ซากฟอสซิลชี้ “ดอลลี่” ไดโนเสาร์ซอโรพอดกินพืช ป่วยโรคทางเดินหายใจจากเชื้อรามรณะ

ภาพจากฝีมือศิลปินที่จินตนาการถึงไดโนเสาร์ "ดอลลี่" ขณะกำลังจาม

ที่มาของภาพ, C. RAINBOLT

คำบรรยายภาพ, ภาพจากฝีมือศิลปินที่จินตนาการถึงไดโนเสาร์ "ดอลลี่" ขณะกำลังจาม

เมื่อพูดถึงโรคทางเดินหายใจ นอกจากโรคโควิด-19 ที่ทำให้ผู้คนทั่วโลกเจ็บป่วยล้มตายกันเป็นจำนวนมหาศาลอยู่ในขณะนี้แล้ว ใครจะคาดคิดว่าสัตว์โลกยุคดึกดำบรรพ์อย่างไดโนเสาร์ก็ต้องเผชิญกับโรคทางเดินหายใจร้ายแรง ที่คร่าชีวิตยักษ์ใหญ่อย่างมันไปได้ง่าย ๆ เช่นกัน

รายงานล่าสุดที่ตีพิมพ์ในวารสาร Scientific Reports ฉบับวันที่ 10 ก.พ. เผยว่านักบรรพชีวินวิทยาชาวอเมริกันได้ค้นพบร่องรอยของอาการป่วยจากโรคทางเดินหายใจ ในฟอสซิลกระดูกส่วนลำคอของ "ดอลลี่" (Dolly) ไดโนเสาร์กินพืชสายพันธุ์ซอโรพอด (Sauropod) ซึ่งมีการขุดพบฟอสซิลของมันใกล้เทือกเขาร็อกกี บริเวณรัฐมอนแทนาของสหรัฐฯ ตั้งแต่ปี 1990

แผนภาพอธิบายระบบทางเดินหายใจของซอโรพอด สีเทาคือหลอดลม สีม่วงคือปอด สีน้ำเงินคือถุงลม สีฟ้าคือรอยโรคบนผิวกระดูกที่เกิดจากการติดเชื้อ สีแดงคือทางผ่านเข้าออกของเชื้อรา

ที่มาของภาพ, WOODRUFF ET AL.)

คำบรรยายภาพ, แผนภาพอธิบายระบบทางเดินหายใจของซอโรพอด สีเทาคือหลอดลม สีม่วงคือปอด สีน้ำเงินคือถุงลม สีฟ้าคือรอยโรคบนผิวกระดูกที่เกิดจากการติดเชื้อ สีแดงคือทางผ่านเข้าออกของเชื้อรา

ฟอสซิลจากยุคจูราสสิกที่มีอายุเก่าแก่ถึง 150 ล้านปีนี้ มีรอยโรคเป็นกระเปาะตะปุ่มตะป่ำขนาดเล็กเหมือนหัวบร็อกโคลี ปรากฏที่รูด้านข้างของกระดูกลำคอซึ่งเชื่อมต่อกับกระดูกสันหลัง แสดงถึงการที่ถุงลมในลำคอของดอลลี่ซึ่งเชื่อมต่อกับปอดเกิดการอักเสบจากสิ่งระคายเคืองบางอย่าง ทำให้มันต้องตายลงเมื่อมีอายุได้ราว 15-20 ปี

แครี วูดรัฟฟ์ ผู้อำนวยการฝ่ายบรรพชีวินวิทยาของพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์เกรตเพลนส์ (Great Plains Dinosaur Museum) ในรัฐมอนแทนา ซึ่งเป็นผู้สังเกตพบความผิดปกติดังกล่าวบอกว่า "การตรวจสอบเพิ่มเติมด้วยเครื่องซีทีสแกนยืนยันว่า มีความผิดปกติเชิงโครงสร้างที่บริเวณรอยต่อซึ่งถุงลมในลำคอและกระดูกสันหลังมาบรรจบกัน ถือเป็นหลักฐานชิ้นสำคัญที่บ่งชี้ได้ว่า มีโรคที่เกี่ยวข้องกับระบบทางเดินหายใจเกิดขึ้น"

ภาพขยายให้เห็นร่องรอยของการติดเชื้อ ซึ่งยังปรากฏอยู่บนซากฟอสซิลตรงกระดูกส่วนลำคอ

ที่มาของภาพ, WOODRUFF ET AL.

คำบรรยายภาพ, ภาพขยายให้เห็นร่องรอยของการติดเชื้อ ซึ่งยังปรากฏอยู่บนซากฟอสซิลตรงกระดูกส่วนลำคอ

จากการเปรียบเทียบร่องรอยของโรคทางเดินหายใจที่ทำลายผิวกระดูกซอโรพอด กับรอยโรคแบบเดียวกันที่พบในนกและสัตว์เลื้อยคลานยุคปัจจุบันซึ่งวิวัฒนาการมาจากไดโนเสาร์ ผู้วิจัยพบว่ามีความคล้ายคลึงกับการติดเชื้อรา Aspergillus ที่พบในนกส่วนใหญ่ ซึ่งเป็นโรคทางเดินหายใจที่มีอาการคล้ายหวัดและปอดอักเสบในมนุษย์ ทำให้สัตว์เป็นไข้ ไอ จาม ถ่ายท้อง หายใจลำบากจนอ่อนแรงและถึงตายได้

อย่างไรก็ตาม ผู้วิจัยได้เน้นย้ำว่าการติดเชื้อราชนิดดังกล่าวจนทางเดินหายใจอักเสบนั้น อาจไม่ได้ทำให้ไดโนเสาร์ที่ป่วยต้องตายลงเสมอไปทุกกรณี แต่การที่พวกมันไม่สบายอาจทำให้ต้องแยกไปซ่อนตัวอยู่โดดเดี่ยว หรือถูกฝูงทิ้งเพราะเดินตามไม่ทันเพื่อนที่เคลื่อนย้ายไปหากินในแหล่งอื่น ๆ จนต้องตกเป็นเหยื่อของไดโนเสาร์นักล่ากินเนื้อไปในที่สุด