Ечинтирилган ва кўзи боғланган: Исроил аскарлари Ғазода олган фаластинликлар тасвирлари нимани кўрсатади? - Видео Yangiliklar
Сурат манбаси, Youtube
Исроил аскарларининг Ғазода қўлга олинган инсонларга қилаётган муомаласи халқаро қонунчиликни поймол этиш деб кўрилиши мумкин дейишади халқаро ҳуқуқ экспертлари.
Қўллари боғланган, ечинтирилган, кўзлари боғлиқ ғазолик асирлар тасвирланган ва Исроил аскарлари томонидан Интернет ижтимиой тармоқларига юкланаётган видеолар халқаро қонунлар бузилиши бўлиши мумкин, демоқда экспертлар.
Халқаро қонунлар асирларни ортиқча хўрлаш ёки кўпчилик олдида намойиш қилишни тақиқлайди.
BBC Verify 2023 йил ноябрь ойидан бери Ғазодаги Исроил аскарлари оммага улашган юзлаб видеоларни кўриб чиқди. Улардан саккизтасида асирлар тасвирланган эди.
Айни мақолада Google YouTube томонидан тақдим қилинган контент мавжуд. Биз бу контент юкланмасидан аввал сизнинг розилигингизни сўраймиз, чунки улар куки ва бошқа технологиялардан фойдаланган бўлиши мумкин. Сиз Google YouTube ҳаволасида кукиларга доир ва шахсий маълумотларга оид қоидалар ҳақида аввал ўқиб, кейин қабул қилишга рози бўлишингиз мумкин. Кўриш учун “қабул қилиш ва давом этиш”ни танланг.
Охири YouTube пост
Исроил Мудофаа Кучлари (ИМК) айтишича, аскарлардан бири хизматдан ҳайдалган ва бу каби видеолар Исроил армиясининг қадриятини ифода этмайди.
Исроил кўзи ва қўллари боғланган ёки ечинтирилган фаластинлик тутқунларни расм ёки видеога олиб Интернетда эълон қилган аскарларга нисбатан чора кўришга ваъда берди.
БМТнинг халқаро жиноят трибуналларига маслаҳатчиси доктор Марк Эллиснинг айтишича, биз унга кўрсатган видеодаги тасвирлар уруш асирларига қандай муносабада бўлишни белгиловчи халқаро тан олинган қоидалар бузилиши бўлиши мумкин.
Хизматдаги аскарлар
Биз таҳлил қилган аксар видеоларда жанговар саҳналар ва аскарлар аҳоли ташлаб кетган уйларни кўздан кечираётгани акс этган.
Видеолардан бирида аскарлар ўқ отаётгани, бошқаларида эса фаластинликларнинг бўм-бўш уйида пиццахона очаётганлари кўрсатилган.
Аммо биз саккизтасини топдик. Улар оммага эълон қилинган. Ҳуқуқшунослар бу видеолар фаластинлик маҳбусларга нисбатан номақбул муносабатда бўлинганини кўрсатади демоқда.
Уларнинг барчасини ҳарбий хизматни ўтаган ёки ўтаётган аскарлар тасвирга олган ва ўз шахсини яшириб ўтирмаган.
Яқинда фаластинлик бир маҳбуснинг интернетда кенг тарқалган суратини таҳлил қилиб, битта аккаунтни топдик. Расмлар тескари қидирувга берилганда, у Исроил аскари Ёсси Гамзоо Летованинг YouTube аккаунтидан олингани маълум бўлди.
Декабрь ойи бошидан бери у Ғазодан бир нечта видеоларни юклаган. Улар орасида ИМКнинг Наҳал бригадаси таркибига кирувчи 932-гранит батальони деб таништирган ўз бўлинмаси тасвирлари ҳам бор.
2023 йил 24 декабрда эълон қилинган видеода фаластинлик маҳбуснинг сўроқ пайтида ечинтирилгани, баданидан қон оқаётгани, қўллари боғланган ва стулда ўтиргани акс этган.
Биз уни Ғазо коллежи, сектор шимолидаги мактаб эканини аниқладик. Унда бинонинг ўзига хос безаги ҳамда коллеж логоси кўринган. Логони коллежнинг Facebook саҳифасидаги тасвирига солиштирдик.
Сурат манбаси, YouTube
Кейинроқ ўша видеода маҳбуснинг Ғазо кўчаларида ялангоёқ юргани акс этган эди.
ИМК баёнотида шундай дейилган: "Фотосурат жойида олиб борилган сўроқ пайтида олинган. Гумонланувчи жароҳат олмаган. Захирадаги аскар ИМКнинг буйруғи ва қадриятларига зид равишда уни суратга олиб, тарқатган. Яқинда унинг хизматини тўхтатишга қарор қилинди".
Видеолар ўчирилди
Ўша куни Летова YouTube'га яна бир видеони жойлаштирганди. Унда юзлаб фаластинлик маҳбуслар Ғазодаги Ярмук стадиони эканлиги тасдиқланган майдонда тўпланганди.
Видеога тушганларнинг аксариятининг ич кийимларигача ечинтирилган. Баъзиларининг кўзлари боғлиқ ва исроиллик аскарларга қараб, қатор-қатор тиз чўкиб ўтиришибди.
Яна бир жойида, орасида учта маҳбус аёл ҳам бўлган гуруҳ Исроил байроғи ўрнатилган футбол дарвозаси ортида тиз чўкиб, кўзлари боғланган ҳолда кўринади.
Исроил аскари видеода бир неча бор пайдо бўлган. Афтидан у тасвирга олинаётганини билган.
Унинг кийими ва нишонларини интернетда ИМК формаларининг бошқа оммага очиқ тасвирлари билан таққослаб, у подполковник ёки батальон командири эканлигини аниқладик.
Би-би-си ИМК билан боғланганидан кўп ўтмай, иккала видео ҳам Летованинг YouTube'даги каналидан олиб ташланди.
Ахлоқ кодекси
Сурат манбаси, TikTok
Яна бир ИМК аскари томонидан Tiktok'га юкланган иккита видеода кўзлари боғланган маҳбуслар ва қурол кўтарган Исроил аскарларини кўриш мумкин.
14 декабрь куни эълон қилинган ва яҳудийча реп қўшиғи қўйилган видеода пикапга ўтқазилган кўзлари боғлиқ маҳбуслар ва уларнинг ёнида бир аскарнинг бош бармоғини юқорига кўтариб тушган тасвири бор.
Унинг бошқа ижтимоий тармоқлардаги аккаунтларига асосланиб, биз аскар Илья Бланк эканини аниқладик.
У яна учта ИМК аскари қуршовида полда ётган кўзи боғлиқ одам тасвирланган иккинчи видеони ҳам эълон қилган экан.
Биз унинг Ғазо шимолида олинган видеоларида фойдаланилган бир қанча фотосуратларни топдик.
ИМК ва Tiktok билан боғланганимиздан сўнг, видеолар ўчирилди.
Учинчи Женева конвенциясининг 13-моддасида асирлар, айниқса, зўравонлик ёки қўрқитишдан, шунингдек, "ҳақорат ва жамоатчиликка намойишдан" ҳимоя қилиниши кераклиги айтилган.
Доктор Эллиснинг айтишича, асосийси уруш асирларини "оммага намойиш қилмаслик" ва "уларни камситмаслик".
У қўшимча қилди: "Одамларни ечинтириб, тасвирга олиш ва тарқатиш бу қоидани бузади.
"Ўрнатилган қоидалар ҳеч бир шаклда бундай ҳаракатларга йўл қўймайди."
ИМКнинг биринчи хулқ-атвор кодексини ёзишда ёрдам берган исроиллик олим, профессор Аса Кашернинг айтишича, ярим яланғоч суратларни тарқатиш ИМКнинг ахлоқ кодексига зиддир.
Унинг айтишича, ҳарбийлар маҳбуснинг қуролланган ёки йўқлигини текшириш учун қисқа муддатга ечинтириши мумкин, аммо у, "бу тарзда суратга олиб, уни жамоатчилик билан бўлашидан"дан маъно кўрмайман, дейди.
"Уларни ярим яланғоч тутишдан мақсад уларни камситишдир».
Инсон ҳуқуқлари бўйича адвокат Майкл Менсфилднинг айтишича, кадрлар БМТ суди томонидан баҳоланиши керак.
"Уруш вақтида ҳарбий асирларга қандай муносабатда бўлиш бўйича жуда қаттиқ белгиланган чекловлар бор ва бу маҳбусларга ҳурмат билан муносабатда бўлишни ҳам қамраб олади", дейди у.
Биз TikTok'ка олтита видео юбордик ва улар компания қоидалари бузилганини тасдиқладилар. Уларнинг айтишича, "шафқатсиз фожиалар қурбонларини камситишга қаратилган" контентга йўл қўйилмайди. Ўшандан кейин барча видеолар платформадан ўчирилди.
YouTube вакилининг айтишича, Исроил ва Ғазо сектори ўртасидаги можаро вақтида компания ўн минглаб зарарли видеоларни ўчирган ва минглаб каналларни тўсиб қўйган. Компания тузган жамоалар зарарли видео контентларни кузатиш учун кечаю кундуз ишламоқда.
https://t.me/bbcuzbek
BBC.COM/UZBEK
Telegramda bog'lanish raqami +44 7858860002
