ชาวรัสเซียกำลังไล่กวาดซื้อแฟลตราคาถูกและกลืนเมืองมาริอูโปล
- Author, โดย อดัม โรบินสัน, เออร์วาน ริโวลต์ และ โอกลา โรบินสัน
- Role, บีบีซี เวอริฟาย
นับเป็นเวลาหนึ่งปีแล้วที่เมืองมาริอูโปลของยูเครนถูกทำลายราบและยึดครองโดยกองทัพรัสเซีย ปัจจุบันเมืองแห่งนี้กำลังถูกเปลี่ยนแปลงและนำเสนอเป็นตัวอย่างเมืองที่ทางการรัสเซียปกครองและจัดระเบียบ และชาวรัสเซียบางส่วนก็วาดหวังว่าจะเข้ามาจับจองบ้านสักหลังในที่แห่งนี้
ที่ผ่านมา กองทัพรัสเซียอ้างว่าได้ผนวกพื้นที่เมืองมาริอูโปล รวมทั้งดินแดนอื่น ๆ ที่ยึดครองได้ หลังจากนั้นก็จัดการทำประชามติที่ถูกประณามอย่างแพร่หลายว่าเป็นการกระทำที่หลอกลวง
สหประชาชาติ ระบุว่า ตลอดระยะเวลาสองเดือนแห่งการบุกยึดครอง อาคารภายในเมืองราว 90% ได้รับความเสียหายและถูกทำลายจากการถูกระดมยิงโดยกองทัพรัสเซีย พลเมืองหลายพันคนถูกสังหาร และมีคนอีกราว 3.5 แสนคนจากประชากรทั้งหมดก่อนสงครามราว 4.3 แสนคน ที่ต้องทิ้งบ้านเรือนไป
สภาพของเมืองตอนนี้ ดูเหมือนทางการรัสเซียต้องการแปรสภาพเมืองให้เป็นในแบบรัสเซีย เช่น เปลี่ยนป้ายสัญญาณจราจรจากภาษายูเครนมาเป็นภาษารัสเซีย, บังคับหลักสูตรการศึกษาแบบรัสเซีย และพลักดันให้ชาวเมืองที่เหลืออยู่ต้องถือหนังสือเดินทางของรัสเซีย
บีบีซี เวอริฟาย ซึ่งเป็นทีมนักข่าวตรวจสอบข้อมูลข้อเท็จจริงของบีบีซี ได้ใช้ฟุตเทจเพื่อทำแผนที่แสดงว่ารัสเซียกำลังเปลี่ยนแปลงส่วนต่าง ๆ ของเมืองแห่งนี้อย่างไร โดยพบว่า ขณะที่โครงการพัฒนาใหม่ ๆ กำลังเดินหน้า การทำลายเมืองอย่างกว้างขวางก็ยังไม่หยุดเช่นกัน ในขณะที่ชาวเมืองที่ยังคงต้องอาศัยอยู่ที่นี่ต่างกังวลต่ออนาคตที่ไม่แน่นอน
"บ้านพักวิวทะเล"
วลาดิเมียร์ ชาวรัสเซียจากเมืองมูร์มันสก์ ซึ่งตั้งอยู่แถบขั้วโลกเหนือ บอกกับบีบีซีว่า "ผมเจอบ้านพักที่อยากมาอยู่แล้ว และคิดว่ามาริอูโปลจะต้องกลายเป็นเมืองที่สวยงาม"
เขาและคนอื่น ๆ ที่ให้สัมภาษณ์กับบีบีซี ขอไม่ใช้ชื่อเต็มในรายงานข่าว ด้วยเหตุผลบางประการ
