รัฐธรรมนูญสหรัฐฯ เปิดช่องให้ "โดนัลด์ ทรัมป์" เป็นประธานาธิบดีสมัยที่ 3 ได้หรือไม่ ?

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ ยังไม่ปฏิเสธความเป็นไปได้ในการลงแข่งขันเพื่อชิงตำแหน่งประธานาธิบดีสมัยที่ 3 โดยกล่าวว่าเขาคง "เต็มใจที่จะทำมัน"

ขณะนี้ "ทรัมป์ ออร์แกไนเซชัน" (Trump Organization) กลุ่มบริษัทของเขาได้เริ่มเปิดขายหมวกแก๊ปสีแดงที่มีคำว่า "Trump 2028" ซึ่งดูเหมือนเป็นการโปรโมตประธานาธิบดีทรัมป์ให้ลงสมัครรับเลือกตั้งอีกครั้ง

อย่างไรก็ตาม เมื่อถึงเวลานั้น โดนัลด์ ทรัมป์จะดำรงตำแหน่งในทำเนียบขาวครบสองสมัยแล้ว ซึ่งเป็นเพดานที่กำหนดไว้ตามรัฐธรรมนูญของสหรัฐฯ

การเปิดตัวหมวกใบละ 50 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 1,630 บาท) ในช่วงต้นปีนี้เกิดขึ้นหลังจากทรัมป์กล่าวว่าเขา "ไม่ได้พูดเล่น" เกี่ยวกับความต้องการที่จะดำรงตำแหน่งสมัยที่สาม

รัฐธรรมนูญสหรัฐฯ ระบุว่า "ห้ามมิให้บุคคลใด...ได้รับเลือกมากกว่า 2 สมัย" แต่ผู้สนับสนุนทรัมป์บางคนรวมถึงตัวเขาเองได้แสดงความเห็นว่ามีความเป็นไปได้ที่จะหาทางหลีกเลี่ยงข้อกำหนดในรัฐธรรมนูญได้

เหตุใดทรัมป์ถึงพูดเรื่องการเป็นประธานาธิบดีสมัยที่ 3

เมื่อวันที่ 27 ต.ค. ที่ผ่านมา ทรัมป์ถูกผู้สื่อข่าวถามถึงความเป็นไปได้ในการลงชิงประธานาธิบดีสมัยที่ 3 ระหว่างการเดินทางเยือนเอเชีย โดยทรัมป์ตอบว่า "ผมยังไม่ได้คิดเรื่องนี้จริง ๆ แต่ผมมีคะแนนความนิยมในผลสำรวจที่ดีที่สุดเท่าที่ผมเคยมีมา"

คำถามจากสื่อมวลชนดังกล่าวมีขึ้นหลังจากที่ สตีฟ แบนนอน อดีตที่ปรึกษาด้านยุทธศาสตร์ของทรัมป์กล่าวว่า "แผน" ถูกจัดเตรียมไว้แล้วเพื่อให้ประธานาธิบดีวัย 79 ปีผู้นี้ดำรงตำแหน่งอีกสมัย

ในการสัมภาษณ์ก่อนหน้านี้กับสำนักข่าวเอ็นบีซี ทรัมป์กล่าวว่า "มีวิธีการบางอย่างที่คุณสามารถทำได้" เพื่อให้เขาเป็นประธานาธิบดีในสมัยที่ 3 ได้

"ผมไม่ได้ล้อเล่น... หลายคนอยากให้ผมเป็น" เขากล่าวเสริม "แต่ผมบอกพวกเขาไปตรง ๆ ว่า เรายังต้องรอดูอีกระยะเวลาหนึ่ง ตอนนี้ยังอยู่ในช่วงเริ่มต้นของการมาเป็นรัฐบาลอยู่เลย"

ทรัมป์ซึ่งจะมีอายุ 82 ปีเมื่อสิ้นสุดวาระที่สองของเขา ถูกถามว่าเขาต้องการจะทำหน้าที่ใน "ตำแหน่งที่ยากที่สุดในประเทศ" ต่อไปหรือไม่

เขาตอบว่า "อืม ผมชอบทำงาน"

คำตอบเหล่านี้ไม่ใช่ครั้งแรกที่ทรัมป์กล่าวถึงเรื่องการเป็นประธานาธิบดีสมัยที่ 3 เมื่อเดือน ม.ค. ต้นปีนี้ เขากล่าวกับกลุ่มผู้สนับสนุนว่าจะ "เป็นเกียรติที่สุดในชีวิตของผม หากได้ทำงานอีกสัก 2 หรือ 3 หรือ 4 สมัย ไม่ใช่แค่วาระเดียว" อย่างไรก็ดี ในเวลาต่อมาเขาบอกว่า นี่เป็นมุกตลกสำหรับ "สื่อข่าวปลอม" เท่านั้น

ต่อมาในเดือน เม.ย. ร้านขายสินค้าที่ระลึกของทรัมป์ทางออนไลน์เริ่มขายหมวกแก๊ปที่มีข้อความว่า "Trump 2028" ในราคาใบละ 50 ดอลลาร์สหรัฐ และยังมีภาพของเอริก ทรัมป์ บุตรชายของประธานาธิบดีสวมหมวกใบนี้อยู่ในรายการประกาศขาย พร้อมข้อความว่า "The future looks bright!" ซึ่งแปลว่า "อนาคตช่างดูสดใส"

รัฐธรรมนูญสหรัฐฯ ระบุไว้อย่างไรเกี่ยวกับเรื่องนี้ ?

