ترور جنرال رازق چه تاثیری بر توازن قدرت در کابل دارد؟

آیا ترور جنرال عبدالرازق فرمانده قدرتمند پلیس قندهار صرف یک رویداد بود یا رشته‌ای به‌هم پیوسته که معادله قدرت در کابل را به‌شدت متاثر می‌سازد. این ترور وزنه سیاست را به نفع کدام جریان سنگین‌تر ساخته است؟

جنرال عبدالرازق در سال ۲۰۱۱ توسط حامد کرزی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان به فرماندهی پلیس قندهار گماشته شد و از آن پس در مبارزه با طالبان در قندهار، پایتخت امارت اسلامی طالبان موفق عمل‌ کرد. شهر قندهار در سال‌های اخیر از امنیت نسبی بالایی برخوردار شده بود. ساحه نفوذ این جنرال قدرتمند حتی به ولایت‌های همجوار در جنوب افغانستان نیز می‌رسید.

عبدالرازق گرایش‌های سیاسی به‌شدت جنجالی نیز داشت؛ به‌مثابه بازوی قدرت حامد کرزی در قندهار دانسته می‌شد. او ملاعمر رهبر پیشین طالبان را نیز با ستایش یاد می‌کرد. با برخی از سران حزب جمعیت اسلامی مانند عطامحمد نور نیز دوستی دیرینه داشت.

عبدالرازق بارها از دام‌های ترور جان به سلامت برده بود اما این‌بار وقتی از یک جلسه مشترک امنیتی با جنرال میلر، فرمانده آمریکایی نیروهای ناتو و والی قندهار بیرون می‌شد، توسط یک محافظ والی کشته شد.

طالبان در خبرنامه خود مسوولیت این ترور را برعهده گرفته و گفته‌اند که محافظ نامبرده از عوامل نفوذی‌شان بوده است.

کشته شدن جنرال عبدالرازق، دو روز پیش از برگزاری انتخابات پارلمانی وضعیت امنیتی و سیاسی قندهار را دستخوش دگرگونی می‌کند. انتخابات پارلمانی در قندهار برای یک هفته به تعویق افتاده است.

اشرف غنی و جریان‌های رقیب‌اش انتخابات پارلمانی روز شنبه را مهم تلقی می‌کنند، این انتخابات پارلمان افغانستان را برای پنج سال آینده شکل می‌بخشد و بر آرایش نیروهای سیاسی برای انتخابات ریاست‌جمهوری در بهار ۲۰۱۹ تاثیر تعیین‌کننده خواهد داشت.

جزایر قدرت

اما مهم‌ترین موضوع، ناسازگاری عبدالرازق با اشرف غنی و حکومت وحدت ملی بود. اشرف غنی نیز نسبت به عبدالرازق ناخشنودی‌هایش را پنهان نمی‌کرد.

از نظر رئیس‌‌جمهوری افغانستان جزایر قدرت باید برچیده شوند. در راستای این سیاست، او دستور بازداشت برخی از قدرتمندترین فرماندهان محلی را صادر کرده است.

گرچه تعریف اشرف غنی از "جزایر قدرت" و کسانی که شامل این گروه می‌شوند یک‌دست نبوده است. بیشتر شامل فرماندهان جهادی شده که به رقبای سیاسی‌اش نزدیک هستند.

اشرف غنی جنرال عبدالرازق را نیز یکی از جزایر قدرت می‌دانست. با این تفاوت که این جنرال قدرتمند را برکنار نکرد. جنرال عبدالرازق گفته بود که "حکومت وحدت ملی انتخابی نیست و جز مردم قندهار، هیچ کس نمی‌تواند او را از مقامش کنار بزند."

به گفته ناظران شاید "محبوبیت، قدرت و نفوذ" این فرمانده در بسیاری از مردم، بوده تا باعث شود آقای غنی، تا روز مرگ ژنرال عبدالرازق نتواند او را از سمتش برکنار کند.