วลาดิเมียร์ เป็นหนึ่งในชาวรัสเซียหลายสิบคนที่กำลังมองหาโครงการอสังหาริมทรัพย์ในเมืองที่รัสเซียยึดครอง โดยการค้นหาผ่านผ่านเครือข่ายสังคมออนไลน์ยอดนิยมของรัสเซียอย่าง VKontakte หรือ VK เขายังบอกว่า ตอนนี้ได้ขายแฟลตที่พักของเขาในบ้านเกิดแล้ว และจะย้ายมาอยู่ที่มาริอูโปลเร็ว ๆ นี้กับครอบครัว
"สิ่งที่สำคัญคือ บ้านหลังนั้นอยู่ริมทะเล" เขาบอกบีบีซี และว่าที่เขาตัดสินใจซื้อก็เพราะราคาถูก
สิ่งที่วลาดิเมียร์คิดนั้นไม่ต่างจากสิ่งที่ชาวรัสเซียหลายล้านคนได้ยินและรับรู้มาตั้งแต่ปีที่แล้วจากสื่อมวลชนที่ถูกรัฐบาลเครมลินควบคุม ขณะเดียวกันก็มีการออกข่าวผ่านสื่อทางการอย่างต่อเนื่องเพื่อสร้างภาพการสร้างเมืองใหม่ของมาริอูโปลด้วยความเร็วเป็นประวัติกาล และฉายภาพว่าวิถีชีวิตของผู้คนที่นั่นกำลังกลับคืนสู่ความปกติ
"พื้นที่เดิมที่เคยเหลือแต่ซาก ตอนนี้กลายเป็นอาคารที่อยู่อาศัยใหม่เอี่ยม สถานรับเลี้ยงเด็ก โรงเรียน โดยทุกอย่างติดตั้งด้วยเทคโนโลยีอันทันสมัย" นี่คือส่วนหนึ่งของรายงานข่าวจากสถานีโทรทัศน์แห่งชาติช่อง โรสสิยา 1
ทีมข่าวบีบีซีวิเคราะห์ภาพถ่ายดาวเทียมแสดงให้เห็นโครงการตึกสูงหลายแห่งปรากฏขึ้นบนพื้นที่อยู่อาศัยเดิมทั่วเมืองตลอดปีที่ผ่านมา โดยตึกที่สร้างขึ้นใหม่ส่วนใหญ่อยู่ใกล้กับแถบชานเมือง
นอกจากนี้ยังมีพื้นที่ใหม่ขนาดใหญ่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของเมือง ที่มีอาคารสูงเพื่อการอยู่อาศัยซึ่งเพิ่งสร้างเสร็จไม่นานในย่านเนฟสกี (Nevsky)
โปรดรอ
ที่มาของภาพ, WALK AND TALK/YOUTUBE
อย่างไรก็ตาม ภาพถ่ายดาวเทียมยังเผยให้เห็นด้วยว่า พื้นที่ความเสียหายในเมืองนี้มีขนาดใหญ่มาก
อเล็กซานเดอร์ (นามสมมติ) พนักงานจากโรงงานเหล็กอาซอฟสตอล (Azovstal) ที่ยังคงอาศัยอยู่ในเมืองมาริอูโปลบอกว่า สิ่งที่เห็นในโทรทัศน์ของรัสเซียคือ "เรื่องไร้สาระ"
โรงงานเหล็กแห่งนี้ถูกใช้เป็นที่มั่นสุดท้ายของกองทัพยูเครนในระหว่างการยึดครองของกองทัพรัสเซีย
เขาประเมินว่า จนถึงขณะนี้มีเพียงราว 10% ของบ้านเรือนที่ถูกทำลายในการต่อสู้ได้รับการฟื้นฟู และแม้ว่าจะมีการสร้างแฟลตที่อยู่อาศัยเพิ่มขึ้น แต่ก็มีแฟลตอีกหลายแห่งที่ต้องถูกทุบทิ้งลงไปด้วยเช่นกัน เมื่อถูกประเมินว่ามีสภาพเสียหายเกินกว่าจะบูรณะ
