Gall dilyniannau fod yn llinol, yn gwadratig neu’n ymarferol ac wedi eu seilio ar fywyd bob dydd. Gallwn ni ganfod termau mewn dilyniannau yn gyflymach trwy ganfod rheolau cyffredinol.
Defnyddio’r nfed term ar gyfer dilyniannau cwadratig
Os yw \(n\)fed term dilyniant cwadratig yn hysbys, gallwn gyfrifo’r termau yn y dilyniant hwnnw, yn ogystal â defnyddio ein gwybodaeth am ddatrys hafaliadau er mwyn penderfynu a yw rhif penodol yn derm yn y dilyniant.
Enghraifft
Ysgrifenna bum term cyntaf y dilyniant \(2n^2 + 1\)
Mae \(n\) yn cynrychioli’r safle yn y dilyniant. Y term cyntaf yn y dilyniant yw pan fo \(n = 1\), yr ail derm yn y dilyniant yw pan fo \(n = 2\), ac yn y blaen.
Er mwyn canfod y termau, amnewidia rif y safle am \(n\).
Term 1af: \(n = 1\)
2il derm: \(n = 2\)
3ydd term: \(n = 3\)
4ydd term: \(n = 4\)
5ed term: \(n = 5\)
Felly pum term cyntaf y dilyniant \(2n^2 + 1\) yw 3, 9, 19, 33, 51.
Question
Canfydda bum term cyntaf y dilyniant gyda’r \(n\)fed term yn \(3n^2 - 2\).
(3 × 12) – 2 = 3 – 2 = 1
(3 × 22) – 2 = 12 – 2 = 10
(3 × 32) – 2 = 27 – 2 = 25
(3 × 42) – 2 = 48 – 2 = 46
(3 × 52) – 2 = 75 – 2 = 73
Felly pum term cyntaf y dilyniant \(3n^2 - 2\) yw 1, 10, 25, 46, 73
Cyfrifo termau mewn dilyniant
Pan fo’r \(n\)fed term yn hysbys, gallwn ei ddefnyddio i gyfrifo termau penodol mewn dilyniant.
Enghraifft
Beth yw’r 50fed term yn y dilyniant \(2n^2 + 7\)?
Mae \(n = 50\) ar gyfer y 50fed term. Felly i ganfod hwn, mae angen i ni amnewid 50 yn lle \(n\).
\(2n^2 + 7\) = (2 × 502) + 7 = 5,007
Question
Beth yw’r 20fed term yn y dilyniant \(5n^2 - 4\)?
(5 × 202) - 4 = 1,996
Enghraifft
A yw’r rhif 100 yn y dilyniant \(4n^2 - 10\)?
Er mwyn cyfrifo a yw 100 yn y dilyniant ai peidio, rho’r \(n\)fed term yn hafal i’r rhif a datrysa’r hafaliad.
Gan nad yw ail isradd 27.5 yn rhif cyfan, rydyn ni’n gwybod nad yw 100 yn y dilyniant.
Question
A yw’r rhif 150 yn y dilyniant \(3n^2 + 3\)?
Felly mae 150 yn y dilyniant a hwnnw yw’r 7fed term.