เผยสีที่แท้จริงของดาวเนปจูนและยูเรนัส หลังเข้าใจผิดกันมานาน

ผลการศึกษาล่าสุดโดยนักดาราศาสตร์ของสหราชอาณาจักรเผยให้เห็นว่า ความคิดเดิม ๆ เกี่ยวกับสีสันของดาวเนปจูนและยูเรนัสที่เรารับรู้มาก่อนหน้านี้คือ "สิ่งที่เข้าใจผิด"

หากย้อนกลับไปยังภารกิจอวกาศเมื่อทศวรรษที่ 1980 ภาพที่บันทึกได้ ปรากฏว่า ดาวเนปจูนจะมีสีน้ำเงินเข้ม ขณะที่ดาวยูเรนัสจะมีสีเขียว

แต่ ในผลการศึกษาอีกส่วนกลับพบว่า ดาวเคราะห์น้ำแข็งยักษ์ทั้งสองกลับมีโทนสีใกล้เคียงกัน คือ "ฟ้าอมเขียว"

สำหรับภาพถ่ายเริ่มแรกของดาวเนปจูน เป็นภาพที่ได้รับการปรับให้เห็นรายละเอียดของชั้นบรรยากาศของดาวเคราะห์ดวงนี้ จึงทำให้สีที่แท้จริงนั้นเปลี่ยนไป

"พวกเขา (นักดาราศาสตร์) ได้ทำบางสิ่ง ที่ฉันคิดว่า ทุกคนที่เล่นอินสตาแกรมจะต้องทำในบางครั้ง คือ การปรับแต่งสีภาพ" ศ.แคเธอรีน เฮย์แมนส์ จากราชสมาคมดาราศาสตร์ในสกอตแลนด์ บอกในรายการ ทูเดย์ ทางสถานีวิทยุบีบีซี 4

"พวกเขาย้ำว่า สีน้ำเงินที่เห็นเป็นเพียงการรูปแบบหนึ่งที่สะท้อนมาจากชั้นบรรยากาศของดาวเนปจูน และเป็นเหตุผลที่ทำให้เราเห็นภาพถ่ายเป็นสีฟ้าจัด แต่ในความเป็นจริงแล้ว ดาวเนปจูนมีสีค่อนข้างใกล้เคียงกับสีของดาวยูเรนัส"

ศ.แพทริก เออร์วิน จากมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด ผู้นำการศึกษาครั้งนี้ระบุว่า บรรดานักดาราศาสตร์รับทราบมานานแล้วว่า ภาพถ่ายยุคใหม่ของดาวเคราะห์ทั้งสองไม่ได้สะท้อนสีที่เป็นจริง

"แม้ว่าในหมู่นักวิทยาศาสตร์ดาวเคราะห์ต่างก็รู้กันดีว่า เป็นสีที่เกิดการปรับแต่งตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา และรูปถ่ายที่เผยแพร่ก็จะมีคำบรรยายอธิบายอยู่แล้วว่าความจริงเป็นอย่างไร แต่ส่วนนี้ก็ถูกละเลยมาโดยตลอด"

ดร.โรเบิร์ต แมสซีย์ รองผู้อำนวยการจากราชสมาคมดาราศาสตร์แห่งสหราชอาณาจักร (the Royal Astronomical Society) อธิบายว่า การปรับสีของภาพที่ได้ถือเป็นขั้นตอนปกติในการวิจัยศึกษาด้านดาราศาสตร์

"คุณอาจจะไม่รู้อะไรเมื่อมองดูภาพถ่ายทางดาราศาสตร์ และคิดไม่ถึงว่า ภาพเหล่านั้นจะถูกปรับสี ซึ่งนักดาราศาสตร์จำเป็นต้องทำ เพราะวิธีนี้จะทำให้พวกเขาสามารถเห็นรายละเอียดได้ และไม่ได้หมายความว่ามี การสมคบคิดใด ๆ ที่จะต้องปกปิดเรื่องนี้จากสาธารณะ"

ศ.เออร์วิน และทีม ประมวลผลจากข้อมูลที่ได้รับเพื่อสร้างภาพที่มีความใกล้เคียงมากที่สุดกับภาพความเป็นจริงทั้งสำหรับดาวเนปจูนและยูเรนัส

อย่างไรก็ตาม ความเข้าใจผิดในเรื่องนี้เริ่มถูกหยิบยกมาถกเถียงมากขึ้น หลังจากภาพถ่ายของดาวเคราะห์ทั้งสองที่บันทึกได้จากยานสำรวจอวกาศ "วอยเอเจอร์ 2" ของนาซา เผยให้เห็นสีที่แตกต่างกันถึงสามสี

สีที่แท้จริงเป็นอย่างไร

ภาพถ่ายที่บันทึกได้ทั้งหมด เมื่อนำมารวมกันเพื่อสร้างภาพจะได้สีผสมกัน ซึ่งมักจะไม่ทำให้เกิดความสมดุลที่ถูกต้อง การใช้คอนทราสท์ (contrast) หรือ การเปรียบเทียบกันระหว่างส่วนที่สว่างที่สุดกับส่วนที่มืดที่สุดจะทำให้เห็นรายละเอียดของภาพบนกลุ่มเมฆ, ลายแถบ และกระแสลมบนดาวเคราะห์ชัดเจนขึ้น ในกรณีของดาวเนปจูน ขั้นตอนดังกล่าวทำให้สีของดาวเนปจูนมีสีฟ้าเข้าขึ้นกว่าความเป็นจริง

สำหรับการศึกษาล่าสุด ทีมวิจัยใช้ข้อมูลจากสเปกโตรกราฟที่ติดตั้งอยู่บนกล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิลและอุปกรณ์มิวส์ (Multi Unit Spectroscopic Explorer-MUSE) ในกล้องโทรทรรศน์ Extremely Large Telescope ของหอสังเกตการณ์ทางใต้ของยุโรป (European Southern Observatory)

ด้วยอุปกรณ์ทั้งสอง แต่ละจุดพิกเซลจะรวมตัวกันเป็นแถบสีสเปกตรัมต่อเนื่อง ที่จะช่วยให้นักวิทยาศาสตร์สามารถสร้างภาพสีที่แท้จริงของดาวเคราะห์ทั้งสอง

รายงานวิเคราะห์เผยให้เห็นว่า ทั้งดาวเนปจูนและยูเรนัสมีสีใกล้เคียงกัน คือ "ฟ้าอมเขียว" แม้ว่านักวิจัยจะพบว่า มีความแตกต่างกันเพียงเล็กน้อยเท่านั้น โดยดาวเนปจูนค่อนไปทางสีฟ้า อาจจะมาจากขั้นกลุ่มหมอกบาง ๆ บนดาวเคราะห์

งานวิจัยนี้ยังระบุอีกว่า ดาวยูเรนัสจะมีสีค่อนไปทางสีเขียวมากกว่าในช่วงฤดูร้อนและฤดูหนาวบนดาวเคราะห์ เมื่อหนึ่งในขั้วดาวยูเรนัสหันมายังดวงอาทิตย์ แต่ในฤดูใบไม้ผลิและฤดูใบไม้ร่วง เมื่อแสงจากดวงอาทิตย์สาดไปยังส่วนเส้นศูนย์สูตรของดาวยูเรนัส จะทำให้มีสีฟ้าเข้มขึ้น