ਰਾਜਵੀਰ
ਹੈਲੋ How do I… ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਰਾਜਵੀਰ ਅਤੇ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੈਮ ਹੈ। 

Sam
Hello, everybody. Welcome!

ਰਾਜਵੀਰ
ਅੱਜ ਟੌਮ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਾਂਗੇ। ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

We have to arrive at 8:30. We mustn't use our mobile phones in class. We must wear a uniform but we don't have to wear specific shoes. 

ਰਾਜਵੀਰ
ਪਹਿਲੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਵਰਦੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਬੂਟ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਤੇ ਸੈਮ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਿਆ? 

Sam
We're going to have a look! Let's start with the first thing he said. 

ਰਾਜਵੀਰ
ਉਸਨੇ ਕਿਰਿਆਤਮਕ ਸ਼ਬਦ'arrive' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਤੇ ਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹੜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੇ ਸਨ? ਸੁਣੋ ਤਾਂ ਜ਼ਰਾ: 

We have to arrive at 8:30. 

ਰਾਜਵੀਰ
ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ'have to', ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਹਰ ਇੱਕ ਨਾਲ 'have to' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਬਸ 'he', 'she' ਅਤੇ 'it' ਨਾਲ 'has to' ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੇ 'have to' ਤੇ 'has to',
ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਵੀ ਕੰਮ ਹੈ ਉਸ ਲਈ ਕਿਰਿਆਤਮਕ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਜਿਹੜੀਆਂ ਚਾਰ ਵਾਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿੱਖਾਂਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਲਈ ਇਹ ਹੀ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Sam
Yes, so for example, I have to arrive at work at 9:00 but my friend, he, has to arrive at 8:00.

Let's practise the pronunciation. Notice that the 'v' in 'have' is pronounced more like an 'f' in 'have to'. Repeat after me:

I have to arrive at 9:00.

He has to arrive at 8:00.

ਰਾਜਵੀਰ
Great! ਚਲੋ ਹੁਣ ਅਗਲਾ ਨਿਯਮ ਸਿੱਖਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਵਾਰ ਉਸਨੇ ਕਿਰਿਆਤਮਕ ਸ਼ਬਦ 'use'  ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਕਿਹਾ? 

We mustn't use our mobile phones in class. 

ਰਾਜਵੀਰ
ਇਹ ਸੀ'mustn't'. ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ 'must' ਅਤੇ 'not' ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਰਤਾ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ  'I'  ਜਾਂ 'he' ਹਰ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਬਦਲਿਆਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। 

Sam
And the pronunciation is 'mustn't'. Let's try that:          

I mustn't be late.

We mustn't be late. 

Now let's listen to the next rule. 

ਰਾਜਵੀਰ
ਹਾਂ, ਉਸਨੇਸ਼ਬਦ 'wear' ਮਤਲਬ ਪਹਿਣਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਤੁਸੀਂ 'wear' ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਕਿਰਿਆਤਮਕ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ? ਇਸ ਵਾਰ ਤੁਸੀਂ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣੋਗੇ। 

We must wear a uniform but we don't have to wear specific shoes. 

ਰਾਜਵੀਰ
ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ'Imustwear a uniform' ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਰਦੀ ਪਹਿਣਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ, ਇਥੇ 'must' ਦਾ ਅਰਥ 'have to' ਵਾਲਾ ਹੀ ਹੈ- ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੀ। ਪਰ 'must not', ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਰਤਾ ਦੇ ਬਦਲਣ ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ।

Sam
Please repeat after me for the pronunciation:

I must wear a uniform.

He must arrive at 8:00. 

ਰਾਜਵੀਰ
ਅਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ 'I don't have to…', ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ,ਕਿ ‘ਮੈਨੂੰ... ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ’ ਮਤਲਬ ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਸੀ- ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਕਰ ਵੀ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਜੇ ਨਾ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਨਾ ਵੀ ਕਰੋ।

Sam
And, again, it's 'don't have to' for everyone apart from 'he', 'she' and 'it', where we say 'doesn't have to'. Let's practise. Repeat after me:

I don't have to wear a uniform.

She doesn't have to wear a uniform. 

ਰਾਜਵੀਰ
Thanks, Sam. ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਜਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਚਲੋ ਕੁਝ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਕਿੰਨੇ ਵਜੇ 'arrive' ਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਮਤਲਬ ਕਿੰਨੇ ਵਜੇ ਚਲਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦੇ ਦੋ ਤਰੀਕੇ ਹਨ।

Sam
I have to arrive at 9:00.

I must arrive at 9:00.

ਰਾਜਵੀਰ
Great! ਹੁਣ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੰਮ ਤੇ 'wear a suit' ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਸਣ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਕਿਹਾ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੈਮ ਦਾ ਜੁਆਬ ਸੁਣ ਲੈਣਾ।

Sam
I don't have to wear a suit. 

Well done! Now you can talk about rules and obligations! And, unfortunately, we have to end there. 

ਰਾਜਵੀਰ
Yes, we must! Bye! 

Sam
Bye!