ความเครียดทำลายสเต็มเซลล์สร้างสีผมจนทำให้หงอกขาวเร็วขึ้น
ที่มาของภาพ, Getty Images
ทำไมความเครียดจึงทำให้ผมหงอกขาวก่อนวัย? แม้เราจะรู้มานานแล้วว่าอารมณ์วิตกกังวลเคร่งเครียดมีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับการเกิดผมขาวอย่างฉับพลัน เช่นกลุ่มอาการมารี อองตัวเน็ตต์ (Marie Antoinette Syndrome) ที่เกิดกับอดีตราชินีฝรั่งเศสก่อนถูกนำตัวไปประหาร แต่จนถึงปัจจุบันก็ยังไม่มีผู้ใดทราบว่า สาเหตุของการเกิดผมหงอกจากความเครียดนั้น มาจากกลไกอะไรในร่างกายมนุษย์กันแน่
ล่าสุดทีมนักวิทยาศาสตร์นานาชาติจากมหาวิทยาลัยเซาเปาโลของบราซิล และมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดของสหรัฐฯ ได้ค้นพบความลับของกระบวนการเกิดผมขาวอันเนื่องมาจากความเครียดโดยบังเอิญ ระหว่างทำการศึกษากับหนูทดลอง ซึ่งความรู้ใหม่นี้จะช่วยในการคิดค้นยาป้องกันไม่ให้เกิดผมหงอกขาวในมนุษย์ได้
มีการตีพิมพ์เผยแพร่งานวิจัยชิ้นนี้ในวารสาร Nature โดยทีมนักวิทยาศาสตร์นานาชาติระบุว่า ได้ทดลองสร้างภาวะเครียดรุนแรงให้กับหนูขนสีดำขลับกลุ่มหนึ่งที่ยังมีอายุน้อย โดยทำให้พวกมันรู้สึกเจ็บปวดเป็นระยะ
ภายในช่วงเวลาไม่กี่สัปดาห์ต่อมา ขนสีดำของหนูทดลองกลับกลายเป็นสีขาวโพลนทั่วตัว โดยทีมผู้วิจัยพบว่ามีการสูญเสียเซลล์ต้นกำเนิดหรือสเต็มเซลล์ชนิดที่สร้างเม็ดสีหรือเมลานิน (melanin) ไปจำนวนมาก ทำให้ร่างกายไม่อาจสร้างสีผมหรือสีผิวได้ตามเดิม
ศาสตราจารย์หยา เซี่ย ซู หนึ่งในสมาชิกทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดบอกว่า "เมื่อหนูทดลองรู้สึกเจ็บปวดและหวาดกลัว ร่างกายของมันจะหลั่งฮอร์โมนอะดรีนาลีนและคอร์ติซอลซึ่งเป็นฮอร์โมนความเครียด ทำให้หัวใจเต้นถี่เร็วและความดันโลหิตสูงขึ้น ส่งผลกระทบต่อระบบประสาทและทำให้เกิดภาวะเครียดรุนแรง"
"กลไกความเครียดนี้จะไปทำลายเซลล์ต้นกำเนิดหรือสเต็มเซลล์ที่ผลิตเม็ดสีในปุ่มรากผม (hair follicle) ภายในเวลาไม่กี่วันสเต็มเซลล์ผลิตเม็ดสีก็จะหมดไปอย่างถาวร ทำให้หนูทดลองไม่สามารถสร้างสีขนได้อีกเลย"
ที่มาของภาพ, William A Goncalves
อย่างไรก็ตาม เมื่อมีการทดลองให้ยาลดความดันโลหิตกับหนูในภาวะเครียดอีกกลุ่มหนึ่ง ผลปรากฏว่ายาช่วยยับยั้งการเกิดผมหงอกขาวในหนูกลุ่มนี้ได้
ส่วนผลการตรวจสอบและเปรียบเทียบหน่วยพันธุกรรมหรือยีนของหนูในภาวะเครียดกับหนูทดลองปกติ พบว่าหนูที่มีอารมณ์เคร่งเครียดหวาดกลัวจะผลิตโปรตีน CDK (Cyclin-Dependent Kinase ) ออกมา ซึ่งจะไปทำลายสเต็มเซลล์สร้างเม็ดสี แต่หากให้ยาที่ยับยั้งโปรตีนตัวนี้กับหนูทดลองในภาวะเครียด ก็จะไม่เกิดผมหงอกขาวขึ้นแต่อย่างใด
"วิธีใช้ยาที่กล่าวมาทั้งหมดนี้ ยังไม่ใช่วิธีที่จะนำไปป้องกันหรือรักษาอาการผมหงอกขาวเพราะความเครียดในมนุษย์ได้ แต่ก็เป็นแนวทางเบื้องต้นให้เราได้ศึกษาค้นคว้าต่อไป ซึ่งจะต้องใช้เวลาอีกนานพอสมควร" ศ. หยา กล่าว
