ရုရှားဘက်ပြောင်းသူတွေပြောတဲ့ နျူကလီးယား စစ်အခြေစိုက်စခန်းအပါအဝင် စစ်ပွဲလျှို့ဝှက်ချက်တွေ

ရုရုားက ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလမှာ ယူကရိန်းကို အပြည့်ကျူးကျော်တဲ့အခါ သူတာဝန်ထမ်းဆောင်နေခဲ့တဲ့ နျူကလီးယားလက်နက်တွေရှိရာ စစ်အခြေစိုက်စခန်းဟာ တိုက်ခိုက်ရေးသတိ တပ်လှန့်သတိ အနေအထား ရှိနေခဲ့တယ်လို့ အန်တွန်က ပြောပါတယ်။

'' အဲဒီမတိုင်ခင်တုန်းက ကျွန်တော်တို့ လေ့ကျင့်တာတွေပဲ လုပ်ကြတာ။ စစ်ပွဲစတင်တဲ့ ပထမနေ့မှာတော့ လက်နက်တွေကို အပြည့်အဝ နေရာချလိုက်ပြီ'' လို့ ရုရှား နျူကလီးယားတပ်ဖွဲ့တွေမှာ တာဝန်ထမ်းခဲ့သူ အရာရှိဟောင်းက ပြောပါတယ်။

ကျွန်တော် အန်တွန်ကို ရုရှားနိုင်ငံအပြင်ဘက်က နေရာတစ်ခုမှာ တွေခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ခြုံရေးအတွက် ဘယ်နေရာလဲဆိုတာကိုတော့ ဘီဘီစီက ထုတ်မပြောပါဘူး။ သူ့နာလည်ကိုလည်းလွှဲသုံးထားသလို သူ့ မျက်နှာကိုလည်း မပြပါဘူး။

အန်တွန်ဟာ ရုရှားမှာရှိတဲ့ ထိပ်တန်းလျှို့ဝှက် နျူကလီယား လက်နက် အဆောက်အဦတစ်ခုမှာ အရာရှိ လုပ်ခဲ့သူဖြစ်ပါတယ်။

သူ တာဝန်ထမ်းခဲ့တဲ့ တပ်၊ ရာထူးနဲ့ စခန်းတွေကို အတည်ပြုနိုင်ဖို့ စာရွက်စာတမ်းတွေကိုလည်း သူက ကျွန်တော်တို့ကိုပြပါတယ်။

သူ ပြောပြတဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေအားလုံးကို ဘီဘီစီ အနေနဲ့ သီးခြားအတည်မပြုနိုင်ပေမဲ့ အဲဒီဖြစ်ရပ် တွေဟာ အဲဒီအချိန်တုန်းက ရုရှားထုတ်ပြန် ပြောဆိုချက်တွေနဲ့တော့ ထင်ဟပ်နေပါတယ်။

ယူကရိန်းနယ်စပ်ကို တပ်ဖွဲ့တွေ အလုံးအရင်းနဲ့ဝင်ရောက်ပြီး ၃ ရက်အကြာမှာပဲ ဗလာဒီမီယာ ပူတင်ဟာ ရုရှားရဲ့နျူကလီးယား ကြားဖြတ်ဟန့်တားရေးတပ်ဖွဲ့တွေကို ''တိုက်ခိုက်ရေး အထူးအသင့် အနေအထား'' ရှိဖို့ အမိန့်ပေးခဲ့ပါတယ်။

အန်တွန်ကတော့ ဒီတိုက်ခိုက်ရေးတပ်လှန့်မှုဟာ စစ်ပွဲ ပထမနေ့မှာတင်စပြီး သူ့ တပ်ဖွဲ့ဟာ “စစ်စခန်းအပြင်မှာ အသင့်ရှိ”နေခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“ကျွန်တော်တို့ မြင်ရ ကြားရတာဆိုလို့ ရုရှားနိုင်ငံပိုင်ရုပ်သံက ထုတ်လွှင့်သမျှပါပဲ” လို့ အရာရှိဟောင်း က ပြောပါတယ်။ “ဘယ်လို အဓိပ္ပါယ်ဆောင်လဲဆိုတာလည်း တကယ်တော့ မသိခဲ့ပါဘူး။ ကျွန်တော့် တာဝန်တွေကို အလိုအလျောက်ထမ်းဆောင်ပြီးဖြစ်သွားတာ။ စစ်ပွဲထဲမှာ ကျွန်တော်တို့ တိုက်မနေဘူး။ ကျွန်တော် တို့က နျူကလီးယားလက်နက်တွေကို လုံခြုံရေးယူရုံပဲ”

