Донецк ва Луганск: Ғарб энди Россияни қандай жазоламоқчи? Rossiya Ukraina Dunyo Yangiliklar

Ғарб давлатлари Россиянинг Украинага бостириб киришини тўхтатиш учун унга қарши қаттиқ иқтисодий санкциялар қўллаш билан таҳдид қилмоқда.

АҚШ Сенати "барча санкцияларнинг онаси", деб атайдиган чоралар рўйхатини тузмоқда.

Америка президенти Жо Байден россиялик ҳамкасби Владимир Путин у "ваъда қилганидек санкцияларни ҳеч қачон кўрмаганини" айтди.

Бироқ Ғарб дипломатлари Россияни хавотирга солиш учун аниқ жазолар ҳақида гапиришдан бош тортмоқда.

Хўш, Ғарб қандай санкцияларни режалаштираётган бўлиши мумкин?

Таҳлил:

Украина-Россия можаросининг беш ечими. Киев ва Москва қай бирини танлайди?

Алоқадор мавзулар:

Молиявий чекловлар

Кўриб чиқилаётган чоралардан бири Россияни глобал молиявий хабар алмашиш хизмати "Свифт"дан чиқариб ташлаш бўлиши мумкин.

У дунёнинг 200 дан ортиқ мамлакатидаги минглаб молиявий институтлар томонидан қўлланилади.

Бу Россия банкларининг хорижда бизнес юритишини анча қийинлаштиради.

Бу санкция Эронга қарши 2012 йилда қўлланган ва мамлакат нефтдан келадиган даромад ва ташқи савдонинг катта қисмини йўқотган.

Аммо бу санкция банклари Россия молия институтлари билан чамбарчас боғлиқ бўлган АҚШ ва Германия каби давлатлар учун иқтисодий таъсир кўрсатади.

Оқ уйнинг айтишича, бу Россиянинг Украинага бостириб киришига дарҳол жавоб бўлиши даргумон.

"Сиз Свифтни дастлабки санкциялар пакетида кўрмаслигингиз мумкин", дейди Миллий хавфсизлик бўйича маслаҳатчи ўринбосари Дулип Сингх.

Доллар клиринг

АҚШ долларидан фойдаланган ҳолда Россиянинг молиявий операцияларини тақиқлаши мумкин.

Яъни, Россия муассасасига долларда операцияларни амалга оширишга рухсат берган ҳар қандай Ғарб фирмаси жаримага тортилади.

Бу шуни англатадики, Россия бутун дунё бўйлаб сотиб олиш ва сотишда жуда чекланиб қолади.

Бу Россия иқтисодиётига катта таъсир кўрсатиши мумкин, чунки унинг нефть ва газининг катта қисми долларда ҳисоб-китоб қилинади.

Суверен қарз

Ғарб давлатлари Россиянинг халқаро қарз бозорларига кейинги киришига тўсқинлик қилиш учун чоралар кўриши мумкин.

Ғарб институтлари ва банкларининг Россия облигацияларини сотиб олиш имконияти аллақачон чекланган - бу чекловларни кучайтириш мумкин.

Бу мамлакатни иқтисодиётини ривожлантириш учун зарур бўлган молиялашдан маҳрум қилади. Мамлакат учун қарз олиш нархи кўтарилиши ва рублнинг қиймати тушиши мумкин.

Россия бунга хорижий сармоядорлар қарзи миқдорини камайтириш орқали тайёрланди.

Банкларни блоклаш

Қўшма Штатлар Россиянинг баъзи банкларини шунчаки қора рўйхатга киритиши мумкин, бу эса дунё бўйлаб бошқаларнинг улар билан муомала қилишини деярли имконсиз қилади.

Москва банкларни қутқариш ва инфляция ўсиши ва даромадларнинг пасайишига йўл қўймаслик учун ҳамма нарсани қилиши керак бўлади.

Бироқ бу Россия банкларида пули бўлган Ғарб инвесторларига жиддий салбий таъсир кўрсатади.

Мақсадли экспорт назорати

Ғарб Россияга асосий товарлар экспортини чеклаши мумкин.

Масалан, АҚШ компанияларига Америка технологияси, дастурий таъминоти ёки қурилма воситаларини ўз ичига олган ҳар қандай маҳсулотни сотишни тақиқлаши мумкин.