اتحاد چپ و مجاهدین

در حالی که متحدان و کارگزاران اصلی‌ اشرف غنی در ماه‌های اخیر استعفا نموده‌اند، گفته می‌شود که اشرف‌غنی در ارگ تنها شده است و نگران شکل‌گیری جریان‌های رقیب سیاسی است.

مهم‌ترین جریان‌های رقیب مجاهدین و چپی‌های سابق‌اند که حول محور جمعیت اسلامی و حامد کرزی، رئیس‌جمهور پیشین گردهم آمده‌اند و درصدد ایجاد ائتلاف‌های سیاسی برای انتخابات ریاست جمهوری برآمده‌اند.

تحول مهم اتحاد نیروهای مجاهدین و چپ است که تا این حد در گذشته پیشینه نداشته است. این نیروها با وجود اختلاف‌های عمیق ایدئولوژیک اما از تجربه حکومت‌داری و نفوذ و شناخت محلی گسترده در افغانستان برخوداراند.

اشرف‌غنی از تکنوکرات‌های برگشته از غرب است که با وجود حمایت غرب نتوانسته‌اند پایگاه اجتماعی گسترده در میان اقوام و ولایت‌های افغانستان برای خود بدست آورند. گفته می‌شود که شکاف‌های قومی در دوره حکومت اشرف غنی به‌شدت گسترده شده است که می‌تواند زمینه‌ساز منازعات بعدی را فراهم سازد.

در هفته گذشته، کشته‌شدن عبدالجبار قهرمان نامزد پارلمانی از هلمند که درصدد اتحاد حامیان داکتر نجیب‌الله، رئیس‌جمهور چپ در افغانستان بود. و کشته‌شدن جنرال عبدالرازق که از حامیان قدرتمند حامد کرزی بودند وزنه سیاسی رقبای اشرف‌غنی را در ولایت استراتژیک قندهار به‌شدت به مخاطره انداخته است.

آمریکا و طالبان

آیا آمریکا در روند سازش با طالبان، اشرف غنی را کنار گذاشته است؟

زلمی خلیل‌زاد نماینده ویژه آمریکا در امور افغانستان در روزهای اخیر با نمایندگان طالبان گفتگوهایی را دور از نظر اشرف غنی انجام داده‌اند. گفته می‌شود که اشرف غنی تنها از طریق رسانه‌ها از این مذاکرات آگاه شده است.

مدت‌هاست که اشرف غنی موفق به دیدار از واشنگتن نشده است. این گمان تقویت شده است که دونالد ترامپ نسبت به اشرف غنی بی‌اعتنایی نشان می‌دهد. و آمریکا نسبت به توانایی اشرف‌غنی در ایجاد یک حکومت قدرتمند در کابل و پایان دادن به منازعه در افغانستان ناامید شده باشد. و ممکن است آمریکا اشرف‌غنی را از دوره بعدی انتخابات به عنوان نامزد مورد حمایتش کنار گذاشته باشد.

چه کسی سررشته صلح با طالبان را در دست می‌گیرد، آمریکا، اشرف‌غنی و یا رقیبان سیاسی اشرف‌غنی؟ یک فاکتور تعیین‌کننده در سیاست افغانستان بدل شده است. و رئیس‌جمهور آینده افغانستان به‌طور حتم کسی است که ابتکار مذاکرات با طالبان را در دست خود دارد.

اشرف‌غنی موفق به یک آتش‌بس سه روزه با طالبان شد و به‌عنوان رئیس‌جمهور افغانستان خود را محق‌تر از دیگران در رهبری صلح و سازش با طالبان می‌داند.

جنرال عبدالرازق مخالف سرسخت طالبان بود، دلیل اساسی محبوبیت گسترده عبدالرازق در افکار عمومی افغانستان نیز سرسختی و ایستادگی‌اش در برابر طالبان بود.

حالا افکار عمومی در افغانستان نگران قدرتمندتر شدن طالبان در جنوب افغانستان است و می‌پرسند که آیا این جنرال قدرتمند قربانی روند سازش با طالبان شده است؟