တိုက်ပွဲ သီတင်းနှစ်ပတ်၊ သုံးပတ်အကြာပြီးမှာတော့ အဲဒီတပ်လှန့်အနေအထားကို ဖျက်ခဲ့တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

အန်တွန်ရဲ့ ပြောဆိုချက်ဟာ ရုရှားက နျူကလီးယားတပ်ဖွဲ့တွေမှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ အတွင်းစည်းထဲက ထိပ်ပိုင်းသတင်းရင်းမြစ်တွေကို အတွင်းကျကျ မြင်ခွင့်ရစေမှုဖြစ်လာပါတယ်။ ပြီးတော့ အဲဒီတပ်ဖွဲ့က လုပ်သားတွေအများစုဟာလည်း သတင်းထောက်တွေကို စကားပြောဆိုတာမျိုး အလွန်ရှားပါးပါတယ်။

“ လူရွေးတာတောင် အတော်လေး တင်းကျပ်တယ်။ အားလုံးက ပရောက်ဖက်ရှင်နယ် စစ်သားတွေပါပဲ။ စစ်မှုထမ်းကြောင့် ခန့်အပ်သူတွေမဟုတ်ပါဘူး” လို့ သူက ရှင်းပြပါတယ်။

“မပြတ်စစ်ဆေးတာတွေရှိတယ်။ မုသားပြော မပြော စစ်တပ် စမ်းသပ်မှုတွေကို လူတိုင်းလုပ်ရတယ်။ လစာလည်း ပိုရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တပ်ဖွဲ့တွေကို စစ်ပွဲထဲကို မလွှတ်ဘူး။ ဒီတပ်ဖွဲ့တွေကို နျူကလီးယား တိုက်ခိုက်မှု လုပ်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် တန်ပြန်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် စတင်ဖို့ ဖွဲ့စည်းထားတာဖြစ်ပါတယ်”

အရာရှိဟောင်းကတော့ ဘဝတွေကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ်ချုပ်ကိုင်ထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“နျူကလီးယား အဆောက်အအုံထဲကို ဘယ်စစ်သားမှ ဖုန်းမပါလာအောင် ကျွန်တော် ကြီးကြပ်ရတဲ့ တာဝန်လည်း ယူရတယ်” သူက ပြောပါတယ်။

“လူရင်းတွေနဲ့ချည်း ဖွဲ့ထားတဲ့ရပ်ဝန်းတစ်ခုလို့ ပြောလို့ရတယ်။ လူစိမ်းတွေ မရှိဘူး။ ကိုယ့် မိဘ ကိုယ့် ဆီလာလည်မယ်ဆိုရင်လည်း ရုရှားထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့(FSB) ကို ၃ လကြိုတင်ပြီး စာတင်ရတယ်”

အန်တွန်ဟာ အဲဒီအခြေစိုက်စခန်း လုံခြုံရေးတပ်ရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပါတယ်။ နျူကလီးယား လက်နက်တွေကို စောင့်တဲ့ မြန်မြန်တုံ့ပြန်ရေး အင်အားလည်းဖြစ်ပါတယ်။

“ကျွန်တော်တို့ လေ့ကျင့်ရေးမပြတ်ဆင်းရတယ်။ တုံ့ပြန်ဖို့ ကျွန်တော်တို့ကို ပေးတဲ့အချိန်က ၂ မိနစ်အတွင်းပဲ”လို့ သူက ဂုဏ်ယူပြီး ပြောပါတယ်။

ရုရှားမှာ သုံးလို့ရတဲ့ နျူလီးယား ကျည်ထိပ်ဖူး ၄,၃၈၀ အထိ ရှိတယ်လို့ အမေရိကန် သိပ္ပံ ပညာရှင်များအဖွဲ့က ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၁,၇၀၀ ကို ဖြန့်ကြက်ချထားတာ ဒါမှမဟုတ် အသင့်အနေအထား အသုံးပြုလို့ရတဲ့အခြေအနေမှာရှိနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။ နေတိုးအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတွေ စုစုပေါင်းဟာလည်း အဲဒီအရေအတွက်အတိုင်း ပိုင်ဆိုင်ထားပါတယ်။

ပူတင်အနေနဲ့ “ဗျူဟာမြောက်မဟုတ်တဲ့” တစ်ခါတလေမှာ တိုက်ပွဲသုံး၊ နျူကလီးယားလက်နက်တွေကို ဖြန့်ကြက် နေရာချထားဖို့ ရွေးချယ်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ စိုးရိမ်ချက်တွေလည်း ရှိနေပါတယ်။ ဒီလက်နက် တွေဟာ ရေဒီယိုဓာတ်သတ္တိကြွမှု အကျယ်ပြန့်တဲ့ ပိုသေးတဲ့ဒုံးကျည်တွေဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီ ဒုံးကျည်တွေကို အသုံးပြုရုံနဲ့ စစ်ပွဲဟာ အန္တရာယ်မြင့်လောက်တဲ့အထိ တင်းမာမှု တက်သွားတာမျိုးတော့ ရှိလာနိုင်ပါတယ်။

ကရင်မလင်နန်းတော်ဟာ အနောက်နိုင်ငံတွေရဲ့ ဖြုံမှုကို စမ်းသပ်ဖို့ နိုင် နိုင်တာတွေ အကုန်လုပ်နေခဲ့တာပါ။

ပြီးခဲ့တဲ့တစ်ပတ်တုန်းကတင် ပူတင်ဟာ နျူကလီးယား ကျင့်သုံးမှုဆိုင်ရာမူဝါဒကို ပြောင်းလဲခဲ့တာတွေရှိခဲ့ပါတယ်။ တနည်းအားဖြင့် ရုရှားအနေနဲ့ နျူကလီးယားလက်နက်တွေကို ဘယ်အချိန်မှာနဲ့ ဘယ်လို ပစ်လွှတ်နိုင်တယ်ဆိုတာကို တရားဝင် စည်းကမ်းချက်တွေနဲ့ ချမှတ်လိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီမူဝါဒမှာဆိုရင် ရုရှားဟာ နျူကလီးယားပိုင်ဆိုင်ခြင်းမရှိတဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၊ “နျူကလီးယား လက်နက်ရှိတဲ့နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံပါဝင်မှု ဒါမှမဟုတ် ထောက်ခံမှုနဲ့” သမားရိုးကျ ဒုံးကျည်တွေသုံးပြီး “ကြီးမားတဲ့တိုက်ခိုက်မှု” တွေ ကြုံလာရတဲ့အခါ နျူကလီးယားလက်နက်ကို ပစ်လွှတ်ခွင့်ရှိတယ်လို့ သတ်မှတ်လိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။

ရုရှားအရာရှိတွေကတော့ အသစ်ကျင့်သုံးလိုက်တဲ့ ဒီမူဝါဒဟာ စစ်မြေပြင်မှာ သူ့ရဲ့ ရှုံးနိမ့်နိုင်ခြေကို ''ထိထိရောက်ရောက် ဖယ်ရှားနိုင်လိမ့်မယ်'' လို့ ပြောပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ရုရှား နျူကလီးယားလက်နက်တိုက်ဟာ ပြည့်ပြည့်ဝဝ အသုံးပြုရနိုင်ခြေရှိနေလား?

အနောက်နိုင်ငံ ကျွမ်းကျင်သူတွေကတော့ ရုရှား လက်နက်တွေ အများစုဟာ ဆိုဗီယက်ခေတ်ကတည်းက ရှိနေတာတွေဖြစ်ပြီး အလုပ်မဖြစ်တော့တာ မျိုးတောင် ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

နျူကလီးယားလက်နက်တပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ အရာရှိဟောင်း အန်တွန်ကတော့ အဲဒီအမြင်ကို ပယ်ချပြီး “ဒီလို အကဲခတ်ဆိုသူတွေကနေ မြင်တဲ့ သီးခြားအမြင်” လို့ သူက ပြောပါတယ်။