เมื่อมองอย่างผิวเผิน ดูเหมือนว่ารัฐธรรมนูญของสหรัฐฯ จะตัดโอกาสไม่ให้ใครก็ตามดำรงตำแหน่งได้ถึง 3 สมัย โดยในการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ ครั้งที่ 22 เกี่ยวกับวาระการดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี ซึ่งได้รับการให้สัตยาบันเมื่อปี 1951 ระบุว่า

"บุคคลใดจะได้รับเลือกตั้งให้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีเกินกว่าสองครั้งไม่ได้ และบุคคลใดเมื่อดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีหรือรักษาการในตำแหน่งประธานาธิบดีเกินกว่าสองปีในวาระดำรงตำแหน่งของผู้อื่นที่ได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดีแล้ว จะได้รับเลือกตั้งให้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีเกินกว่าอีกหนึ่งครั้งไม่ได้"

การแก้ไขรัฐธรรมนูญจะต้องได้รับเสียงเห็นชอบจากทั้งวุฒิสภาและสภาผู้แทนราษฎรอย่างน้อย 2 ใน 3 นอกจากนี้ยังต้องได้รับความเห็นชอบจากรัฐบาลระดับรัฐอีก 3 ใน 4

พรรครีพับลิกันของทรัมป์ควบคุมสภาของสหรัฐฯ ไว้ได้ทั้งสองสภาแล้วในขณะนี้ แต่ยังขาดเสียงข้างมากอีกฝั่งหนึ่งซึ่งจำเป็นอย่างมาก นั่นคือเสียงจากสภานิติบัญญัติของรัฐต่าง ๆ ซึ่งทางพรรคเดโมแครต ควบคุมได้ทั้งหมด 18 รัฐ จากทั้งหมด 50 รัฐ

แล้วทรัมป์จะเป็นประธานาธิบดีสมัยที่ 3 ได้อย่างไร ?

ผู้สนับสนุนของทรัมป์กล่าวว่ามีช่องโหว่ในรัฐธรรมนูญ ซึ่งยังไม่ได้รับการวินิจฉัยตีความจากศาล

พวกเขาโต้แย้งว่าการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญครั้งที่ 22 ระบุข้อห้ามเฉพาะบุคคลที่ "ได้รับการเลือกตั้ง" มากกว่าสองสมัยเท่านั้น แต่ไม่ได้ระบุเกี่ยวกับ "การสืบทอดตำแหน่ง" แต่อย่างใด

ภายใต้ทฤษฎีนี้ ทรัมป์สามารถลงรับเลือกตั้งเพื่อชิงตำแหน่งรองประธานาธิบดีคู่กับผู้สมัครอีกคนที่ลงชิงตำแหน่งประธานาธิบดี ซึ่งบางทีอาจเป็น เจดี แวนซ์ รองประธานาธิบดีคนปัจจุบันของเขา ในการเลือกตั้งปี 2028 นี้

หากพวกเขาชนะ ผู้สมัครคนนั้นสามารถสาบานตนเข้าทำเนียบขาวและลาออกทันที โดยปล่อยให้ทรัมป์เข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีด้วยวิธีการสืบทอดตำแหน่งแทน

สตีฟ แบนนอน ผู้จัดรายการพอดแคสต์และอดีตที่ปรึกษาคนสำคัญของทรัมป์ กล่าวกับดิอีโคโนมิสต์ว่า "ทรัมป์จะเป็นประธานาธิบดีในปี 2028 และผู้คนควรจะยอมรับกับเรื่องนี้ได้แล้ว"

"เมื่อถึงเวลาที่เหมาะสม เราจะเปิดเผยว่าแผนนั้นคืออะไร" แบนนอนระบุ

อย่างไรก็ตาม การให้สัมภาษณ์ของทรัมป์ กลับลดความสำคัญของแนวคิดดังกล่าวลง

"ผมคิดว่าคนคงจะไม่ชอบแบบนั้น" ทรัมป์กล่าว "มันดูราบรื่นเกินไป มันคงไม่ถูกต้อง"

ในขณะที่ทรัมป์ยังคงเปิดถึงความเป็นไปได้ในการเป็นประธานาธิบดีสมัยที่ 3 เขาไม่ได้กล่าวถึงวิธีการใดวิธีการหนึ่งเป็นการเฉพาะว่าเขาจะเป็นผู้นำสหรัฐฯ สมัยที่ 3 ได้อย่างไร

ใครออกมาต่อต้านแนวคิดการดำรงตำแหน่งสมัยที่ 3 ของทรัมป์บ้าง ?

