ဆရာဝန်တွေ ဆေးစာ အသော့ရေးကြတာ စိုးရိမ်စရာလား

ကွန်ပြူတာ စမတ်ဖုန်း ကီးဘုတ်အသုံးများတဲ့ အခုလို ခေတ်ကြီးမှာ လက်ရေး လက်သားပီပြင်ဖို့ အရေးကြီးပါလား။

ရေးတဲ့သူက ဆရာဝန်ဆိုရင်တော့ လက်ရေး ဆိုတာ အရေးကြီးကြောင်း အိန္ဒိယ တရားရုံးတွေက ပြောလိုက်ပါပြီ။

အိန္ဒိယမှာရော တကမ္ဘာလုံးမှာပါ ဆရာဝန်တွေနဲ့ ပတ်သက်ရင် နောက်ပြောင် ပြောစရာတခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ဆရာဝန်အတော်များများရဲ့ လက်ရေးတွေက ဆေးဆိုင်က ဆေးဆရာတွေပဲ ဖတ်နိုင်ကြတာလို့ ဆိုကြတာပါ။

အခုတော့ ရယ်စရာ ပြောဖို့တင် မဟုတ်တော့ပါဘူး။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ပန်ဂျပ်နဲ့ ဟာရာနာ ပြည်နယ် အထက်တရားရုံးတွေက ဆရာဝန် ဆေးစာတွေဟာ လူတွေရဲ့ အသက်ကို ကယ်နိုင်သလို သေဆုံးတဲ့အထိလည်း ဖြစ်သွားနိုင်တာမို့ "ဆေးစာဟာ ဖတ်လို့ရရမယ်၊ ဒါဟာ လူတိုင်း ရရမယ့် အခြေခံအခွင့်အရေး" လို့ ဆိုကာ ရှင်းလင်းတဲ့ လက်ရေးတွေနဲ့ ရေးကြဖို့ ဆရာဝန်တွေကို အမိန့်ချလိုက်ပါတယ်။

အမှုက တရားရုံးကို ဆရာဝန်ရဲ့ လက်ရေးမှုဆိုပြီး ရောက်လာတဲ့ အမှုတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ အမျိုးသမီးတယောက်က သူ အဓမ္မပြုကျင့်ခံရတယ်၊ ငွေလိမ်ခံရတယ် စတာတွေနဲ့ စွဲတင်တဲ့အမှုမှာ ဆရာဝန် လက်ရေးက ပါဝင် ပတ်သက်လာတာပါ။

စွပ်စွဲခံရတဲ့ အမျိုးသားဘက်က အာမခံပေးဖို့ တင်သွင်းမှုကို တရားသူကြီး ဂျက်စ်ဂါပရိ ဆင်း ပူရီက ကြားနာရပါတယ်။

တရားလို အမျိုးသမီးက ဒီ အမျိုးသားဟာ သူ့ကို အစိုးရ အလုပ်ရအောင် လုပ်ပေးမယ်ဆိုပြီး ငွေယူတယ်၊ အလုပ်ခန့်ဖို့ လူရွေးတဲ့ အင်တာဗျူးဆိုပြီး အင်တာဗျူး အတုတွေ လုပ်တယ်၊ နောက် လိင်ပိုင်းအရ သူ့ကို အမြတ်ထုတ်ခဲ့တယ်လို့ စွပ်စွဲထားပါတယ်။

စွပ်စွဲခံရတဲ့ အမျိုးသားက သူ ဘာမှ အမှားမလုပ်ထားကြောင်း ငြင်းဆိုပါတယ်။ သူက အမျိုးသမီးနဲ့ လိင်ဆက်ဆံခဲ့တယ် ဆိုတဲ့ နေရာမှာလည်း နှစ်ဦးသဘောတူ ဖြစ်ခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။ ငွေရေးကြေးရေး အငြင်းအခုံဖြစ်ကြလို့ ဒီအမှုလုပ်တာ ခံရတာလို့ အဲဒီ စွပ်စွဲခံ အမျိုးသားက ပြောပါတယ်။

အစိုးရ ဆရာဝန်တယောက်က အဲဒီအမျိုးသမီးကို စမ်းသပ်ကြည့်ရှု စစ်ဆေးခဲ့ပြီး ရေးသားခဲ့တဲ့ တရားစီရင်ရေးအတွက် ဆေးပညာဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာကို တရားသူကြီး ပူရီ ဖတ်ကြည့်တော့ အဲဒီစာကို နားမလည်ခဲ့ပါဘူး။

"စာက တလုံးမှ ဖတ်မရတော့ ဒါက ရုံးတော်ရဲ့ဆင်ခြင်နိုင်စွမ်းကို ထိခိုက်စေခဲ့တယ်" လို့ သူက အမိန့်ချတဲ့အထဲမှာ ထည့်ရေးပါတယ်။

