاح‌الدین ربانی، با برگزاری این نشست مخالفت کرده و گفته‌اند که حکومت طالبان با راه‌اندازی این نشست به دنبال کسب مشروعیت داخلی اند تا زمینه شناسایی آن‌ها را در سطح بین‌المللی فراهم کند.

صلاح‌الدین ربانی در صفحه فیس‌بوک خود در مورد این نشست نوشته است که «از دید جمعیت اسلامی، برگزاری نشست‌های سمبولیک، فرمایشی و دور از شیوه‌های غیرِمعیاری با آجندای از قبل‌تعیین‌شده و در غیاب ساز‌و‌کارهای رجوع به ارادهٔ جمعی مردم در زمینه‌ انتخاب نمایندگان‌شان، بحران و نمایش خودکامه‌گی را بیش‌تر به‌درازا می‌کشاند».

جبهه مقاومت ملی ضد طالبان به رهبری احمد مسعود نیز با انتشار یک اعلامیه‌ چند صفحه‌ای و نقل آیاتی از قرآن و احادیث نوشته است که «در فضای آکنده از انواع وحشت و دهشت، تدویر سناریویی به نام جلسه علما یا اهل حل و عقد، بازیچه‌ای بیش نیست که از ورای آن علمای کشور در انظار ملت به استهزا گرفته می‌شود».

در این اعلامیه آمده است «چه ظلمی دردناکتر از خودمحوری‌های جاهلانه و زیرپاگذاشتن حقوق شهروندان مظلوم و بی‌دفاع خواهد بود و نشاندن رسم و رواج بدوی قبیله در جایگاه اسلام خواهد بود؟»

پیشتر «کمیسیون پی‌گیری مطالبات شیعیان افغانستان» نیز خواستار واردشدن خواسته‌های شیعیان در برنامه این نشست شده بود.

عدم حضور زنان

نهادهای مدافع حقوق زنان نیز گفته‌اند که عدم حضور زنان در این نشست غیرقابل قبول است.

عبدالسلام حنفی در پاسخ به پرسشی در مورد حضور زنان در این نشست به تلویزیون ملی در افغانستان گفت که « طبقه اناث همه مادران و خواهران ما هستند، ما به آن‌ها احترام کامل داریم و اینکه فرزندان آن‌ها در این نشست حضور دارند، آن‌ها نیز به نحوی در این نشست دخیلند».

شماری از کاربران شبکه‌های اجتماعی پیشاپیش در رابطه به این نشست واکنش‌ نشان داده‌اند.

محمد اکرام اندیشمند، نویسنده و کارشناس مسائل سیاسی در صفحه فیس‌بوک خود نوشته است که هدف از برگزاری این نشست «ایجاد تعادل در تقابل و تعارض داخلی بر سر انعطاف و مصلحت‌های سیاسی و مقاصد و اجرای احکام شرعی است و دشواری دیگر آن، اقناع افکار بین‌المللی برای شناسایی رسمی حاکمیت است».

سید حسین فاضل سانچارکی، معاون وزارت اطلاعات و فرهنگ دولت پیشین افغانستان گفته است که «طالبان اگر دنبال کسب مشروعیت هستند، باید از درون ساختار سنگ شدهٔ خود خارج شوند و تغییر بنیادین در طرز تفکر و بینش و روش خود ایجاد کنند، امری که البته محال می‌نماید. بعید است دنیای بیرون نیز به این بازی خام قانع شود و ادارهٔ طالب را به رسمیت بشناسد».

از ده ماه گذشته که طالبان قدرت را در افغانستان به تصرف خود در آورده است تا کنون هیچ کشوری حاکمیت این گروه را به رسمیت نشناخته است. این موضوع و تحریم‌های بین‌المللی بر اقتصاد و وضعیت زندگی مردم این کشور به گفته نهادهای بین‌المللی تاثیر منفی گذاشته است.

این در حالی است که از چند ماه به این سوی شماری از رهبران سیاسی از جمله حامد کرزی، رئیس جمهوری سابق افغانستان برای حل وضعیت بحرانی در این کشور، خواستار برگزاری لویه جرگه و تشکیل دولت فراگیر در این کشور شده بودند.

سخنگوی حکومت طالبان هم قبلا از احتمال برگزاری یک «مجمع افغان‌ها» برای بحث روی مسایل افغانستان خبر داده بود.

رسانه‌های افغانستان پیشتر گزارش داده‌ بودند که هرچند طالبان نامی برای این «مجمع» اعلام نکرده اما گمانه‌زنی کرده‌ بودند که منظور از این نشست همان برگزاری لویه جرگه است که بسیاری از سیاستمداران افغانستان خواهان آن هستند.

توماس وست، نماینده ویژه آمریکا برای افغانستان نیز پیشتر خواهان برگزاری لویه جرگه از سوی طالبان شده بود. وی چند ماه پیش گفته بود که طالبان باید از طریق برگزاری لویه جرگه سیستم سیاسی افغانستان را مشخص کند.

او گفته بود: «آنچه که باید بر آن پافشاری شود، یک روند واقعی معنادار و مشورت سراسری با مردم افغانستان از سراسر این کشور و رایزنی با رهبران زن، رهبران اقوام و مردم محلی است.»

کشورهای پاکستان، روسیه، چین و دیگر همسایه‌های افغانستان نیز از طالبان خواسته‌اند که تن به تشکیل یک "دولت فراگیر بدهندکه در آن نمایندگان تمام اقوام، مذاهب و گروه‌های سیاسی افغانستان" حضور داشته باشند.