พรรคเดโมแครตออกมาคัดค้านเรื่องนี้อย่างแข็งขัน

"นี่เป็นอีกหนึ่งการยกระดับความพยายามที่ชัดเจนของเขาในการเข้ายึดครองรัฐบาล และรื้อถอนประชาธิปไตยของเรา" แดเนียล โกลด์แมน ผู้แทนจากรัฐนิวยอร์ก ซึ่งเคยเป็นที่ปรึกษาหัวหน้าคดียื่นถอดถอนทรัมป์ครั้งแรก กล่าว

"หากสมาชิกสภาคองเกรสจากพรรครีพับลิกันเชื่อมั่นในรัฐธรรมนูญ พวกเขาจะต้องออกมาแสดงจุดยืนคัดค้านความทะเยอทะยานของทรัมป์ในการดำรงตำแหน่งสมัยที่ 3"

บางคนในพรรคของทรัมป์ยังออกมาบอกด้วยว่า นี่เป็นความคิดที่ไม่ดีเลย เช่น มาร์คเวย์น มัลลิน วุฒิสมาชิกจากรัฐโอคลาโฮมา กล่าวเมื่อเดือน ก.พ. ที่ผ่านมาว่า ตนเองจะไม่สนับสนุนความพยายามผลักดันให้ทรัมป์กลับมายังทำเนียบขาวอีกครั้ง

"ก่อนอื่นเลย ผมจะไม่แก้ไขรัฐธรรมนูญ เว้นแต่ว่าประชาชนชาวอเมริกันเลือกที่จะทำเช่นนั้น" มัลลินกล่าวกับสำนักข่าวเอ็นบีซี

ขณะที่ทอม โคล ได้เรียกแนวความคิดดังกล่าวนี้ว่า "เพ้อฝันเกินกว่าจะพูดคุยกันอย่างจริงจัง"

ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายมีความเห็นอย่างไร ?

เดเรก มุลเลอร์ ศาสตราจารย์ด้านกฎหมายเลือกตั้งประจำมหาวิทยาลัยนอเทรอดาม กล่าวว่า รัฐธรรมนูญสหรัฐฯ ฉบับแก้ไขเพิ่มเติมครั้งที่ 12 บัญญัติไว้ว่า "บุคคลที่ไม่มีคุณสมบัติครบถ้วนในการเป็นประธานาธิบดีก็ย่อมไม่มีสิทธิที่จะได้เป็นรองประธานาธิบดีแห่งสหรัฐฯ ด้วย"

นั่นหมายความว่าการดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีสองสมัย จะทำให้ใครก็ตามขาดคุณสมบัติลงสมัครเป็นรองประธานาธิบดี ในมุมมองของเขา

"ผมไม่คิดว่าจะมี 'กลอุบายแปลก ๆ' ในการหลีกเลี่ยงข้อจำกัดกรณีการดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี" เขากล่าว

ด้านเจเรมี พอล ศาสตราจารย์ด้านกฎหมายรัฐธรรมนูญจากมหาวิทยาลัยนอร์ทอีสเทิร์นในเมืองบอสตัน บอกกับสำนักข่าวซีบีเอสว่า "ไม่มีข้อโต้แย้งทางกฎหมายที่น่าเชื่อถือ" เพื่อดำรงตำแหน่งเป็นสมัยที่ 3

มีใครเคยดำรงตำแหน่งมากกว่า 2 สมัยหรือไม่ ?

แฟรงคลิน เดลาโน รูสเวลต์ ได้รับเลือกตั้ง 4 ครั้ง เขาเสียชีวิตเมื่อเดือน เม.ย. ปี 1945 หลังดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีสมัยที่ 4 ได้เพียงสามเดือนเท่านั้น

เขาดำรงตำแหน่งผู้นำสหรัฐฯ ในช่วงที่เกิดภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่และสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งมันถูกนำมาอ้างถึงอยู่บ่อยครั้งสำหรับการครองตำแหน่งประธานาธิบดีอันยืดเยื้อยาวนานของเขา

ในช่วงเวลานั้น ยังไม่มีการระบุในกฎหมายว่าห้ามดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีเกิน 2 สมัย แต่มันกลายเป็นธรรมเนียมปฏิบัติตั้งแต่จอร์จ วอชิงตัน ปฏิเสธวาระที่ 3 เมื่อปี 1796

การขยายเวลาดำรงตำแหน่งของรูสเวลต์ ทำให้เกิดการบรรจุธรรมเนียมปฏิบัติดังกล่าวไว้ในการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญสหรัฐฯ ครั้งที่ 22 ในช่วงต้นทศวรรษที่ 1950