Москва аэропортларидаги парвозлар бекор қилинди: зиддиятлар авжида, музокараларга умид борми?

Сўнгги кунларда Украина ва Россия ўртасидаги вазият кескинлашди. Украина дрон ҳужумлари Россия ички ҳудудларига, шу жумладан Москва аэропортларига ҳам етиб борди. Украинанинг Россияга қарши дрон ҳужумлари оқибатида Москва йирик аэропортлари вақтинча ёпилди ва камида 140 та рейс бекор қилинди, дея хабар берди расмийлар.

Охирги расмий маълумотларга кўра ҳозирда Россияда тахминан 1 миллионга яқин ўзбекистонлик муҳожир меҳнат қилмоқда. Улардан аксарияти айнан пойтахт Москва ва Москва вилояти ҳисобига тўғри келиши айтиб келинган.

Шуни айтиб ўтиш керакки, энг серқатнов парвозлар Россия- Ўзбекистон йўналишига тўғри келади.

Бу йўналиш орасида парвозлар қатновидаги маълум бўлган ўзгаришларга кўра ҳозирча фақат Ўзбекистон Ҳаво Йўлларининг 21 июль куни режалаштирилган Тошкент – Иркутск – Тошкент йўналиши бўйича авиақатновлар мажбурий тарзда кечиктирилиши ва ўзгартирилган ҳаракат жадвали бўйича амалга оширилиши эълон қилинган.

Бу ҳодисалар икки давлат ўртасидаги можарода янги босқични бошлаб берганига ўхшайди.

Украинанинг Россияга қарши уюштирган дрон ҳужумлари жиддий оқибатларга олиб келди. Россия мудофаа вазирлигининг маълумотларига кўра, шанба тонгидан бери 230 дан ортиқ Украина дрони уриб туширилган, шундан 27 таси Москва узра бўлган. Бу ҳужумлар туфайли Москвага хизмат кўрсатувчи тўртта йирик аэропорт вақтинча ёпилиб, 140 дан ортиқ рейс бекор қилинган ёки бошқа манзилларга йўналтирилган. Россия туроператорлари ассоциацияси (Атор) ҳатто 24 соат ичида Москва аэропортлари 10 марта ёпилганини хабар берган. Калуга вилояти ва бошқа чегара ҳудудларида ҳам дрон ҳужумлари қайд этилган. Бу воқеалар Россия пойтахтида аҳолининг тинчлиги ва кундалик ҳаётига бевосита таъсир кўрсатган.

Урушнинг оғир оқибатлари ва қурбонлар икки тарафда ҳам бор

Айни пайтда, Россиянинг Украинага қарши ҳаво ҳужумлари ҳам давом этмоқда. Сўнгги ҳужумлар натижасида камида уч киши ҳалок бўлган. Донетск ва Суми вилоятларида тинч аҳоли орасида қурбонлар борлиги, турар-жой бинолари вайрон бўлгани хабар қилинган. Украина ҳарбий-ҳаво кучларининг маълум қилишича, Россия 340 дан ортиқ портловчи ва сохта дрон ҳамда 35 та қанотли ва баллистик ракеталардан фойдаланган, бироқ уларнинг кўпчилиги уриб туширилган. Урушнинг бошланганига деярли уч ярим йил бўлган бўлса-да, ҳар икки томонда ҳам қурбонлар сони ошишда давом этмоқда.

Уфқда музокаралар

Вазиятнинг оғирлигига қарамай, дипломатия учун эшиклар бутунлай ёпилмаган кўринади. Украина президенти Владимир Зеленский Россия билан тинчлик музокараларининг янги босқичини таклиф қилди. Унинг айтишича, Миллий хавфсизлик ва мудофаа кенгаши котиби Рустем Умеров келаси ҳафта Россия томони билан учрашишга тайёрлигини билдирган.

Зеленскийнинг ўзи ҳам Россия президенти Владимир Путин билан юзма-юз учрашишга тайёрлигини такрорлаб, "Тинчликни чинакам таъминлаш учун етакчилар даражасидаги учрашув зарур"лигини таъкидлади.