“တချို့ဒေသတွေမှာ ခေတ်ဟောင်းပုံစံ လက်နက်အမျိုးအစားတွေ ရှိကောင်း ရှိနိုင်ပါသေးတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရုရှားမှာ များပြားတဲ့နျူကလီးယားလက်နက်တွေ တစုကြီးရှိနေတယ်၊ ကျည်ဖူးပမာဏလည်း အများကြီးပဲ။ အဲဒီထဲမှာ တိုက်ခိုက်ရေး ကြည်း ရေ လေ ကင်းလှည့် တိုက်ခိုက်ရေးတွေလည်း ပါဝင်တယ်”

ရုရှားရဲ့ နျူကလီးယား လက်နက်တွေဟာ အပြည့်အဝ သုံးလို့ရတဲ့နေရာဖြစ်ပြီး တိုက်ပွဲမှာ အသင့်သုံးနိုင်တဲ့အနေအထားလို့ သူက ဆက်ပြောပြပါတယ်။

“နျူကလီးယားလက်နက်တွေကို ထိန်းသိမ်းရေးကို မပြတ်လုပ်တယ်။ တစ်မိနစ်လောက်တောင် မလပ်သွားစေရဘူး”

အပြည့်အဝ ကျူးကျော်မှု စတင်ပြီး မကြာခင်မှာပဲ အန်တွန်က သူ့အပြောအရဆိုရင် ''သီးခြားအမိန့်'' ဆိုတဲ့ သီးသန့်ရေးထားတဲ့ လမ်းညွှန်ချက်တွေကို သူ့တပ်ဖွဲ့တွေအတွက် သင်တန်းပေးရတာတွေ ရှိခဲ့တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

“ယူကရိန်းအရပ်သားတွေဟာ တိုက်ခိုက်ရေးသမားတွေ၊ ပြီးတော့ ဖျက်စီးသင့်တယ်လို့ သူတို့ ပြောနေကြပါတယ်” လို့ သူက ပြောပါတယ်။ “ဒါကပဲ ကျွန်တော့် အတွက် မျဥ်းနီဖြစ်တယ်။ ဒါကပဲ စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြစ်တယ်။ ဒီဝါဒဖြန့်မှုကို ပျံ့အောင်လုပ်မှာမဟုတ်ဘူးလို့ ကျွန်တော် ပြောခဲ့တယ်”

ဒီအတွက် အပြစ်ပေးတဲ့အနေနဲ့ အန်တွန်ကို အကြီးတန်းအရာရှိတွေက နိုင်ငံ့ တခြားတစ်နေရာက ပုံမှန်တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ကို ရွှေ့ပစ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီမှာ စစ်ပွဲထဲ ပို့မယ်လို့ သူ အပြောခံရပါတယ်။

အဲဒီတပ်တွေဟာ စစ်ပွဲမှာ တိုက်ပွဲထဲကို အပို့ခံရတဲ့ ပထမလှိုင်းဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ပွဲကို ဆန့်ကျင်တဲ့သူတွေဟာ ပြဿနာရှာသူတွေအဖြစ် ရှုမြင်ခံရပြီး အမြောက်စာဖြစ်ကုန်တယ်လို့ ဘက်ပြောင်းခိုလှုံလာတဲ့ အရာရှိတချို့က ပြောကြပါတယ်။

ဒီအတွက် လန်ဒန်မြို့မှာရှိတဲ့ ရုရှားသံရုံးဆီကနေ ဘီဘီစီက မှတ်ချက်တောင်းခဲ့ပေမဲ့ ပြန်လည် တုံ့ပြန်တာမျိုး မရှိခဲ့ပါဘူး။

ရှေ့တန်းကို မပို့ခင်မှာ အန်တွန်ဟာ စစ်ပွဲမှာပါဝင်ဖို့ ငြင်းဆိုတဲ့စာမှာ လက်မှတ်ထိုးတာနဲ့ ရာဇဝတ်မှုနဲ့ အမှုဖွင့်ခံရပါတယ်။ သူက တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ကို ရွှေ့ပြောင်းခံရတာကို အတည်ပြုတဲ့စာရွက်စာရွက် တမ်းတွေနဲ့ ရာဇဝတ်မှု အမှုအသေးစိတ်တွေကို ကျွန်တော်တို့ကို ပြပါတယ်။

