Adio a thynnu
Problemau’n ymwneud ag adio a thynnu
Wrth ddatrys problemau sy’n ymwneud ag arffiniau uchaf ac isaf, rhaid i ti:
- weld beth mae’r cwestiwn yn ofyn i ti ei gyfrifo
- canfod un ai arffiniau uchaf neu isaf y mesuriadau
- cyfrifo dy broblem gan ddefnyddio’r arffiniau cywir
- gofyn i dy hun a yw dy ateb yn gwneud synnwyr?
Adio
Enghraifft
Gyda’r petryal isod, cyfrifa’r gwerth mwyaf posib ar gyfer y perimedr os yw’r mesuriadau i gyd i’r cm agosaf.
Os ydyn ni’n canfod y gwerth mwyaf ar gyfer y perimedr, bydd arnon ni angen yr hyd a’r lled mwyaf.
Rydyn ni’n talgrynnu i’r cm agosaf, felly, i ganfod yr hyd mwyaf, rhaid i ni fynd 0.5 cm yn uwch.
Hyd mwyaf posib = 5.5 cm.
Lled mwyaf posib = 3.5 cm.
Perimedr mwyaf posib = 5.5 + 3.5 + 5.5 + 3.5 = 18 cm neu
Perimedr mwyaf posib = 2 × (5.5 + 3.5) = 18 cm
Question
Mae gan y pwll padlo hwn radiws o 500 cm yn gywir i’r cm agosaf. Beth yw diamedrLlinell syth sy'n cysylltu dau bwynt ar gylch ac sy'n pasio trwy ei ganol. lleiaf posib y pwll?
I gael y diamedr lleiaf posib, mae arnon ni angen y gwerth lleiaf ar gyfer y radiws.
Radiws lleiaf = 49.5 cm.
Mae’r diamedr ddwywaith cymaint â’r radiws.
Diamedr = 49.5 + 49.5 = 99 cm neu
Diamedr = 2 × 49.5 = 99 cm.
Felly diamedr lleiaf posib y pwll yw 99 cm.
Tynnu
Enghraifft
Mae Stadiwm Liberty yn Abertawe yn gallu dal 20,500 o bobl, i’r 100 agosaf. Yng ngêm gartref gyntaf y tymor, roedd tua 18,000 o bobl yn y gêm, i’r 1,000 agosaf. Beth yw’r nifer mwyaf posib o seddi a allai fod wedi eu gadael yn wag?
Roedd nifer y seddi’n gywir i’r 100 agosaf.
Cyfeiliornad wrth fesur = ½ o 100 = 50.
Y nifer mwyaf posib o seddi = 20,500 + 50 = 20,550.
Byddai’r nifer mwyaf o seddi’n cael eu gadael yn wag pe bai’r nifer lleiaf posib o bobl yn mynd i’r gêm.
Roedd nifer y bobl yn gywir i’r 1,000 agosaf.
Cyfeiliornad wrth fesur = ½ of 1,000 = 500.
Y nifer lleiaf posib o bobl = 18,000 – 500 = 17,500 person.
I ganfod nifer y seddi gwag, rhaid i ni dynnu un gwerth o’r llall.
Y nifer mwyaf posib o seddi gwag = 20,550 – 17,500 = 3,050.
Question
Mae llun sgwâr yn cael ei roi mewn ffrâm. Mae’r ffrâm yn 32 cm o led ac mae’r llun yn 28 cm o led. Mae’r ddau fesur yn gywir i’r cm agosaf. Pa mor llydan ddylai mownt ffrâm y llun fod er mwyn sicrhau ei fod yn gorchuddio’r bwlch rhwng y llun a’r ffrâm?
Er mwyn sicrhau ei fod yn gorchuddio’r bwlch gwag, rhaid i’r mownt orchuddio’r bwlch mwyaf posib, sy’n digwydd pan fydd y llun lleiaf yn mynd yn y mesuriad mwyaf posib ar gyfer y ffrâm.
Mesuriad mwyaf y ffrâm = 32.5 cm
Mesuriad lleiaf y llun = 27.5 cm
32.5 – 27.5 = 5 cm
Dylai'r mownt fod â lled o 2.5 cm gan fod y 5 cm wedi'i rannu'n gyfartal bob ochr i'r llun.