တရားသူကြီးဆုံးဖြတ်ချက် မိတ္တူ တစောင်ကို ဘီဘီစီက မြင်တွေ့ခဲ့ရပြီး အဲဒီထဲမှာ စာမျက်နှာ ၂ ရွက်ပါ အဲဒီ ဆေးစာကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်။ လက်ရေး သော့သော့တွေနဲ့ ရေးထားတဲ့ ဆရာဝန်ရဲ့ စာက ဖတ်လို့ မရနိုင်အောင် ဖြစ်နေတာပါ။

"နည်းပညာတွေ၊ ကွန်ပျူတာတွေ အလွယ်တကူရနိုင်တဲ့ အခုအချိန်မှာ အစိုးရဆရာဝန်တွေ အနေနဲ့ ဆေးစာကို လက်နဲ့ ရေးနေကြပြီး အဲဒီစာကလည်း ဆေးဆိုင်က လူတချို့ကလွဲလို့ ဘယ်သူမှ ဖတ်နိုင်မှာ မဟုတ်တဲ့အဖြစ်က တကယ့်ကို အံ့သြတုန်လှုပ်စရာပါ" လို့ တရားသူကြီး ပူရီက ရေးပါတယ်။

အစိုးရအနေနဲ့ ဆေးကျောင်း သင်ရိုးညွှန်းတမ်းမှာ လက်ရေးလှ သင်ခန်းစာထည့်သွင်းဖို့ တရားရုံးက အကြံပြုပါတယ်။ နောက်ပြီး ဆေးစာကို ကွန်ပျူတာနဲ့ ရေးသားပြီး ပုံနှိပ်ထုတ်ပေးဖို့ ကိုလည်း ၂ နှစ် အချိန်ကာလအတွင်းမှာ ဖြစ်အောင်လုပ်ကြဖို့ တရားရုံးက သတ်မှတ်လိုက်ပါတယ်။

အဲဒါတွေ မလုပ်နိုင်ကြခင် ကာလအတွင်း ဆရာဝန်တွေ အားလုံး ဆေးစာရေးရင် အင်္ဂလိပ်စာလုံး အသေးနဲ့ မဟုတ်ဘဲ အကြီးနဲ့ ရေးရမယ်လို့ တရားသူကြီး ပူရီက ပြောပါတယ်။

ဆရာဝန်ပေါင်း ၃၃၀,၀၀၀ ကျော် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်တဲ့ အိန္ဒိယ ဆရာဝန်များ အသင်းရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာ ဒီလစ် ဗနူရှာလီက ဒီပြဿနာအတွက် အဖြေရှာဖို့ သူတို့ ဆန္ဒရှိကြောင်း ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

မြို့တွေမှာ ဆရာဝန်တွေက ကွန်ပျူတာ စာလုံးတွေနဲ့ ဆေးစာ ရေးပေးနေကြပြီး တောနယ်နဲ့ မြို့ငယ်လေးတွေမှာတော့ ဆေးစာကို ကွန်ပျူတာနဲ့ ရေးနိုင်ဖို့က အခက်အခဲရှိနေတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

"ဆရာဝန် အများအပြားက လက်ရေးညံ့တယ်ဆိုတာ အများအသိပါ။ ဒါပေမဲ့ ဆရာဝန်တွေ အများစုကလည်း အလုပ် သိပ်ရှုပ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် လူနာတွေပုံနေတဲ့ အစိုးရ ဆေးရုံတွေမှာ အလုပ်က သိပ်များပါတယ်" လို့ သူက ပြောပါတယ်။

"ကျွန်တော်တို့ အသင်းက ဆရာဝန်တွေ အနေနဲ့ အစိုးရရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်ကို လိုက်နာပြီး လူနာတွေရော၊ ဆေးဆိုင်က ဝန်ထမ်းတွေပါ ဖတ်လို့ နားလည်နိုင်တဲ့ စာကို စာလုံးအကြီးနဲ့ ရေးကြဖို့ ကျွန်တော်တို့ အကြံပြုထားပါတယ်။ တနေ့ကို လူနာ ၇ ယောက် ကြည့်ရတဲ့ ဆရာဝန် ဆိုရင်တော့ လက်ရေးကို မသော့ပဲ ရေးနိုင်မှာပါ၊ တနေ့ကို လူနာ အယောက် ၇၀ ကြည့်ရတဲ့ ဆရာဝန် တယောက်အဖို့ မလွယ်ဘူးလေ" လို့လည်း သူက ဖြည့်စွက်ပြောပါတယ်။

