डोकं का दुखतं? डोकेदुखीचे किती प्रकार आहेत? त्याची लक्षणं कोणती ?

डोकेदुखी ही एक अशी आरोग्याची समस्या आहे ज्याचा सामना जवळजवळ प्रत्येकजण करतो. आकडेवारीनुसार, दरवर्षी दर चारपैकी दोन ते तीन जणांना डोकेदुखीचा त्रास होतो.

त्यापैकी सुमारे 30 टक्के मायग्रेन डोकेदुखीसाठी औषधे वापरतात. आपत्कालीन विभाग आणि रुग्णालयांच्या बाह्यरुग्ण विभागांमध्ये डोकेदुखीचे रुग्ण जास्त वेळा आढळतात.

डोकेदुखी प्रामुख्याने दोन प्रकारची असते. एक प्राथमिक डोकेदुखी आणि दुसरी दुय्यम डोकेदुखी.

प्राथमिक : यामध्ये डोकेदुखी ही मुख्य समस्या आहे. तणावामुळे 70 टक्के डोकेदुखी होते, तर मायग्रेन डोकेदुखी 16 टक्के असते. हे दोन्ही प्रकार प्राथमिक डोकेदुखी मानले जातात.

दुय्यम: इतर कारणांमुळे होणारी डोकेदुखी. याचा अर्थ असा की संसर्गामुळे किंवा डोक्याच्या दुखापतीमुळे होणारी डोकेदुखी ही दुय्यम डोकेदुखी मानली पाहिजे. त्या कारणासाठी योग्य उपचार होणं आवश्यक आहे.

डोकेदुखीची लक्षणे काय आहेत?

मायग्रेनग्रस्तांना डोक्याच्या एका बाजूला तीव्र वेदना होतात. मायग्रेनच्या आधी मळमळ, उलट्या, ऐकायला कमी होणे आणि कमी दिसायला लागणं ही लक्षणं दिसू लागतात. हे सकाळी उठल्यानंतर लगेच सुरू होते आणि काही तासांत वेदनेची तीव्रता वाढते.

तणावात असताना डोके दुखणं सामान्य लक्षण आहे. डोक्याच्या मागच्या भागात, विशेषतः मानेमध्ये जास्त वेदना होतात. झोपेतून उठल्यावर या प्रकारची डोकेदुखी कमी होते.

दृष्टीच्या समस्यांमुळे होणारी वेदना संध्याकाळी देखील तीव्र होते. डोक्याच्या मागच्या भागात वेदना होतात. या प्रकारच्या वेदना ओळखण्यासाठी एक टीप म्हणजे दूरची अक्षरे किंवा वस्तू योग्यरित्या पाहणे अशक्य आहे. चष्मा घातल्याने ही समस्या सहज सुटू शकते.

सायनस डोकेदुखी, सकाळी उठल्यावर वाईट. जेव्हा डोके पुढे वाकले जाते तेव्हा वेदना अधिक तीव्र होते. सायनस डोकेदुखीमध्ये सर्दीसारखी इतर लक्षणे देखील असू शकतात. अशावेळी सायनस डोकेदुखी म्हणून सहज निदान करता येते.

डोक्यात रक्तस्त्राव किंवा रक्तवाहिन्यांमधील कोणतीही समस्या, अचानक तीव्र डोकेदुखी होऊ शकते. अशावेळी विलंब न करता रुग्णालयात जाऊन चाचणी करून घ्या.

काही दिवसांच्या कालावधीत हळूहळू डोकेदुखी वाढणे, दृष्टी हळूहळू धूसर होणे, उलट्या होणे, अस्पष्ट चालणे किंवा अर्धांगवायूची इतर लक्षणे आढळल्यास ब्रेन ट्यूमरचा संशय घ्यावा. ही लक्षणे असलेल्या अनेक रुग्णांना अपस्माराचा धोका असतो.

याशिवाय बीपीमध्ये चढ-उतार झाल्यामुळे किंवा कमी साखरेमुळे किंवा कॉम्प्युटर किंवा लॅपटॉपसमोर बराच वेळ बसल्याने डोकेदुखी होण्याची शक्यता असते. जर तुम्ही त्यांना ताबडतोब ओळखले तर तुम्ही या दुखण्यापासून लवकर मुक्त होऊ शकता.

धोक्याची घंटा

खालीलपैकी कोणतंही लक्षण दिसलं तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्या

चाचण्या

दृष्टी चाचणी आणि सायनससाठी एक्स-रे सोबतच बीपी आणि साखर चाचण्या यासारख्या सर्व चाचण्या सर्वप्रथम केल्या जातात.

संसर्गामुळे होणार्‍या डोकेदुखीसाठी, रक्त तपासणी आणि आवश्यक असल्यास, पाठीच्या कण्यातील द्रवपदार्थाची चाचणी केली जाते. असे केल्याने समस्येचे निराकरण होऊ शकतं.

सिटीस्कॅन ही चाचणीही आहे पण सर्व कारणं आणि समस्या यावर ही चाचणी उत्तर नाही.

एमआरआय ब्रेन स्कॅनद्वारे मोठ्या टक्के समस्यांचे निदान केले जाऊ शकते. कधीकधी रक्तवाहिन्या तपासण्यासाठी MRA आणि MRV सारख्या चाचण्या केल्या जाऊ शकतात.

उपचार

डोकेदुखीचे कारण आणि प्रकार यावर अवलंबून उपचार केले पाहिजेत. तणावग्रस्त डोकेदुखी आणि मायग्रेनसाठी वेगवेगळे उपचार आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि Twitter वर नक्की फॉलो करा. 'गोष्ट दुनियेची', 'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)