BulliBai, SulliDeals प्रकरणात कुणा कुणाला अटक झाली?

बुल्लीबाई आणि सुल्लीडील्स या अॅपच्या माध्यमातून मुस्लीम महिलांची बदनामी करण्याच्या आरोपाखाली श्वेता सिंह, विशाल झा, मयांक रावत यांना अटक केल्यानंतर पोलिसांनी आणखी एका तरुणाला अटक केली आहे.

ओंकारेश्वर (ओम) ठाकूर असे या 22 वर्षीय मुलाचे नाव आहे. त्याने इंदौर येथून बीसीएस केले आहे. त्यानेच सुल्ली डिल्स अॅपचा कोड तयार करून गिटहबवर शेअर केल्याची कबुली दिली आहे.

ओम हा ट्विटरवर असलेल्टा ट्रेड ग्रुपचा सदस्य होता. या ठिकाणी मुस्लीम महिलांची बदनामी करण्याचा कट याच ग्रुपवर झाला होता, असे त्याने पोलिसांना सांगितले.

हा ग्रुप त्यानेच तयार केला होता आणि या ग्रुपवरच त्याने या कोडचा अॅक्सेस सर्व सदस्यांना दिला होता.

यामध्ये मुस्लिम महिलांना ट्रोल करण्याबाबत चर्चा झाली होती.

सुल्ली डिल्सचा मुद्दा उपस्थित झाल्यानंतर त्याने अॅप सोशल मीडियावरून डिलीट केलं होत, मल्होत्रा पुढे म्हणाले.

दिल्ली पोलीस ओमच्या डिजीटल फुटप्रिंटच्या माध्यमातून अधिक चौकशी करत आहेत

याआधी मुंबई पोलिसांनी कारवाई करत 18 वर्षांची एक तरुणी आणि 21 वर्षांच्या दोन तरुणांना ताब्यात घेतलं आहे.

मुंबई पोलिसांनी सांगितलं होते, बुल्ली बाई अॅप प्रकरणात आतापर्यंत तीन लोकांना अटक केलेली आहे. यातले दोन लोक उत्तराखंडचे आहेत, तर एक जण बिहारचा राहाणारा आहे ज्याला बेंगळुरूमधून ताब्यात घेतलं.

मुंबईचे पोलीस कमिशनर हेमंत नगराळे यांनी पत्रकारांशी बोलताना सांगितलं की, "बुल्ली बाई अॅप प्रकरणात आम्ही बेंगळुरूतून कुमार विशाल झा, उत्तराखंडमधून 18-वर्षीय श्वेता सिंह यांना अटक केली होती. त्यानंतर आणखी एक आरोपी मयांक रावत याला उत्तराखंडमधूनच अटक केली.

पोलीस कमिशनर नगराळे यांनी असंही म्हटलं की, या प्रकरणी आणखीही काही लोक सहभागी असू शकतात. ते म्हणाले की, हे अॅप कोणी बनवलं आणि त्यांचा उद्देश नक्की काय होता हे सांगणं अवघड आहे.

कसा उलगडला घटनाक्रम?

नगराळे म्हणाले की, या प्रकरणी त्यांच्याकडे 2 जानेवारीला तक्रार आली त्यानंतर एफआयआर दाखल करून त्याचा तपास सुरू झाला.

ते म्हणाले, "बुल्ली बाई अॅप आणि त्याच नावाने असलेल्या ट्विटर हँडलचे पाच फॉलोअर्स होते. त्याच्या बाबतीत आम्ही माहिती घेतली आणि तांत्रिक विश्लेषण केलं आणि त्याआधारे आम्ही काही जणांना अटक केली. सगळ्यात आधी आम्ही बेंगळुरुतून कुमार विशाल झा याला अटक केली आणि मग उत्तराखंडमधून श्वेता सिंह हिला ताब्यात घेतलं. सगळ्यात शेवटी आम्ही आणखी एक आरोपी मयांक रावत याला अटक केली."

नगराळे हेही म्हणाले की 'हे एक इंटरनेटशी संबधित एक संवेदनशील मुद्दा आहे. त्यामुळे आणखी काही माहिती देऊ शकत नाही. कारण यामुळे आणखी काही लोक सावध होतील आणि इंटरनेटवरची माहिती डिलीट करण्याची शक्यता आहे.

कोण आहे श्वेता सिंह?

