Tafarnuwa: Abincin bayi da ke samun karɓuwa a duniyar abinci da magani

Tafarnuwa ta kasance da matuƙar daraja da muhimmanci na tsawon shekaru saboda amfaninta ga lafiya da kuma wajen girki. Tana ɗauke da sinadaran da ke magance zazzaɓi, sannan an daɗe ana amfani da ita a cikin abinci da wasu magungunan na gargajiya.

Asali daga yankin tsakiyar Asia aka fara amfani da tafarnuwa, daga baya ta yi yawa a turai da Amurka. Amma a yanzu China ce ƙasar da ta fi nomata a duniya.

BBC ta yi nazarin ɗaɗaɗɗen tarihin tafarnuwa da amfaninta ga al'adu daban-daban da ma ƙoƙarin amsa tambayar: shin tafarnuwa na da kyau ga lafiyarmu?

Amfani a girki

Tafarnuwa na da muhimmanci wajen girki a ƙasashe da dama. Fitaccen mai dafa abinci Poul Erik Jenson wanda yake koyar da girki kuma yake da ɗalibai daga ƙasashen Amurka da Australia da Birtaniya da Asia a makarantar koyar da girkinsa ta French Dining School da ke Faransa ya ce bai taɓa haɗuwa da ɗalibin da bai san tafarnuwa ba.

"Ba na tunanin akwai abincin da za a iya yi a Faransa ba tare da tafarnuwa ba," in ji shi.

Ya ce ana amfani da ita a miya da ganyayyaki da nama da sauran na'ukan girke-girke.

Amma ya ce lokacin da yake tasowa a Denmark a tsakankanin 1970, bai san tafarnuwa ba.

Ya ce daga baya ne ƴan Turkiya suka fara zuwa musu da salon girki da tafarnuwa, har suka fara sabawa.

Daga baya Jenson ya saba sosai da tafarnuwa, inda ya ce yanzu bayan girki da ita, yana amfani da ita wajen maganin sanyi.

Tuna baya

Tarihin tafarnuwa na komawa ne shekaru aru-aru. Mutanen Girka na dauri suna amfani da ita wajen camfi da tsafe-tsafen neman kariya. A Masar kuwa, an samu tafarnuwa ƙabarin Fir'auna Tutankhamun, sannan a China akwai labaran da ke nuna an yi amfani da tafarnuwa domin yaƙi da masu shan jini.

"Tarihin amfani da tafarnuwa wajen magani ya samo asali ne kimanin shekara 3,500 da suka gabata, kuma an yi amannar za a iya amfani da ita wajen maganin kowace irin cuta," in ji wata masaniya Cherry.

Cherry ta ce masanin falsafa kuma likita na Girka Hippocrates ya yi amfani da tafarnuwa wajen maganin cututtuka da dama.

Haka kuma wasu fitattun marubuta kuma masana irin su Aristotle da Aristophanes duk sun bayyana muhimmancin amfani da ita.

Abincin bayi zuwa na sarauta

Ana amfani da tafarnuwa tun shekaru aru-aru a ƙasashen Mesopotamia da Masar da Girka da Roma da China da India. Sojojin Roma sun yi amannar cewa tafarnuwa na ƙara musu ƙarfin gwiwa.

Duk da cewa an daɗe da sanin tafarnuwa na da amfani ga lafiya da muhimmanci wajen girki, a baya ta kasance ta talakawa ce kawai.

"A baya abincin talakawa ne," in ji Robin Cherry. "Tana taimaka wa bayi su samu ƙarfin yin aiki musamman wajen aikin gina dala-dala a Masar, ko kuma aikin haɗa jirgin ruwan sojojin Romawa. Ba ta da tsada, sai ake ganin abu ne na amfanin talakawa kawai."

A tsakanin ƙarni 14 zuwa na 16 lamarin tafarnuwa ya fara canjawa a duniya, inda ta fara karɓuwa.

"Henry IV na Faransa ya kasance yana yawan amfani da tafarnuwa, wannan ya sa ta ƙara samun karɓuwa," in ji Cherry, sannan ta ƙara da cewa a ƙarni na 19 ta ƙara samun karɓuwa sosai a Ingila.

"Ana yi wa masu amfani da tafarnuwa dariya ne a baya. A kan cewa Yahudawa da ƴan Italiya ko ƴan Koriya masu cin tafarnuwa," in ji Robin Cherry.

Amfani da tafarnuwa a matsayin magani

A yanzu haka akwai na'ukan tafarnuwa guda 600 a duniya, daga ciki har da wasu na'uka daga ƙasashe Uzbekistan da tsakiyar Asia da Georgia da ba su daɗe da fitowa ba.

Ana amfani da ita wajen maganin mura da sanyi, sannan ana ci gaba da gwajin amfani da ita wajen maganin hawan jini da cutar kansa da sauransu.

Wani bincike da aka yi a Iran ya gano cewa tafarnuwa da lemu na rage sinadarin maiƙon cholesteron, duk da wani bincike da aka yi a Jami'ar Stanford University da aka gwada mutum 200 ya gano har yanzu babu cikakken sakamako mai kyau da ke nuna tana maganin sosai.

A wani bincike da aka yi a 2014 a Jami'ar Sydney da ke Australia, an tabbatar tafarnuwa na ɗauke da sinadaran da ke maganin cututtuka da dama.

"Tafarnuwa na ɗauke da potassium da phosphorus da zinc da sulphur masu yawa, sannan tana ɗauke magnesium manganese da iron," in ji likitan yara Bahee Van de Bor a Birtaniya.

Cin tafarnuwa ɗaya ko biyu a kullum babu wata matsala, amma masana sun ce a daina cin ta da yawa, musamman idan ba a ci abinci ba.