หนึ่งในจำนวนนั้นคือ ย่านที่อยู่อาศัยที่มีพื้นที่ราว 315,000 ตารางเมตร ทางตะวันออกของเมืองมาริอูโปล ที่ตามภาพถ่ายดาวเทียมที่บันทึกได้ พบว่าได้รับความเสียหายอย่างหนักจากการต่อสู้
โปรดรอ
อเล็กซานเดอร์บอกว่า สำหรับย่านที่อยู่ของเขาแล้ว แทบจะไม่มีการบูรณะใด ๆ เลย
"พวกเขาทุบทำลายแฟลตที่อยู่อาศัยลง ตอนนี้เหลือเพียงหลุมบนพื้นดิน ไม่มีการวางรากฐานก่อสร้างใด ๆ ไม่มีอะไรเสร็จเลย" เขาบอกกับบีบีซี
ล่าช้าและเต็มไปด้วยข้อจำกัด
ตามหลักการแล้ว ที่อยู่อาศัยของใครที่ได้รับความเสียหายหรือถูกทำลาย บุคคลผู้นั้นจะสามารถลงทะเบียนสมัครเพื่อรับสิทธิได้รับแฟลตใหม่ในโครงการอสังหาริมทรัพย์ที่กำลังจะมีขึ้นได้
ทั้งสถานีโทรทัศน์ทางการรัสเซียและช่องยูทิวบ์ที่หนุนรัฐบาลเครมลิน ได้ถ่ายทอดเรื่องราวอยู่เสมอ ๆ ว่ามีครอบครัวสุขสันต์ต่างพากันย้ายเข้าไปอยู่ในบ้านหลังใหม่
ทว่าชาวเมืองหลายคน รวมทั้งแหล่งข่าวที่ให้บีบีซีสัมภาษณ์บอกว่า ขั้นตอนต่าง ๆ เชื่องช้ามาก นอกจากนี้ยังมีข้อจำกัดมากมายในทางปฏิบัติ จึงทำให้โครงการใหม่ ๆ ยังคงมีคนเข้าไปอยู่ได้เพียงครึ่งหนึ่งเท่านั้น
สเวตลานา (นามสมมติ) บอกว่า ยายของเธอยังต้องรอแฟลตแห่งใหม่ทดแทนที่เดิมที่ถูกทุบทำลายลง หลายเดือนหลังจากได้รับแจ้งว่าเธอจะได้รับที่อยู่ใหม่ในเดือน มี.ค.
"คนที่ถูกขึ้นบัญชีสำรอง ไม่ทราบว่าพวกเขาจะได้รับที่อยู่ใหม่เมื่อใด" เธอบอกบีบีซี ขณะที่ตอนนี้สเวตลานา ย้ายมาอยู่ต่างประเทศแล้วหลังจากเกิดสงคราม
อเล็กซานเดอร์บอกบีบีซีว่า เขาเชื่อว่าการส่งมอบแฟลตเป็นไปในแบบจำกัดจำเขี่ย โดยจะมอบให้เฉพาะผู้ที่มีแนวความคิดสนับสนุนทางการรัสเซียอย่างชัดเจนเท่านั้น
ส่วนเหตุผลในการปฏิเสธ ซึ่งชาวเมืองมาริอูโปลเล่าลือกันในโลกออนไลน์โดยทั่วไปคือ หากพบว่าใครเป็นเจ้าของอสังหาริมทรัพย์ที่อื่น, ถือครองที่ดิน, หรือมีแฟลตหรือบ้านพักตากอากาศอื่นในประเทศ นอกเหนือจากแฟลตที่ถูกทำลาย ก็จะถูกปฏิเสธการรับสิทธิอยู่อาศัยในแฟลตใหม่ทันที
หนึ่งในนั้นคือ แอนนา ที่บ้านถูกทำลายเช่นกัน เธอบอกกับสถานีโทรทัศน์ช่องมาริอูโปล 24 ว่า เธอถูกปฏิเสธการได้รับแฟลตทดแทน เพียงเพราะเธอเป็นเจ้าของโรงเก็บของขนาด 8 ตร.ม. ในหมู่บ้านแห่งหนึ่งนอกเมืองห่างออกไปราว 40 กม.
