Welcome to My Bitesize, let's get you set up!

Add your subjects to find the right study guides, track progress and keep everything in one place.

Add my subjects
My Subjects

O Ran gan Mererid HopwoodAdeiladwaith

Nofel am ferch yn tyfu i fyny yng Nghaerdydd yn y 1970au yw O Ran. Angharad yw cannwyll llygad ei thad ac mae hi’n meddwl y byd ohono yntau, ond mae gan y ddau eu gofidiau sy’n bygwth chwalu eu byd.

Part ofLlenyddiaeth GymraegNofelau

Adeiladwaith

Mae yna nifer o elfennau gwahanol i adeiladwaith y nofel. Mae’r penodau i gyd yn fyr, rhai ohonynt yn fyr iawn. Mae rhai ohonynt yn cyflwyno atgofion (sef y gorffennol) a rhai eraill yn cyfleu meddyliau Angharad heddiw, fel oedolyn (sef y presennol).

Teithiau

Mae’r syniad o daith yn bwysig iawn yn y nofel. Mewn gwirionedd mae yna dair taith wahanol yn y nofel:

Taith trên

Mae Angharad yn teithio ar y trên o Lundain, lle mae hi’n byw erbyn hyn, i Gaerdydd, er mwyn mynd i weld ei thad sy’n wael yn yr ysbyty (er na chawn wybod hynny tan yn agos at ddiwedd y daith).

Mae’r trên yn stopio mewn gwahanol orsafoedd ar y ffordd ac mae’r awdur wedi rhoi enwau’r gorsafoedd hyn yn deitlau ar rai o benodau’r llyfr. Yn y penodau hyn mae’n sôn am y daith ei hun, yn sylwi ar bobl a phethau ar y trên a hefyd yn rhannu ei meddyliau am ei bywyd, yr hyn sydd y tu ôl iddi a’r hyn sydd o’i blaen.

Enwau gorsafoedd gan gynnwys man cychwyn a man gorffen y daith:

  1. Paddington
  2. Slough
  3. Reading
  4. Didcot Parkway
  5. Swindon
  6. Bristol Parkway
  7. Newport
  8. Cardiff

Taith i’r gorffennol

Mae’r daith go iawn ar y trên yn rhoi cyfle i Angharad fynd ar fath arall o daith, sef taith yn ôl mewn amser i’r gorffennol, wrth iddi hel atgofion am ei phlentyndod a’i harddegau. Y daith yw’r fframwaith ar gyfer yr holl atgofion sy’n cael eu cyflwyno yn y nofel. Felly mae yna daith yn ogystal â thaith .

Taith ysbrydol

Taith fwy anodd ei diffinio yw’r drydedd. Fel y daith i fyd atgofion, mae hon hefyd yn daith ffigurol ond mae’n fwy o daith ysbrydol. Caiff y daith yma ei disgrifio mewn ambell ran o’r llyfr sy’n wahanol i’r gweddill:

  • defnydd o deip italig
  • iaith farddonol a delweddol iawn

Er bod y darnau yma yn ddienw, mae’n ymddangos bod y darnau yn cynrychioli dyheadau dyfnaf Angharad, yn enwedig ei hawydd am dawelwch meddwl a llonyddwch mewnol ar ôl popeth y mae wedi bod trwyddo. Mae delweddaeth o fyd natur yn bwysig yn y darnau yma. Y ddelwedd ganolog yw’r ddelwedd o lwybr sy’n arwain i fan arbennig, rhyw hafan dawel lle bydd popeth yn iawn ac yn gyflawn ac yn gwneud synnwyr. Mae yna awgrym o ystyr dyfnach a dimensiwn i fywyd, y tu draw i’r bywyd daearol gyda’i holl stŵr a helynt. Mae’n ysbrydol.

Cofiant a hunangofiant

Elfen arall yng nghynllun y nofel yw’r dyfynnu o gyfrol deyrnged Ifan Gwyn. Ar y trên mae Angharad yn darllen proflenni’r gyfrol yma ac mae dyfyniadau ohoni i’w cael yma ac acw yn y nofel:

  • defnydd o deip trwm
  • geiriau pobl eraill am Ifan – cyfeillion a chydweithwyr – yw’r rhan fwyaf o’r dyfyniadau, yn Gymraeg neu Saesneg
  • yn y dyfyniad olaf cawn eiriau Ifan amdano’i hun

Cofiant yw llyfr Ifan Gwyn ar y cyfan, atgofion y gwahanol gyfranwyr am Ifan, ond mae pennod Ifan amdano’i hun yn bennod o hunangofiant. Mae Angharad yn darllen y bennod olaf yn y llyfr – pennod Ifan ei hun – ar ôl i’w thad farw. Eglura’r nyrs ei fod wedi ysgrifennu’r bennod yn yr ysbyty. Dyma’r geiriau allweddol, :

“Nid wyf i’n arwr, nac yn athrylith [...] Nid wyf i chwaith yn dad ...”

Ac yna, mewn pennod o dan y teitl ‘Crynhoi’, yn agos at ddiwedd y nofel, mae Angharad yn dweud hanes gwir y teulu fel y mae ei thad wedi’i ddatgelu yn yr hyn y mae wedi’i ysgrifennu.

Penodau byr o fewn adrannau mwy

Byr yw penodau’r nofel, rhai yn fyr iawn, a phob un â’i theitl ei hun. Ond mae’r penodau wedi’u cynnwys oddi mewn i adrannau hirach, sydd â’u teitlau eu hunain.

Mae pedair o’r uwchbenawdau yma – ‘Gadael’, ‘Ymlaen’, ‘Croesi’ a ‘Cyrraedd’ – yn cyd-fynd â thaith Angharad ar y trên. Mae’r uwchbenawdau eraill –‘Gweld’, ‘Enw’, ‘Uffern Lonydd’, ‘Ymweliad’ a ‘Hanner Stori’ – yn cyfeirio at rywbeth pwysig sy’n cael ei drafod yn yr adran dan sylw.

Yn aml mae’r adrannau yma yn cychwyn gyda darn o destun mewn italig – naill ai un o’r darnau delweddol (y daith ysbrydol) neu ddyfyniad o gerdd/emyn/rhigwm Cymraeg sy’n berthnasol i gynnwys yr adran.