A68: 'Megaberg' yarashonze irashira isiga toni tiriyari z'amazi mashya mu nyanja

    • Umwanditsi, Jonathan Amos
    • Igikorwa, BBC Science Correspondent

Urubura (iceberg) rwa rutura rwiswe A68 rwasukaga toni miliyari 1.5 z'amazi mashya mu nyanja buri munsi igihe rwari rugeze ku gasongero karwo ko gushonga.

Ugerageje kubyumva, ayo mazi ni inshuro 150 z'akoreshwa n'abaturage bose b'Ubwongereza (miliyoni 67) ku munsi umwe.

A68 yigeze kuba, mu gihe gito, iceberg nini kurusha izindi zose ku isi.

Yari ifite ubuso bwa 6,000 km2 (yarutagaho gato Intara y'Iburengerazuba bw'u Rwanda) ubwo yiyomoraga ku nyanja y'urubura ya Antarctica iri ku mpera y'epfo y'isi mu 2017.

Kugeza mu ntangiriro za 2021 iyi iceberg yari imaze gushonga yose. Tiriyari imwe y'urubura, yaragiye.

Abashakashatsi ubu bari kugerageza kureba ingaruka A68 yagize ku bidukikije.

Abo bahanga bo muri kaminuza ya Leeds mu Bwongereza bari gupima ingano n'ingaruka amazi uru rubura rwongereye mu nyanja ya Atlantic.

Barareba amashusho ya satellite kuva mu 2017 biga urugendo rwa A68 bikabafasha kubona urwego yagiye ishongaho mu myaka itatu n'igice yamaze.

Kwiyongera k'ubushyuhe bw'isi - biva ku bikorwa bya muntu byangiza agakingirizo k'izuba - bitera gushonga k'urubura rwo ku mpera z'isi amazi yarwo agatuma inyanja zizamuka.

Ingaruka z'ibi zirakomeye cyane ku bidukikije, imibereho y'ibinyabuzima, n'ihindagurika ry'ikirere tubona none.

Dr Anne Braakmann-Folgmann wo muri kaminuza yabwiye BBC ko kugeza mu kwa kane 2021 A68 yari yaracitsemo uduce twinshi tutabarika, ari ko ingaruka zayo zishobora kumara igihe kirekire.

Icebergs za rutura uko zishonga zitera impinduka ku mazi n'ibiremwa biyarimo aho ziri.

Ikigo British Antarctic Survey cyabashije gushyira robots zo gufata amakuru kuri A68 mu kuyikurikirana mbere yuko ubunini bwayo bwose bushonga.

Amakuru izo robots zafashe, nubwo yose atarasesengurwa, yerekana ibintu bimwe bitangaje, nk'uko umuhanga mu bumenyi bw'inyanja Prof Geraint Tarling abivuga.

Yabwiye BBC ati: "Dutekereza ko habaye impinduka ku moko y'ibinyabuzima byari hafi ya A68, ndetse no ku ngano nyayo y'amazi yisutse mu bice by'inyanja."