ที่มาของภาพ, ZHILOY DOM NA NAKHIMOVA
อาคารของแอนนาซึ่งอยู่ในย่ายนาคิมอฟ (Nakhimov) ทางตะวันตกจากศูนย์กลางของเมือง กำลังจะถูกแทนที่โดยแฟลตแห่งใหม่ที่เรียกว่า "ดอม นา นาคิโมวา" ที่พัฒนาโดยบริษัทก่อสร้างเอกชนรัสเซียแห่งหนึ่ง โดยเว็บไซต์ของบริษัทพยายามสร้างภาพให้เห็นความหรูหราของโครงการและจะเปิดขายทั่วไปแก่ผู้ที่สามารถกู้เงินได้
"ตอนนี้ พวกเราไม่มีทางที่จะซื้อบ้านด้วยการกู้สินเชื่อบ้านได้เลย พวกเราจะทำได้อย่างไร" แอนนาบอกนักข่าวสถานีโทรทัศน์ช่องมาริอูโปล 24
ผู้พัฒนาโครงการ ดอม นา นาคิโมวา บอกบีบีซีว่า แฟลตส่วนใหญ่ถูกจองแล้ว โดยราคาสำหรับห้องพักขนาด 35 ตร.ม. อยู่ที่ 3.55 ล้านรูเบิล หรือราว 1.3 ล้านบาท
"ศัตรูย่อมไม่ต้องการลดละ"
ส่วนชาวรัสเซียที่ทีมงานบีบีซีได้สนทนาด้วยดูเหมือนจะยังไม่ทราบถึงขนาดของความเสียหายอย่างแน่ชัดในมาริอูโปล รวมถึงดูจะยังไม่ตระหนักถึงประเด็นปัญหาที่ชาวเมืองต้องเผชิญ
"ยูเครนเป็นผู้ทำลายเมืองแห่งนี้แน่นอนอยู่แล้ว" วลาดิเมียร์บอกในลักษณะเมินเฉยต่อข้อเท็จจริงที่ว่า รัสเซียเป็นผู้รุกรานยูเครนและเป็นสาเหตุของความเสียหายอันใหญ่หลวง
"รัสเซียจะเป็นผู้สร้างเมืองนี้ขึ้นมาใหม่จากพื้นดินเปล่า ๆ และเมืองจะดีกว่าช่วงที่เคยเป็นส่วนหนึ่งของยูเครนด้วยซ้ำ" เขากล่าวเพิ่มเติม
ออกซานาคุณแม่ลูกดกจากทาทาร์สถาน บอกว่าเธอมีความฝันอยากจะมีที่อยู่ริมทะเล แต่ก็กังวลว่าชาวยูเครนจะกลับมา และจากข้อมูลจากรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงกลาโหมของยูเครนบอกว่า กองทัพยูเครนพยายามที่จะเคลื่อนพลมาทางพื้นที่ตอนใต้เพื่อตอบโต้กลับ
โอนา แฮทธาเวย์ ศาสตราจารย์ด้านกฎหมายจากมหาวิทยาลัยเยล สหรัฐฯ บอกกับบีบีซีว่า หากว่าเมืองนี้ถูกยูเครนยึดคืน สิทธิการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ในระหว่างนี้มีแนวโน้มจะถูกประกาศให้เป็นโมฆะ
อย่างไรก็ตาม นี่ก็ไม่ได้หยุดยั้งคนอย่างออกซานา
"ฉันยังไม่ยอมแพ้กับความฝันที่จะมีบ้านเป็นของตัวเองขนาดไม่น้อยไปกว่า 180 ตร.ม. หรอก"
กราฟิกโดย ฟิลิปา ซิลเวอริโอ