बुल्ली बाई अॅप प्रकरणी ज्या मुलीला अटक झाली त्या श्वेता सिंहबद्दल मुंबई पोलिसांनी फारशी माहिती दिली नाही, पण उत्तराखंडाचे पोलीस महानिरीक्षक अशोक कुमार यांनी सांगितलं की, या मुलीला उत्तराखंडमधल्या रुद्रपुरमधून अटक केली.

तिला उत्तराखंडच्या कोर्टासमोर हजर करून पाच दिवसांचा ट्रान्झिट रिमांड घेण्यात आला आहे. त्यानंतर मुंबईत आणून कोर्टासमोर हजर केलं जाईल, असं सहपोलीस आयुक्त गुन्हे मिलिंद भारंबे यांनी सांगितलं.

एएनआयने दिलेल्या माहितीनुसार डीजीपी अशोक कुमार यांनी सांगितलं की, "ही मुलगी एका गरीब कुटुंबातली आहे. तिचे वडील हयात नाहीयेत आणि ही मुलगी या प्रकरणात पैशासाठी आली होती, असं वाटतंय."

मुंबईचे पोलीस आयुक्त हेमंत नगराळे यांनी मात्र या प्रकरणी इतर राज्यांच्या पोलिसांनी जी विधानं केली त्यावर आक्षेप घेतला.

ते म्हणाले की, "इतर राज्यांच्या पोलिसांनी काही वक्तव्यं केली जी योग्य नव्हती. जर त्यांच्याकडे एफआयआर नसेल तर स्थानिक पोलीस सहसा प्रकरणाबद्दल बोलत नाहीत."

विशाल कुमार झा कोण आहे?

मुंबई पोलिसांनी सांगितलं की 22-वर्षांचा विशाल इंजिनिअरिंगचा विद्यार्थी आहे.

बेंगळुरूतून बीबीसीचे सहकारी पत्रकार इम्रान कुरेशी यांनी माहिती दिली की, विशाल बंगळुरुच्या एका नामांकित कॉलेजमधून सिव्हिल इंजिनिरिंग करत होता. कॉलेजच्या प्रशासनाने सांगितलं की तो 'एक सामान्य विद्यार्थी होता आणि त्याचं वर्तन चांगलं होतं."

कॉलेजने आपलं नाव जाहीर न करण्याच्या अटीवर सांगितलं की, "गेल्या वर्षी ऑक्टोबर ते 4 डिसेंबर या काळात त्याची हजेरी 61 टक्के होती. आम्ही त्याच्या पालकांना ही माहिती दिल्यानंतर तो वर्गात यायला लागला. तो कॉलेजच्या हॉस्टेलमध्ये राहात नव्हता तर बाहेर राहात होता. कॅम्पसमध्ये त्याच्यामुळे कधी कुठलीही समस्या आली नाही."

तो बिहारचा राहाणार आहे हेही कॉलेज प्रशासनाने सांगितलं.

काय आहे बुल्ली बाई अॅप?

तुमचा सोशल मीडियावरचा फोटो काढून कुणी भलत्याच अ‍ॅपवर लावला आणि तुम्ही विक्रीसाठी उपलब्ध आहात असं परस्पर सांगून तुमच्यावर बोली लावली तर? काही भारतीय मुस्लीम महिलांच्या बाबतीत असं अलीकडच्याच काळात दुसऱ्यांदा घडतंय.

सुल्ली डील्स हे अ‍ॅप तयार करणाऱ्यांवर कारवाई करण्यात दिल्ली पोलिसांना अपयश आलं असतानाच आता बुल्ली बाई असं बीभत्स नाव देऊन दुसरं अ‍ॅप पुढे आलं. यावेळी मुंबई पोलिसांनी तत्परतेने कारवाई केली आहे.

गेल्या वर्षी जुलै महिन्यात सुल्ली डील्स अ‍ॅपनेही खळबळ उडवून दिली होती. सुल्ली हा खरंतर मुस्लीम स्त्रीसाठी वापरला जाणारा अत्यंत अपमानकारक शब्द आहे. विकाऊ स्त्री असा त्याचा ढोबळ अर्थ आहे. अनेक मुस्लीम महिला पत्रकार आणि विचारवंतांचे फोटो आणि नावं देऊन या अ‍ॅपमध्ये चक्क लिलाव सुरू केले होते.

अर्थातच हे लिलाव खोटे होते आणि हा केवळ बदनाम करण्याचा प्रयत्न होता. या अ‍ॅपमध्ये अत्यंत अवमानजनक आणि अश्लील मजकूरही छापला होता.

या प्रकरणाचा छडा दिल्ली पोलिसांना अजून पर्यंत लावता आलेला नाही.