Кремль матбуот котиби Дмитрий Песковнинг сўзларига кўра, Путин "Украина масаласини тинч йўл билан якунлаш истаги" борлигини маълум қилган.

Шу билан бирга, Москва ўзининг "мақсадларига эришиш"ни устувор вазифа деб билади.

Истанбул музокараларида ўт очишни тўхтатишга эриша олинмаган бўлса-да, маҳбуслар алмашинуви ва ҳалок бўлган аскарлар жасадларини қайтариш бўйича келишувларга эришилган эди. Бироқ, Украина музокарачилари Россия "сўзсиз ўт очишни тўхтатиш" талабини рад этганини билдиришган. Россия эса, Украинадан кўпроқ ҳудудларни бериш ва Ғарб ҳарбий ёрдамидан воз кечишни талаб қилмоқда.

Россия эса, Украинадан кўпроқ ҳудудларни ва Ғарб ҳарбий ёрдамидан воз кечишни талаб қилмоқда.

Кимга босим, кимга ёрдам

Тинчлик келишувларида АҚШнинг позицияси ҳам диққатга сазовор. Президент Доналд Трамп Украинага НАТО мамлакатлари орқали "энг илғор қуроллар" юборилишини маълум қилди. Шунингдек, у агар урушни тугатиш бўйича келишув 50 кун ичида амалга ошмаса, Россияга жиддий тарифлар қўллаш билан таҳдид қилди ва ҳатто Россиянинг савдо ҳамкорларига нисбатан 100% иккиламчи тарифлар жорий этишини айтди. Бу Трампнинг Путинни қаттиқ танқид қилганини ва "ҳафсаласи пир бўлганини" билдирганини кўрсатади.

"Якшанба кунги интервьюсида Песков бу ҳолатга изоҳ берар экан, шундай деди: "Ҳамма Трампнинг анча кескин ва очиқдан-очиқ гапириш услубига кўникиб қолган. Шунга қарамай, у тинч йўл билан келишувга эришиш учун бор кучини ишга солиш ниятида эканини тасдиқлайди."

Ҳозирда Россия Украина ҳудудининг тахминан 20 фоизини, шу жумладан 2014 йилда аннексия қилинган Қрим яриморилини назорат қилмоқда. Зиддият ҳарбийлашган ҳолатда қолаётган бир пайтда, музокараларга бўлган умид яна пайдо бўлмоқда. Аммо бу музокаралар урушни якунлаб, тинчликка олиб келадими ёки шунчаки навбатдаги қурбонлар алмашинувига хизмат қиладими, буни вақт кўрсатади.

18 июл: Украина АҚШ билан "мега-шартнома"ни муҳокама қилмоқда, Трамп Зеленскийга ҳимоядан ҳужумга ўтишни тавсия қилдими?

Президент Зеленский Украина ва АҚШ "мега-шартнома"ни муҳокама қилаётганини айтди. Washington Postга кўра, Трамп Зеленский билан суҳбатда Украина ҳимояда қолмасдан ҳужумга ўтиш кераклигини айтган.

"Мега-шартнома"

Украина президенти Володимир Зеленский New York Post нашрига берган интервюсида АҚШ президенти Доналд Трамп билан "мега-шартнома" ҳақида музокара олиб бораётганини маълум қилди. Унга кўра, Украина урушда синаб кўрилган украин дронларини АҚШга сотади ва бунга жавобан АҚШдан қуроллар харид қилади.

Зеленский Америка ҳаво ҳимоя тизимларини "дунёдаги энг яхши" деб атади. У шартноманинг бошқа тафсилотларини ошкор этмаган.

New York Postнинг ёзишича, украин дронлари Россия ҳудудининг олис қисмигача етиб бориб, нишонларни йўқ қилиш қобилиятига эга.

"Америка халқи бу технологияга муҳтож, ва сиз уни ўз арсеналингизда бўлиши керак", - деган Зеленский интервюсида.

14 июл куни Трамп НАТО доирасида Европа давлатлари Америка қуролларини, айниқса Patriot ҳаво мудофаа тизимларини сотиб олиб, уларни Украинага беришга келишиб олганини эълон қилди. Шу куни у агар Россия 50 кун ичида Украина билан сулҳга рози бўлмаса, Россия ва унинг савдо ҳамкорларига "жуда қаттиқ божлар" жорий этилишини ваъда қилди.

Европа Иттифоқи Россияга қарши янги санкциялар пакетини маъқуллади — Reuters

Европа Иттифоқи ташқи ишлар раҳбари Кая Калласнинг айтишича, бу "Россияга қарши ҳозиргача қабул қилинган энг қаттиқ санкциялар пакетларидан бири"дир. Каллас Европа Украинага бўлган қўллаб-қувватловидан воз кечмаслигини ва Россия урушни тугатмагунча босимни кучайтиришда давом этишини маълум қилди.

ЕИнинг Россияга қарши 18-пакет санкцияси G7 давлатлари учун хом нефт нархининг энг юқори чегарасини бир баррел учун тахминан 47,6 долларга туширишни ўз ичига олади. Шунингдек, санкциялар "Шимолий оқим-1" ва "Шимолий оқим-2" газ қувурларига оид янги битимларга тақиқ қўйилишини ҳам назарда тутади, деб хабар беради Reuters.

17 июл куни Словакия бош вазири Роберт Фицо Европа Иттифоқидаги мамлакат вакилларига 18-пакет санкцияни қўллаб-қувватлашни буюрганини айтди.

Видео баёнотида Фицо Европа Комиссияси раҳбари Урсула фон дер Ляйен билан Словакия учун газ нархлари бўйича кафолатлар ҳақида келишувга эришганини маълум қилди. Унинг таъкидлашича, Словакия томонидан санкцияларни яна тўсиб қўйиш "самарасиз ва манфаатга зид" бўлар эди.

Словакиянинг вето қўйиши 18-пакетнинг қабул қилинишидаги ягона тўсиқ эди. Аввалроқ Братислава Европа Иттифоқи ташаббусини олти марта блоклаган эди.

Трамп Зеленскийга Украина мудофаада қолса уруш тақдирини ўзгартиролмаслигини айтган

Washington Post газетасининг ёзишича, 4 июл куни бўлиб ўтган телефон суҳбати давомида АҚШ президенти Доналд Трамп Украина президенти Володимир Зеленскийга Украина уруш тақдирини мудофаада қолган ҳолда ўзгартиролмаслигини айтган ва ҳужумга ўтиш зарурлигини таъкидлаган. Нашр бу ҳақда Украина амалдорига таяниб хабар берди.

Суҳбат пайтида Трамп Зеленскийдан "Украина Москва ёки Санкт-Петербургни бомбардимон қила оладими?" деб сўраган. Зеленский эса: "Агар керакли қуроллар бўлса — қила оламиз", деб жавоб бергани қайд этилган.

Ҳафта бошида ғарб ОАВлари ушбу суҳбат ҳақида ёзган, аммо бошқачароқ тарзда ёритган эди.

Бу қўнғироқ ҳақидаги саволга Трамп кейинчалик шундай жавоб берди: "Йўқ, у [Зеленский] Москвага зарба бермаслиги керак". Шунингдек, у Украинага Россия пойтахтига ета оладиган узоқ масофали қурол етказиш нияти йўқлигини айтди.

Оқ уй матбуот котиби Каролин Левиттнинг таъкидлашича, Трамп ҳақиқатдан ҳам Украина Россия ҳудудида зарба бериш имкониятига эга-эгамаслиги ҳақида сўраган, аммо унинг сўзлари контекстдан суғуриб олинган. Унинг айтишича, Трамп фақат маълумот олишни хоҳлаган, бундай ҳаракатларни рағбатлантирмаган.