Бу, хусусан, автомобиллардан тортиб смартфонларгача, дастгоҳ асбобларидан тортиб маиший электроникагача бўлган ҳамма нарсада қўлланиладиган яримўтказгичли микрочипларга тегишли бўлиши мумкин.

Бу нафақат Россиянинг мудофаа ва аэрокосмик секторларини, балки иқтисодиётининг бутун тармоқларини нишонга олади.

Энергия чекловлари

Россия иқтисодиёти газ ва нефтни хорижга сотишга жуда боғлиқ. Сотиш Кремль учун катта даромад манбаи.

Ғарб давлатлари ва компанияларга Россиянинг Газпром ёки Роснефть каби йирик энергетика гигантларидан нефть сотиб олишни тақиқлаши мумкин.

Қўшма Штатлар Болтиқ денгизи остидан Россиядан Германияга "Шимолий оқим-2" деб номланган янги газ қувурининг ишга туширилишига йўл қўймаслик учун дипломатик ваколатидан фойдаланиши мумкин. У қурилган, лекин ҳали ҳам тартибга солувчи тасдиқни кутмоқда.

Президент Байден, "Сизга ваъда бераман, биз буни қила оламиз", деди.

Аммо Россия газига нисбатан ҳар қандай чекловлар бутун Европа бўйлаб нархларни оширади, бунинг аксарияти шарқдан келадиган энергияга боғлиқ.

Алоҳида шахсларнинг нишонга олиниши

Янги санкциялар айрим шахсларга, жумладан, нафақат Владимир Путиннинг шерикларига, балки Россия президентининг ўзига ҳам қаратилиши мумкин.

Бу, эҳтимол, Украинага қарши душманона ҳаракатлар ёки унинг суверенитети ёки ҳудудий яхлитлигига таҳдид учун жазони ўз ичига олади.

Энг мумкин бўлган вариантлар - активларни музлатиш ва саёҳатни тақиқлаш.

Аммо кўплаб бундай санкциялар аллақачон мавжуд ва Россиянинг хатти-ҳаракатларини ҳали сезиларли даражада ўзгартира олгани йўқ.

Америка ва Европа давлатлари Россия элитаси хорижий давлатлардаги бойликларига эриша олмаса, фарзандларини Ғарб мактаб ва университетларида ўқита олмаса, жаноб Путинга босим ўтказишига умид қилмоқда.

Лондон босими

Россия фуқароларининг Лондонда сармоя киритиш ва яшаш имкониятларини чеклаш мақсадида айрим санкциялар киритилиши мумкин.

Буюк Британиядаги банклар ва мулклардаги рус пулларининг кўлами шундайки, пойтахт "Лондонград" деб номланади.

Буюк Британия ҳукуматининг даъво қилишича, у россияликлардан пуллари қаердан келгани ҳақида ҳисобот беришни талаб қилиши мумкин.

Аммо бу буйруқларнинг бир нечтаси ҳеч қачон ишламаган.

Баъзи Америка ташкилотлари Оқ уйдан бу масалада Буюк Британияга босимни кучайтиришини истамоқда.

Ғарб учун қийинчиликлар

Ғарб давлатлари, агар Россия Украинага кенг кўламли босқинни бошласа, келишилган ва қаттиқ санкциялар режаларини ишлаб чиқди.

Аммо бу Жо Байден таъбири билан айтганда, "кичик босқинчилик" бўлса-чи?

Бундан ташқари, Россия Украинани заифлаштириш учун киберҳужумлар уюштирган ҳолда унга таҳдид қилиш учун ўз қўшинларини бир неча ой атрофида ушлаб туриши эҳтимоли ҳам бор.

Америка ва европалик дипломатларнинг айтишича, Ғарб давлатлари бу сценарийларга қандай муносабатда бўлиш борасида якдил эмас.

Россия билан яқинроқ алоқага эга бўлган Венгрия, Италия ва Австрия каби баъзи давлатлар тўлиқ ҳужум бўлмаса, санкциялар қўллашни истамаслиги мумкин.

Россия, шунингдек, Хитой ва бошқа иттифоқчиларга ёрдам сўраб мурожаат қилиб, Ғарб санкциялари таъсирини юмшатиши мумкин.

Хулоса шуки, энг самарали иқтисодий санкциялар кўпинча уларни қўллаганларга қимматга тушади. Ҳаммасининг ўз тўлови бор ва Ғарбда ҳамма ҳам уларни қабул қилишга тайёр эмас.

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek