U Rwanda rugiye gufungura umupaka wa Gatuna ruhana na Uganda

Leta y'u Rwanda yatangaje ko umupaka wa Gatuna - wa mbere wakoreshwaga cyane mu yo ruhana na Uganda - uzongera gufungurwa guhera ku wa mbere, nyuma y'imyaka hafi itatu wari umaze ufunzwe bivuye ku bibazo mu mubano w'ibihugu byombi.

Bibaye nyuma yuko ku wa gatandatu ushize Liyetona Jenerali Muhoozi Kainerugaba, umugaba w'ingabo zirwanira ku butaka za Uganda akaba n'umuhungu wa Perezida Yoweri Museveni, agiriye uruzinduko mu Rwanda.

Icyo gihe yavuze ko afite "icyizere ko ku bw'ubuyobozi bwa ba Perezida bacu bombi tuzashobora kubyutsa vuba umubano wacu mwiza umaze igihe kirekire".

Itangazo rya minisiteri y'ububanyi n'amahanga, ryashyizwe kuri Twitter mu ijoro ryacyeye, rivuga ko nyuma y'urwo ruzinduko u Rwanda rubona hari intambwe yatewe mu gucyemura ibibazo rwagaragarije Uganda.

Iryo tangazo ntirisobanura ibyo bibazo, ariko mu gihe cyashize u Rwanda rwashinje Uganda gucumbikira no gutera inkunga abafite umugambi wo gutera u Rwanda no gutoteza Abanyarwanda baba muri Uganda ibafunga bazira ubusa.

Uganda na yo yashinje u Rwanda ibikorwa by'ubutasi no kwinjirira inzego z'umutekano zayo.

Muri iki cyumweru, uwari ukuriye ubutasi bwa gisirikare muri Uganda Jenerali Majoro Abel Kandiho - wakunze gushinjwa n'ibitangazamakuru bibogamiye kuri leta y'u Rwanda kuyobora ibikorwa byo guhohotera Abanyarwanda - yavanywe kuri uwo mwanya yoherezwa muri Sudani y'epfo.

Itangazo ry'u Rwanda rigira riti: "Guverinoma y'u Rwanda irifuza kumenyesha abaturage ko umupaka wa Gatuna uri hagati y'u Rwanda na Uganda uzongera gufungurwa guhera ku itariki ya 31 y'ukwezi kwa mbere mu 2022".

'Inkuru nziza ya 2022'

Gatuna ni wo mupaka wakoreshwaga cyane urafungwa, indi mipaka ya Cyanika na Kagitumba na yo yarafunzwe ku rujya n'uruza rw'abaturage ariko yemererwa gucaho imodoka zitwaye imizigo.

Gufunga Gatuna n'iyo mipaka yindi ku ngendo bwite zo ku butaka byagize ingaruka zikomeye ku bukungu n'ubuzima bw'abaturage b'ibihugu byombi bahahiranaga.

Imiryango n'inshuti hakurya y'umupaka ntibongeye kubonana uko byahoze mbere, ingaruka zari nyinshi ku mpande zombi.

Gusa ingendo z'indege hagati ya Kigali na Kampala ntizahagaze, ariko miliyoni z'abantu bakoreshaga imipaka y'ubutaka buri mwaka barahagaritswe.

Mu Rwanda hari abaturage barashwe n'inzego z'umutekano barapfa bagerageza kwambuka ngo bakore ubucuruzi, inzego za leta zikavuga ko abo ari abashakaga gukora ubucuruzi butemewe.

Pascal Munyarugerero, wo mu murenge wa Kaniga mu karere ka Gicumbi, yabwiye BBC ko inkuru y'ifungurwa ry'umupaka ari yo "nkuru nziza iruta izindi y'umwaka mushya".

Yagize ati: "Turishimye cyane. Abantu benshi cyane hano twari dutunzwe no kwambuka umupaka. Ntabwo wakumva uburyo ubuzima bwacu bwari bwarabaye nabi."

Kuri Twitter ya minisiteri y'ububanyi n'amahanga y'u Rwanda yatangaje icyo cyemezo, benshi bagaragaza ko ari umusaruro w'ikiganiro cya Perezida Kagame na Lt Gen Kainerugaba.

Umwe yanditseho ati: "…Ndatekereza ko ubu ibintu bigiye kuba byiza ku banyarwanda. Tugiye kubona impinduka cyane cyane ku bicuruzwa nk'ibiribwa, imyenda, inkweto, ibikomoka ku matungo…"

Muri iryo tangazo, leta y'u Rwanda yongeraho ko ku birebana n'utundi tuce tw'imipaka yo ku butaka ruhana na Uganda, abategetsi bo mu rwego rw'ubuvuzi bo ku mpande zombi bazakorana mu koroshya ingendo z'abaturage b'ibi bihugu hubahirizwa ingamba zo kwirinda Covid-19.

Rinavuga ko u Rwanda "rugishishikajwe n'ibikorwa bikomeje byo gucyemura ibibazo bikiriho" hagati y'ibi bihugu, ariko ko rwizeye ko uku gufungura umupaka "bizagira umusanzu mwiza mu kwihutisha kubyutsa umubano hagati y'ibihugu byombi".