အဲဒီနောက် သူဟာ ဘက်ပြောင်းခိုလှုံသူတွေကို အကူအညီပေးတဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖွဲ့တွေနဲ့ အကူအညီနဲ့ နိုင်ငံထဲကနေ ထွက်ပြေးဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။

“နျူကလီးယား တပ်ဖွဲ့ အခြေစိုက်စခန်းကနေ ကျွန်တော် ထွက်ပြေးခဲ့မယ်ဆိုရင် FSB အဖွဲ့က အဲဒါကို တိတိကျကျ တုံ့ပြန်မှာ။ ကျွန်တော် နိုင်ငံထဲကနေ ထွက်လို့ရမှာတောင် မဟုတ်ဘူး'' လို့ သူက ပြောပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ သာမန် တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ကို ရွှေ့ပြောင်း ခံရတာကြောင့် ထိပ်တန်းအဆင့် လုံခြုံရေး ရှင်းလင်းမှု စနစ်လည်း မအောင်မြင်ဖြစ်ခဲ့တာလို့ သူက ပြောပါတယ်။

အန်တွန်ကတော့ ရုရှားစစ်သားအများစုဟာ စစ်ပွဲကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြတယ်ဆိုတာကို ကမ္ဘာကို သိစေချင်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

“Idite Lesom” [လမ်းပျောက်ခြင်း] လို့ အဓိပ္ပါယ်ရတဲ့ ဘက်ပြောင်းခိုလှုံသူတွေကို ကူညီပေးတဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖွဲ့ကတော့ တစ်လအတွင်း ဘက်ပြောင်းခိုလှုံခွင့်တောင်းတဲ့သူ ၃၅၀ အထိ မြင့် တက်လာတယ်လို့ ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

ထွက်ပြေးဖို့ အန္တရာယ်ကလည်း မြင့်လာပါတယ်။ ပြည်ပကို ထွက်ပြေးဖို့ ကြိုးစားရင်း အသတ်ခံရတဲ့ ဘက်ပြောင်းခံရသူ တစ်ဦးထက်မနည်းရှိပါတယ်။ ပြီးတော့ တချို့အမျိုးသားအများစုရဲ့ ဖြစ်ရပ်မှာ တော့ ရုရှားကို ပြန်ပို့ခံရတာရှိသလို ခုံရုံးတင်ခံရတာလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။

အန်တွန် ရုရှားကနေ ထွက်ခဲ့ပေမဲ့ သူက လုံခြုံရေးအဖွဲ့တွေဟာ သူ့ကို ရှာဖွေနေတုန်းလို့ ပြောပါတယ်။ “ကျွန်တော် ဒီမှာ သတိကြီးကြီးထားနေရတယ်။ မှတ်တမ်းမှတ်ရာမထင်တဲ့အလုပ် လုပ်ကိုင်နေရတယ်။ တရားဝင် စနစ်ထဲမှာ ကျွန်တော် ရှိမနေဘူး”

ကျန်နေခဲ့တဲ့ သူငယ်ချင်းမိတ်ဆွေတွေကို အန္တရာယ်ဖြစ်မှားစိုးရိမ်တာကြောင့် နျူကလီးယားစခန်းက သူ့ သူငယ်ချင်းတွေကို စကားမပြောတော့ဘူးလို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။ “ မုသား ပြော မပြော စစ်ဆေးတာကိုလည်း ခံရတာဆိုတော့ ကျွန်တော်နဲ့ ဆက်စပ်မိရင် သူတို့လည်း ရာဇဝတ်မှုမြောက်မှာ”

ဒါပေမဲ့ သူဟာ တခြားစစ်သားတွေ ထွက်ပြေးနိုင်အောင် ကူညီဖို့ သူဘယ်လောက်ပဲ စွန့်စားရရ နှစ်ခါ တွေး တာမျိုးမရှိဘဲ ကူညီနေတယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။

“ကျွန်တော် ပိုပြီးလုပ်လေလေ၊ ကျွန်တော် ပိုပြီး အသတ်ခံရနိုင်ခြေရှိလာလေလေပဲ”