مقام‎‌های سازمان ملل هشدار می‌دهند که القاعده هنوز در داخل طالبان در افغانستان 'حضور سنگین' دارد

یک مقام ارشد سازمان ملل متحد به بی‌بی‌سی گفت که القاعده با وجود توافق تاریخی آمریکا و طالبان در اوایل سال جاری، "حضور سنگین در میان گروه طالبان دارد".

در اوایل سال جاری، آمریکا توافقنامه‌ای را با طالبان امضا کرد که براساس آن، در صورتی که طالبان متعهد شوند که گروه‌هایی مانند القاعده قادر به استفاده از خاک افغانستان برای راه اندازی حملات تروریستی نخواهند شد، تا تابستان سال آینده همه نیروهای آمریکایی از افغانستان خارج خواهند شد.

اما ادموند فیتون-براون، هماهنگ کننده تیم نظارتی سازمان ملل بر دولت اسلامی (داعش)، القاعده و طالبان، به بی‌بی‌سی گفته است که طالبان در آستانه امضای توافقنامه با ایالات متحده به القاعده نیز قول داده که این دو گروه متحد باقی بمانند.

آقای فیتون-براون گفت: "طالبان مرتبا و در سطح بالا با القاعده صحبت می‌کرده و به آنها اطمینان می‌داد که به روابط تاریخی خود با القاعده احترام می‌گذارد."

او گفت که رابطه بین القاعده و طالبان "به طور اساسی" با امضای توافقنامه با ایالات متحده تغییر نکرد. او افزود که: "القاعده به‌شدت با طالبان پیوسته است و آنها کارهای نظامی و آموزشی زیادی را با طالبان انجام می‌دهند و این تغییر نکرده است."

از بین بردن تهدیدات القاعده و سقوط رژیم طالبان که به آنها پناه داده بود، دلیل اولیه حمله آمریکا به افغانستان پس از حملات ۱۱ سپتامبر بود. در آن زمان، جورج بوش، رئیس جمهور وقت آمریکا اعلام کرد که شبکه القاعده را شکار می‌کند تا جایی که "جایی برای فرار، پنهان شدن یا استراحت" نداشته باشند.

قدرت و توانایی القاعده در حمله به غرب طی یک دهه گذشته به طور قابل توجه کاهش یافته، اما اعتقاد بر این است که هنوز ایمن الظواهری، رهبر القاعده همراه با شماری دیگر از چهره‌های ارشد این شبکه در افغانستان مستقر اند. امنیت ملی افغانستان روز شنبه اعلام کرد که آنها در یک عملیات در ولایت غزنی، حسام عبدالرئوف، از اعضای ارشد مصری القاعده را کشتند. آقای فیتون-براون به بی‌بی‌سی گفت که با وجودی خاموشی، القاعده همچنان "مقاوم" و "خطرناک" است.

مقام‌های طالبان تأکید کرده اند که آنها به طور کامل به شرایط توافقنامه خود با آمریکا پایبند خواهند بود که ممانعت استفاده هر گروه از خاک افغانستان به عنوان پایگاه برای برنامه‌ریزی حمله علیه آمریکا و متحدانش است. شورشیان طالبان می‌گویند که هدف آنها تنها اجرای "حکومت اسلامی" در افغانستان است و تهدیدی برای هیچ کشور دیگری نیستند.

طالبان نبرد علیه شبه نظامیان گروه دولت اسلامی (داعش) را به عنوان نمونه تعهد خود علیه افراط گرایان دیگر به صورت برجسته نشان می‌دهند. اما طالبان، گروه داعش را رقیب خود می‌دانند، در حالی که آنها از بدو تاسیس این گروه با القاعده رابطه نزدیک داشته اند.

آقای فیتون براون گفت که به او گزارش‌های تازه رسیده که طالبان برخی جنگجویان خارجی پاکستانی در افغانستان را ملزم به ثبت نام نزد آنها و رعایت قانون منع حمله به خارج از افغانستان کرده است. آقای فیتون براون گفت که هنوز مشخص نیست که آیا این دستور در مورد القاعده نیز اعمال می‌شود یا نه و یا این‌که یک حرکت "غیرقابل بازگشت" به منظور جلوگیری از تهدید شبه نظامیان خارجی بوده که از نظر بین المللی از افغانستان تهدید می‌شود.

ده روز خونبار؛ ناشنوایی که صدای انفجار را شنید و قربانی که مادر خود را نشناخت

هراس روبه‌افزایش افغان‌ها با پایان طولانی‌ترین جنگ تاریخ آمریکا

آیا افغانستان با احتمال 'جنگ داخلی' روبرو است؟

مقام‌های آمریکایی درمورد این‌که آیا آنها باور می‌کنند که طالبان به طور کامل به تعهدات خود در مورد قطع رابطه با القاعده عمل می‌کنند یا نه، مطمئن نیستند، و می‌گویند که این اطلاعات محرم است. ناتان ثالث، هماهنگ کننده مبارزه با تروریسم در وزارت امور خارجه آمریکا، به بی‌بی‌سی گفت: "ما از طالبان انتظار داریم که به تعهداتی که داده اند پایبند بمانند، و به تمام ارتباطات خود با سازمانهای تروریستی در افغانستان پایان دهند. ما به نظارت شرایط از نزدیک ادامه می‌دهیم که از مطابقت اعمال با گفتار مطمئن شویم."