ဆရာဝန်တွေရဲ့ ဖြစ်ကတတ်ဆန်း လက်ရေးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တရားရုံးရဲ့ ပါဝင်မှုက အခုတကြိမ်ဟာ ပထမဆုံး မဟုတ်ပါဘူး။ သြရိသပြည်နယ် အထက်တရားရုံးမှာ အရင်တုန်းကလည်း ကြုံဖူးပြီး "မြွေလိမ်မြွေကောက်ပုံစံနဲ့ ရေးထားတဲ့ ဆရာဝန်ရဲ့ လက်ရေးက အဓိပ္ပါယ် မဖော်နိုင်အောင် ဖြစ်နေတာ" လို့ တရားသူကြီးတွေက ညည်းဖူး ထောက်ပြဖူးကြပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ လေ့လာချက်တွေအရတော့ ဆရာဝန်တွေရဲ့ လက်ရေးဟာ တခြားသူတွေ ရေးတာထက် ပိုပြီး ဆိုးမနေပါဘူး။

ဘယ်သို့ဆိုစေ ဆေးညွှန်းက မရှင်းလင်းရင်၊ ဒါမှမဟုတ် အဓိပ္ပါယ်ကောက်ယူတာ လွဲသွားနိုင်တယ် ဆိုရင် နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်လာမယ့် ဆိုးကျိုးတွေက ဝမ်းနည်းစရာတွေကြုံရတဲ့အထိ ဖြစ်သွားနိုင်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ထောက်ပြပါတယ်။

အိုင်အို အမ် ဆေးတက္ကသိုလ် (Institute of Medicine - IoM)က ထုတ်တဲ့ ၁၉၉၉ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာထဲမှာ ဆေးပညာရှင်တွေရဲ့အမှားအယွင်းကြောင့် မသေဆုံးသင့်တဲ့ လူပေါင်း ၄၄,၀၀၀ ခန့် အမေရိကန်မှာ နှစ်စဥ် သေဆုံးခဲ့ရတယ်။ အဲဒီထဲက ၇,၀၀၀ က ဆေးစာရေးတဲ့ လက်ရေးတွေက မရှင်းလင်းလို့ ဖြစ်ခဲ့ရတာလို့ ရေးသားထားပါတယ်။

မကြာခင်တုန်းကပဲ စကော့တလန်မှာ အမျိုးသမီးတယောက် ဆေးမှာ ပါတဲ့ ဓါတုပစ္စည်းကြောင့် ဒဏ်ရာ ရသွားပါတယ်။ မျက်စိမှာ အရည်ခမ်းခြောက်လို့ မျက်စဥ်းခတ်ဖို့ လိုတဲ့နေရာမှာ ထည့်ဖို့ ပေးလိုက်တဲ့ ဆေးက ကျားသန်ဆေးအဖြစ် လိမ်းတဲ့ ခရင်မ် လိမ်းဆေးဖြစ်နေလို့ပါ။

ယူကေက ကျန်းမာရေးဌာန တာဝန်ရှိသူတွေက "ဆေးအပေး မှားတာကြောင့် ထိခိုက်မှုတွေ သေဆုံးမှုတွေ အထိဖြစ်နိုင်တယ်" လို့ ဝန်ခံလိုက်ပြီး "အီလက်ထရွန်နစ်နည်းနဲ့ ဆေးညွှန်းပေးတဲ့ စနစ်ကိုသုံးတဲ့ ဆေးရုံတွေ ပိုများအောင်လုပ်ဆောင်နေတယ်၊ အဲဒီနည်းနဲ့ အမှားအယွင်းဖြစ်မှုကို ၅၀% လျှော့ချနိုင်မယ်" လို့ ဆိုပါတယ်။

လက်ရေးညံ့တာကြောင့် ဒုက္ခ ဘယ်လောက်ဖြစ်သွားကြသလဲဆိုတဲ့ စာရင်းဇယားတွေတော့ အိန္ဒိယမှာ မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကမ္ဘာ့ လူဦးရေအများဆုံးနိုင်ငံမှာ ဆေးညွှန်း ဘာသာပြန် အမှားကြောင့် ဆေးရုံကို အရေးပေါ်သွားရတာတွေ၊ သေဆုံးမှုတွေ အများအပြား ရှိခဲ့ပါတယ်။

လူနာ အမျိုးသမီးတယောက်ဆိုရင် အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး ရရမယ့်နေရာမှာ အဲဒီဆေးနဲ့ အသံထွက်ဆင်တဲ့ ဆီးချိုရောဂါလူနာသောက်ရမယ့် ဆေးကို ရခဲ့၊ သောက်ခဲ့ပြီးတဲ့နောက် တက်သွားလို့ ဒုက္ခရောက်ခဲ့ရပါတယ်။

အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း တေလံဂါနာပြည်နယ်၊ နဂွန်ဒါမြို့မှာ ဆေးဆိုင်တဆိုင် ဖွင့်ထားတဲ့ ချီလုကူရီ ပရမ်သာမာက နွိုင်ဒါမြို့မှာ ၃ နှစ် အရွယ် မိန်းကလေးတယောက် ဖျားလို့ ကုသခံရမှာ ဆေးမှားထိုးခံရပြီး သေခဲ့ရတဲ့ သတင်းကို သူဖတ်ရပြီးတဲ့နောက် ဒီအကြောင်းကို အများပြည်သူကို ပန်ကြား စည်းရုံးကာ ဟိုက်ဒရာဘတ်က အထက်တရားရုံးကို အရေးယူဆောင်ရွက်ပေးဖို့ ၂၀၁၄ ခုနှစ်အတွင်းမှာ သူလျှောက်ထားခဲ့ကြောင်း ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။

အများပါလာအောင် သူလှုပ်ရှားတဲ့ဆောင်ရွက်မှုက လက်ရေးနဲ့ ရေးတဲ့ ဆေးညွှန်းတွေကို ပိတ်ပင်ပေးဖို့ပါ။ ၂၀၁၆ မှာတော့ သူတို့ ဆောင်ရွက်မှုက အရာထင်ခဲ့ပြီး အိန္ဒိယ ကျန်းမာရေးကောင်စီက "ဆရာဝန်တိုင်းဟာ ဆေးညွှန်းရင် ဆေးစာကို ဖတ်နိုင်အောင် ရေးရမယ်၊ စာလုံး အကြီးနဲ့ ရေးဖိုလည်း တိုက်တွန်းပါတယ်" လို့ အမိန့်ထုတ်ခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၀ ခုနှစ်အတွင်း အိန္ဒိယရဲ့ ကျန်းမာရေးဌာန အငယ်တန်း ဝန်ကြီး အက်ရှ်ဝီနီ ကူးမား ချောင်ဘီက ပြည်နယ်တွေမှာ ကျန်းမာရေးဌာန အာဏာပိုင်တွေ အနေနဲ့ "ဒီအမိန့်ကို ဖောက်ဖျက်တဲ့ ဆရာဝန်တွေကို အရေးယူဆောင်ရွက်ဖို့ လုပ်ထားပြီ" လို့ အိန္ဒိယ လွှတ်တော်ကို တင်ပြခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အမိန့်ထုတ်ပြီး နောက် ဆယ်စုနှစ် နီးပါး အကြာမှာလည်း သူတို့ ဆေးဆိုင်တွေကို လက်ရေး ဆိုးဆိုးရွားရွားနဲ့ ရေးထားတဲ့ ဆေးညွှန်းတွေ ရောက်လာနေဆဲပဲလို့ မစ္စတာ ချီလုကူရီနဲ့ တခြား ဆေးဆိုင်က ဆေးပေးသူ ဝန်ထမ်းတွေက ပြောပါတယ်။

ကိုလ်ကတ္တားမြို့က အကောင်းဆုံး ဆေးဆိုင်တွေထဲက တခုလည်းဖြစ် ဘန်ဂေါ အနောက် ပြည်နယ်အတွင်း မြို့တွေ ရွာတွေ အတော်များများမှာ ဆိုင်ခွဲပေါင်း ၂၈ ခု ဖွင့်ထားနိုင်တဲ့ ဆေးဆိုင်လည်းဖြစ်တဲ့ ဒန်ဝန်တရီ ဆေးဆိုင် လုပ်ငန်းက စီအီးအို ရာဗင်ဒရာ ခန်ဒယ်ဝါက တစ်ခါတလေမှာ ဆေးစာတွေက ဖတ်လို့ နားမလည်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

"နှစ်အတော်ကြာ ကာလအတွင်း မြို့တွေမှာ လက်ရေးနဲ့ ဆေးစာရေးရာကနေ ကွန်ပျူတာ ပုံနှိပ်စာလုံးနဲ့ ပေးကြဖို့ ပြောင်းလာကြတယ်၊ ဒါပေမဲ့ နယ်ဘက်တွေ တောဘက်တွေမှာတော့ အများစုက လက်ရေးနဲ့ ရေးတဲ့ ဆေးညွှန်းတွေချည်းပဲ။"

သူ့ ဝန်ထမ်းတွေက ဒီဆေးညွှန်းတွေကို အဓိပ္ပါယ်ဖော်နိုင်အောင် အတွေ့အကြုံရှိကြတယ်၊ မှန်ကန်တဲ့ ဆေးကို ပေးနိုင်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

"ဒါတောင်မှ တစ်ခါတလေမှာ ဆေးစာကို ဘာသာပြန်တာ မမှားရအောင် ဆရာဝန်ကို ကျွန်တော်တို့ ဖုန်းဆက်မေးရတယ်။ ဒါမှ မှန်ကန်တဲ့ ဆေးကို ကျွန်တော်တို့ ပေးနိုင်မှာ။"