त्यातच आता बुल्ली बाई अ‍ॅप समोर आलं आहे. गिटहब या खुल्या ऑनलाईन व्यासपीठावर हे अ‍ॅप सुरू केलं. मग गदारोळ झाल्यानंतर हे अ‍ॅप त्यांनी काढूनही टाकलं.

असे अ‍ॅप का काढले जातात?

जसं फेसबुक, ट्विटरवर ट्रोलिंग होतं, तसाच, पण त्याहून गंभीर असा हा ट्रोलिंगचाच प्रकार आहे. पण, यातला मजकूर खूपच खालच्या दर्जाचा आणि अश्लील आहे.

अश्लीलता विरोधी कायद्याच्या आधारे या अ‍ॅपकर्त्यांवर कारवाईही होईल. पण मुळात ही मानसिकता आणि त्यातही एखाद्या समाजाविरोधात बदनामी करण्याचे हे प्रकार कुठून जन्म घेतात?

ऑनलाईन माहितीच्या सुरक्षिततेसाठी काम करणारे ALT न्यूजचे संस्थापक प्रतीक सिन्हा लिहितात, "आमच्या टीमने सुल्ली डिल्स प्रकार घडला तेव्हा ट्विटर हँडल चालवणाऱ्यांशी थेट संपर्क साधला होता. एखाद्या समाजाला आणि स्त्रियांना बदनाम करण्याचा हा संघटित प्रयत्न असल्याचं आमच्या लक्षात आलं. पण पोलीस तपास म्हणावा तसा पुढे सरकला नाही. पुढे आमच्या संपर्कात असलेल्या लोकांनीही आधी कबूल केलेला गुन्हा नाकारला."

अशा अ‍ॅपमध्ये नाव आलेल्या महिलेला या गोष्टीचा प्रचंड मानसिक त्रास सहन करावा लागतो. मुस्लीम सत्यशोधक मंडळाचे अध्यक्ष डॉ. शमशुद्दिन तांबोळी सांगतात, "महिलांना टार्गेट केलं की समाजही टार्गेट होतो. यापूर्वी जातीय दंगलींच्या वेळीही एखाद्या समाजातल्या स्त्रियांबद्दल असं अवमानजनक बोललं गेलं आहे.

"आताचं व्यासपीठ ऑनलाईन आहे, इतकाच बदल आहे. यातून समाजाचं खच्चीकरण होतंच, दोन समाजांत द्वेषही पसरतो. आणि दुसरं म्हणजे मुस्लीम धर्मातल्या मूलतत्त्ववाद्यांकडूनही महिला सोशल मीडियावर येऊ नयेत असा प्रसार केला जातो. म्हणजे स्त्रियांची वाढही खुंटते."

या प्रकरणाला आता राजकीय वळणही लागलं आहे. भाजप सरकारने सुल्ली डील्सवर कारवाई का केली नाही आणि मोदी या प्रकरणावर शांत का आहेत, असं शिवसेना खासदार प्रियंका चतुर्वेदींनी विचारलं आहे.

या प्रकरणी SIT चौकशी स्थापन करावी, अशी मागणी शिवसेनेने केली आहे.

जोरहाटमध्ये पकडलेल्या मुख्य सूत्रधाराने घेतलेले ट्रेनिंग

बुल्ली बाई प्रकरणासंदर्भात दिल्ली पोलिसांच्या स्पेशल सेलने आसाममधीन जोरहाट शहरातून 21 वर्षिय नीरज बिश्नोईला ताब्यात घेतले आहे.

जोरहाटचे पोलीस अधीक्षक अंकुर जैन यांनी ही कारवाई दिल्ली पोलिसांनी केली असून कारवाईसाठी आपण सहकार्य केल्याचं स्पष्ट केलं. नीरज दिल्लीमध्ये काँम्प्युटर सायन्सचे शिक्षण घेत होता. पोलिसांची कारवाई सुरू झाल्यावर तो घरातून पळून गेला होता. पोलिसांनी त्याला या प्रकरणाचा मुख्य सूत्रधार म्हटल्याने ही अटक अत्यंत महत्त्वाची कारवाई ठरली आहे.

या अपचे सर्व डिझाइन नीरजने तयार केले होते आणि या कामासाठी त्याने विशेष ट्रेनिंग घेतले होते, असं पोलिसांनी सांगितलं आहे. आता नीरजच्या अटकेमुळे पोलीस या रॅकेटमधील इतर लोकांना अटक करू शकतील असं सांगण्यात येत आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)