اما با درگیری‌های افغانستان در بن‌بست مرگبار و پرهزینه، ترامپ، رئیس جمهور آمریکا تمایل خود را برای خروج سربازان آمریکایی در زودترین فرصت ممکن به روشنی اعلام کرد. شمار سربازان آمریکایی در حال حاضر به حدود ۴۵۰۰ نفر کاهش یافته، انتظار می‌رود که تا جنوری/ژانویه ۲۰۲۱ کاهش بیشتری به ۲۵۰۰ نفر برسد.

یک دیپلمات که این روند را از نزدیک دنبال می‌کند، به بی‌بی‌سی گفت که برنامه‌ خروج سربازان آمریکا دیگر "مبتنی بر شرایط" نیست بلکه "براساس اجندا" است، که می‌گوید اولویت اصلی ترامپ، رئیس جمهور پایان دادن به طولانی‌ترین جنگ تاریخ آمریکا است. برخی مواقع، ترامپ از مشاوران نظامی پیش‌تر رفته است، اخیرا از مقام‌های وزارت دفاع انتقاد کرد که به گفته او "جز جنگ، نمی‌خواهند کاری کنند".

رحمت الله اندار، فرمانده پیشین طالبان که حالا سخنگوی شورای امنیت ملی دولت افغانستان است، در گفتگو با بی‌بی‌سی در مورد تهدید احیای مجدد القاعده و دیگر شبکه‌های جنگجوی جهانی هشدار داد. او گفت: "آمریکایی‌ها ممکن است فکر کنند توافقنامه‌ای که با طالبان امضا کرده اند همه چیز را درست خواهد کرد." "اما زمان ثابت خواهد کرد که این گونه نیست."

مقام‌های طالبان نیز اغلب در مورد روابطشان با القاعده مبهم سخن گفته اند، گاهی ادعا می‌کنند که این گروه دیگر در افغانستان حضور ندارد. سال گذشته، شاخه منطقه‌ای القاعده در شبه قاره هند، ویدئویی از کمین خود علیه نیروهای دولتی افغانستان در حمایت از طالبان را منتشر کرد.

اعضای القاعده با امیر یا رهبر طالبان بیعت وفاداری کرده اند. سال گذشته، یک مقام طالبان در دوحه در پاسخ به این سوال که چگونه طالبان می‌توانند گروهی را که به رهبرشان حلف وفاداری دارد را سرکوب کند، ادعا کرد که آخرین سوگند رهبر القاعده هرگز به طور رسمی از طرف رهبر طالبان "پذیرفته" نشده است. یکی دیگر از چهره‌های سابق طالبان به بی‌بی‌سی گفت که اگر القاعده از دستورات طالبان برای جلوگیری از طرح‌ریزی حملات خارج از کشور سرپیچی کند، بیعت‌شان را می‌توان "بی‌اعتبار" دانست.

چگونگی توسعه روابط طالبان با القاعده می‌تواند آینده روند صلح افغانستان را تعیین کند. تعهدات طالبان در مورد تروریسم بین المللی ملموس‌ترین خواسته‌هایی است که باید به عنوان بخشی از توافقنامه خروج آمریکا از افغانستان با طالبان برآورده شود. با این حال، به نظر می‌رسد این مساله اختلاف برانگیز باشد، زیرا تندروهای طالبان با هرگونه اقدامات برای قطع ارتباط آنها با القاعده مخالفت می‌کنند.

بیم آن می‌رود که روند صلح افغانستان، در این شرایط شتاب خود را از دست بدهد. با وجود آغاز مذاکرات با تاخیر زیاد طالبان و یک هیات به رهبری دولت افغانستان در ماه گذشته در قطر، خشونت‌ها در هفته‌های اخیر ادامه داشته و حتی شدت یافته است.

مذاکرات در میان تلاش‌ها برای حل‌وفصل مسائل مقدماتی متوقف شده است، در حالی که هنوز در مورد موضوع‌های عمده مانند آتش بس یا توزیع قدرت بحث نشده است. این نگرانی وجود دارد که در صورت خروج نیروهای آمریکایی در سال آینده، قبل از دستیابی به توافق، خشونت‌ها تشدید شود و طالبان برای پیروزی نظامی فشار بیاورند.

آقای فیتون-براون هشدار داد که اگر روند صلح از هم بپاشد، القاعده و گروه دولت اسلامی (داعش) می‌توانند برای بهره‌برداری بیشتر از "خلای حاکمیتی" در افغانستان تلاش کنند.

او گفت: "هر دوی این گروه‌ها انگیزه‌های ثابت‌شده دارند که تهدیدات بین المللی ایجاد کنند."