چرا توزیع شناسنامه الکترونیک افغانستان سال‌ها طول کشید؟

از زمان تصویب قانون "ثبت احوال و نفوس" افغانستان حدود ۴ سال می‌گذرد ولی دولت تاکنون قادر نشده توزیع شناسنامه (تذکره) الکترونیک را آغاز کند. چرا این شناسنامه‌ها تاکنون توزیع نشده؟ اگر سرانجام توزیع شود، تاثیرات آن چه خواهد بود؟

حکومت افغانستان تازه اعلام کرده که شناسنامه (تذکره) الکترونیک قرار است هفته جاری آغاز شود. اولین شناسنامه‌ها برای رئیس جمهوری، رئیس اجرائی و معاون ریاست جمهوری افغانستان صادر خواهد شد.

قرار بود اولین شناسنامه برای حامد کرزی، رئیس جمهوری پیشین افغانستان صادر شود اما او در زمان زمامداری‌اش قانون "ثبت احوال و نفوس" را که ۱۱ جدی/دی سال ۱۳۹۲ به تصویب مجلس رسید، امضا نکرد.

مشکل در کجاست؟

قبل از سال ۱۳۹۲ نمایندگان پارلمان درباره اینکه در شناسنامه الکترونیک چه چیزهای باید درج شود، دو سال در کشمکش بودند.

جدال اصلی بر سر درج نام قوم در شناسنامه‌های الکترونیک بود. شماری تاکید داشتند که نام اقوام شهروندان در این شناسنامه‌ها تذکر داده شود و شماری هم تاکید می‌کردند که برای همه شهروندان تنها "افغان" استفاده شود.

بعد از دو سال جدال، اعضای مجلس نمایندگان توافق کردند که نام و نام خانوادگی، نام پدر، نام پدربزرگ، محل سکونت فعلی، سکونت اصلی، تاریخ و محل تولد در شناسنامه درج شود و قانون تصویب شد.

اطلاعات بیشتر همراه با عکس چشم و انگشت‌نگاری، در مرکز اطلاعات وزارت داخله (کشور) ثبت می‌شود.

قرار شد این شناسنامه‌ها به دو زبان فارسی و پشتو چاپ و در پشت آن تمام مشخصات به زبان انگلیسی نوشته شود. شناسنامه قبلی افغانستان فقط به زبان پشتو بود.

برخورد رئیس جمهور غنی با این شناسنامه چه بود؟

اشرف غنی این قانون را در سال ۲۰۱۴ در اولین روزهای آغاز کارش امضا کرد. قرار بود که توزیع شناسنامه‌ها آغاز شود؛ اما در پی اعتراض برخی گروه‌های اجتماعی و سیاسی این برنامه تاکنون به تاخیر افتاد.

این اعتراضات سبب شد کمیته قوانین کابینه درصدد تعدیل ماده ششم برآید. در این تعدیل علاوه بر مشخصات فردی، ملیت (افغان)، قومیت و دین افراد نیز در صفحه نخست شناسنامه‌های الکترونیک ذکر خواهد شد.

این قانون بعد از تعدیل برای تصویب به مجلس فرستاده شد که مجلس نمایندگان چند روز قبل فرمان آقای غنی را رد و تصویب کرد که درج ملیت و قومیت شهروندان در شناسنامه الکترونیک ضروری نیست.

سرنوشت شناسنامه الکترونیک چه خواهد شد؟

توزیع شناسنامه الکترونیکی در هفته پیش رو آغاز خواهد شد. قانون تعدیل شده تاکنون تصویب نشده است. اکنون کمیسیون مشترکی از مجلس سنا و نمایندگان بر سر آن کار می‌کنند.

اداره ثبت احوال و نفوس افغانستان اعلام کرده که در صورت بی‌نتیجه ماندن کار کمیته‌ مختلط دو مجلس و رد فرمان ریاست جمهوری افغانستان توسط دو سوم نمایندگان مجلس، به تصمیم آنان احترام گذاشته شده و تغییرات لازم را براساس تصمیم مجلس در نظر خواهد گرفت.

قرار است که در مدت شش ماه، حدود یک میلیون شناسنامه توزیع شود، ولی مشخص نیست که در نهایت قانون ثبت احوال و نفوس افغانستان تصویب خواهد شد یا خیر؟

با توزیع شناسنامه، افغانستان مکان امن‌تری خواهد شد؟

قبلا نماینده ویژه اتحادیه اروپا در افغانستان گفته بود که توزیع این شناسنامه‌ها افغانستان را جایی امن‌تر خواهد کرد. حکومتداری را قوی و خدمات را بهتر خواهد ساخت.

مقام‌های افغانستان نیز اعلام کرده‌اند که با انجام این کار جمعیت کشور مشخص خواهد شد. افغانستان تاکنون آمار دقیقی از جمعیت خود نداشته است.

گفته می‌شود با این شناسنامه‌ها، شفافیت بیشتر در کنترل درآمد افراد بوجود خواهد آمد و قدرت دولت را برای نظارت افزایش خواهد داد. همچنین از پولشویی و معاملات غیرشفاف پولی جلوگیری خواهد شد.

انتخابات سال ۲۰۱۴ ریاست جمهوری افغانستان از طولانی ترین و جنجالی‌ترین انتخابات جهان یاد شده، مسئولین افغانستان می‌گویند که این کار باعث برگزاری انتخابات شفاف در این کشور نیز می‌شود.

دولت از افراد گروه طالبان نیز خواسته که شناسنامه بگیرند. ثبت دارایی‌ها و درآمدها می‌توانند به شناسایی افرادی که در قاچاق مواد مخدر و انتقال پول‌های مشکوک دست دارند، نیز کمک کند.