Agatsiko ka gisirikare muri Niger kacanye umubano na Ukraine

Ahavuye isanamu, Getty Images
- Umwanditsi, Wedaeli Chibelushi na Peter Mwai
- Igikorwa, BBC News, i London n'i Nairobi
Niger yacanye umubano wa dipolomasi na Ukraine, mu cyemezo kigaragaza amakimbirane arimo kuvuka hagati y'ibihugu bimwe byo muri Afurika y'uburengerazuba na Ukraine.
Ubutegetsi bwa gisirikare bwa Niger bwavuze ko bwafashe icyo cyemezo mu "kwifatanya" na Mali baturanye, na yo yacanye umubano na Ukraine muri iki cyumweru.
Ibihugu byombi byashingiye ku magambo y'umutegetsi wa gisirikare wa Ukraine, wumvikanishije ko Ukraine yagize uruhare mu iyicwa ry'abasirikare ba Mali babarirwa muri za mirongo mu kwezi gushize.
Muri iki gihe cy'intambara irwana n'Uburusiya, Ukraine irimo kugerageza kubona inshuti muri Afurika, bishoboka ko ari igerageza ryo guhangana n'ukuntu Uburusiya burimo kugira ijambo kurushaho kuri uyu mugabane.
Mu mpera ya Nyakanga (7) uyu mwaka, abo basirikare ba Mali, hamwe n'abacanshuro b'Abarusiya bo mu itsinda ryahoze rizwi nka Wagner, biciwe mu mirwano n'inyeshyamba ziharanira kwigenga hamwe n'intagondwa zifitanye imikoranire n'umutwe wa al-Qaeda.
Mu 2021, ubutegetsi bwa gisirikare bwa Mali bwiyambaje umutwe wa Wagner, bushaka ko ubufasha mu guhangana n'ibibazo bikomeye by'umutekano mucye.
Nyuma yuko itsinda rya Wagner ryemeje ko ryapfushije abarwanyi muri icyo gitero cyo muri Nyakanga, Andriy Yusov, umuvugizi w'ubutasi bwa gisirikare bwa Ukraine, yavuze ko inyeshyamba zabonye "amakuru ya ngombwa zari zicyeneye" mu kugaba ibitero.
Ntiyasobanuye.
Mu gusubiza ku magambo ya Yusov, Mali yashinje Ukraine kuvogera ubusugire bwayo ndetse itangaza ko icanye umubano na Ukraine "aka kanya".
Ku wa kabiri, Niger yakurikije urugero rwa Mali. Umuvugizi w'ubutegetsi bwa gisirikare bwa Niger Amadou Abdramane yavuze ko amagambo ya Yusov atakwihanganirwa.
Sénégal, umuturanyi wa Mali, na yo yacyashye Ukraine.
Mu mpera y'icyumweru gishize, minisiteri y'ububanyi n'amahanga ya Sénégal yahamagaje ambasaderi wa Ukraine muri icyo gihugu, Yurii Pyvovarov, imushinja gushyigikira icyo gitero cyo muri Nyakanga cyo muri Mali abinyujije muri videwo ubu yamaze gusibwa, yari yatangajwe kuri konti yo kuri Facebook y'ambasade ya Ukraine muri Sénégal.
Minisiteri y'ububanyi n'amahanga ya Ukraine nta cyo yari yatangaza ku cyemezo cya Niger cyo gucana umubano wa dipolomasi na yo.
Ariko yavuze ko icyemezo cya Mali "gihutiyeho kandi kirimo kutareba kure", ndetse ivuga ko Ukraine yubahiriza "nta mananiza" amategeko mpuzamahanga, inashinja imitwe igenzurwa n'Uburusiya "ibyaha byinshi byo mu ntambara" mu bihugu byo muri Afurika.
Ku wa gatatu, Uburusiya bwagize icyo bubivugaho, bushinja Ukraine gufungura "urugamba rwa kabiri" muri Afurika.
Mu myaka ya vuba aha ishize, Mali, Niger na Burkina Faso byabayemo guhirikwa kw'ubutegetsi, nuko ubutegetsi bushya bwa gisirikare busesa amasezerano ya gisirikare bwari bufitanye n'Ubufaransa (bwahoze bukoloniza ibyo bihugu) n'Amerika, bihitamo gushaka ubufasha bwa gisirikare bw'Uburusiya.
Mu gihe Uburusiya burimo kurushaho kwamamara muri Afurika, Ukraine yagerageje kongerera imbaraga umubano wayo n'ibihugu byo kuri uyu mugabane.
Minisitiri w'ububanyi n'amahanga wa Ukraine Dmytro Kuleba ubu ari mu ruzinduko rwe rwa kane muri Afurika mu myaka ibiri ishize – kuri iyi nshuro arimo gusura Malawi, Zambia n'ibirwa bya Maurice (Mauritius).
Kuri ubu, biragoye kumenya niba ibindi bihugu byo muri Afurika y'uburengerazuba bishobora gukurikiza urugero rwa Niger na Mali mu gucana umubano na Ukraine.
Benshi bazaba bategereje kureba icyo Burkina Faso ikora. Muri uyu mwaka, Burkina Faso, na yo itegekwa n'igisirikare, yinjiye mu muryango uyihuza na Niger na Mali.













