Cilowat awr a chost trydan
Talu am drydan
Mae swm yr egni trydanol sy’n cael ei drosglwyddo i ddyfais yn dibynnu ar ei phŵer, ac ar faint o amser mae hi wedi ei chynnau. Rydyn ni’n defnyddio’r cilowat awr (kWh) fel uned egni i gyfrifo biliau trydan.
Mae’r hafaliad hwn yn dangos y berthynas rhwng egni sy’n cael ei drosglwyddo, pŵer ac amser.
\(\text{egni sy’n cael ei drosglwyddo (kWh)}={\text{pŵer (kW)}}\times{\text{amser (h)}}\)
Sylwa fod pŵer yn cael ei fesur mewn cilowatiau yma, yn hytrach na watiau fel sy’n fwy arferol. I drawsnewid o W i kW rhaid i ti rannu â 1,000.
Er enghraifft, 2,000 W = 2,000 ÷ 1,000 = 2 kW.
Sylwa hefyd fod amser yn cael ei fesur mewn oriau yma, yn hytrach nag eiliadau fel sy’n fwy arferol. I drawsnewid o eiliadau i oriau rhaid i ti rannu â 3,600.
Er enghraifft, 1,800 s = 1,800 ÷ 3,600 = 0.5 awr.
Y gost
Mae mesuryddion trydan yn mesur nifer yr unedau trydan sy’n cael eu defnyddio mewn cartref neu adeilad arall. Y mwyaf o unedau sy’n cael eu defnyddio, y mwyaf yw’r gost. Dyma sut rydyn ni’n cyfrifo cost y trydan sydd wedi’i ddefnyddio.
\(\text{unedau sy’n cael eu defnyddio (kWh)}={\text{pŵer (kW)}}\times{\text{amser (h)}}\)
\(\text{cost}={\text{unedau sy’n cael eu defnyddio}}\times{\text{cost un uned}}\)
Enghraifft
Mae angen 2 kW ar dân trydan. Mae’n cael ei gynnau am 3 awr. Os yw pob kWh yn costio 15c, faint mae’n ei gostio i redeg y tân?
Unedau sy’n cael eu defnyddio (kWh) = 2 × 3 = 6 kWh
Cost = 6 × 15 = 90c
Gwna’n siŵr dy fod ti’n gallu trawsnewid rhwng punnoedd (£) a cheiniogau (c).
£1 = 100c
Question
Mae angen 250 W ar set deledu. Mae’n cael ei chynnau am 30 munud. Os yw pob uned (kWh) yn costio 16c, faint mae’n ei gostio i gynnal y teledu?
Cofia, mae angen i ti drawsnewid y pŵer i kW a’r amser i oriau.
250 W = 0.250 kW
30 munud = 0.5 awr
Unedau sy’n cael eu defnyddio = 0.25 kW × 0.5 h = 0.125 kWh
Cost = 0.125 × 16 = 2c
Efallai y bydd angen i ti hefyd drawsnewid o ddiwrnodau i oriau.
Question
Mae golau 100W yn cael ei adael ymlaen am 3 diwrnod. Os yw pob uned drydan yn costio 12c, faint mae’n ei gostio i gynnal y golau?
100W = 0.1 kW
3 diwrnod = 3 × 24 awr = 72 awr
Unedau sy’n cael eu defnyddio = 0.1 × 72 = 7.2 kWh
Cost = 7.2 × 12 = 86.4c
Trawsnewid rhwng cilowat oriau a jouleau
Mae’r egni mewn jouleau yn hafal i’r pŵer mewn watiau × amser mewn eiliadau.
\(\text{egni (J)}={\text{pŵer (W)}}\times{\text{amser (s)}}\)
Question
Mae 1 kWh yn hafal i faint o jouleau o egni?
Cofia, 1 kWh yw’r egni trydanol mae dyfais 1 kW yn ei ddefnyddio mewn 1 awr.
Trawsnewid y kW yn W a’r awr yn eiliadau, ac amnewid y rhifau i mewn i’r hafaliad hwn.
\(\text{egni (J)}={\text{pŵer (W)}}\times{\text{amser (s)}}\)
= 1,000 × 60 × 60
= 3,600,000 J
