Путин санади илҳоқи Криме ба Русияро имзо кард
Image copyrightAFPВладимир Путин, раиси ҷумҳурии Русия бо истиқбол аз натиҷаи ҳамапурсии ҷудоии Криме аз Укройн, санади илҳоқи ин бахш аз хоки Укройн ба Русияро имзо кардааст.
Рӯзи сешанбе, 27 исфанд (18 март) Владимир Путин, раиси ҷумҳурии Русия дар суханоне дар ҷаласаи муштараки Думо - маҷлиси суфло ва Шӯрои федеросиюн - маҷлиси улёи порлумони ин кишвар аз натиҷаи ҳамапурсии ҷудоии Криме аз Укройн ҳимоят кард ва онро иқдоме қонунӣ ва дар ростои ҳақи миллатҳо дар таъини сарнавишти худ донист.
Ҳамапурсии ҷудоии Криме аз Укройн, рӯзи якшанбеи ин ҳафта баргузор шуд ва дар ҳоле ки ақаллиятҳои тотор ва укройнии сокини Криме умдатан ширкат дар ин ҳамапурсиро таҳрим карда буданд, аксари қариб ба иттифоқи ширкаткунандагон ба ҷудоии Криме аз Укройн раъй доданд. Порлумони маҳаллии Криме низ расман аз Русия дархост кард ин сарзаминро ба хоки худ мунзам кунад ва намояндагонро барои эъломи омодагии илҳоқ ба Русия ба Маскав фиристод.
Оқои Путин изҳороти мақомоти ғарбӣ дар мавриди ғайриқонунӣ будани ҳамапурсии ҷудоии Кримеро мардуд донист ва онро таҳаввуле мушобеҳи истиқлоли Кузуву аз Сербистон ва эъломи истиқлоли Укройн пас аз фурӯпошии иттиҳоди Шуравӣ тавсиф кард. Вай гуфт, ки рустаборони Криме таҳти фишори давлати ҷадиди Укройн қарор доштанд ва ҳуқуқи онон муроъот намешуд.
Владимир Путин ҳамчунин ин иттиҳоми кишварҳои ғарбиро рад кард, ки ҳамапурсӣ дар шароити ғайридемукротик ва таҳти ишғоли нерӯҳои русӣ баргузор шуда ва гуфт, ки тибқи тавофуқе, ки дар замони истиқлоли Укройн сурат гирифта буд, Русия ҳақ дошт нерӯҳои мустақар дар пойгоҳи дарёии ин кишвар дар Кримеро то бисту панҷ ҳазор нафар афзоиш диҳад ва ҳузури низомии чашмгиртари Русия дар рӯзҳои ахир ношӣ аз иҷрои ин бахш аз тавофуқномаи ду кишвар аст.
Дар рӯзҳои қабл аз баргузории ҳамапурсии Криме афроди мусаллаҳи юнифурмпӯш, ки нишони низомии мушаххасе надоштанд , дар нуқоти мухталифи Криме мустақар шуда ва бо муҳосираи марокизи низомии мутаъаллиқ ба Укройн амалан бар ин шибҳҷазира мусаллат шуданд. Манобеъи ғарбӣ гуфтанд, ки ин афрод низомиёни русӣ буданд ё тавассути нерӯҳои русӣ таҷҳиз ва мусаллаҳ шуда буданд.
Раиси ҷумҳурии Русия гуфт, ки Криме ҳамвора бахше ҷудоинопазир аз хоки Русия будааст ва натиҷаи ҳамапурсии ахир иштибоҳи ҷудоии Криме аз Русияро тасҳеҳ кардааст.
Вай дар айни ҳол кӯшид нигаронии Укройн ва кишварҳои ғарбӣ дар мавриди идомаи пешравӣ дар Укройнро рафъ кунад. Ҳудуди понздаҳ дарсад аз ҷамъияти Укройнро рустаборон ташкил медиҳанд ва дар рӯзҳои ахир дар бархе манотиқи умдатан руснишини шарқи ин кишвар тазоҳуроте дар ҳимоят аз илҳоқ ба Русия баргузор шуда буд.
Оқои Путин хитоб ба мардуми Укройн гуфт "суханонеи касонеро бовар накунед, ки мехоҳанд шуморо аз Русия битарсонанд ва фарёд мекашанд, ки сарнавишти Криме дар интизори сойири манотиқи Укройн ҳам хоҳад буд".
Вай таъкид кард, ки Русия дар пайи таҷзияи Укройн нест ва ба чунин иқдоме ниёз надорад. Раиси ҷумҳурии Русия ваъда дод, ки ҳуқуқи ақаллиятҳои укройнӣ ва тотори сокини Кримеро низ муроъот кунад ва афзуд ки забонҳои русӣ, укройнӣ ва тоторӣ дар ин сарзамин расмият хоҳад дошт.
Рӯзи сешанбе раиси ҷумҳурии Русия ва фиристодагони порлумони маҳаллии Криме муъоҳидаи илҳоқи Криме ба хоки Русияро дар Маскав имзо карданд. Ин санад пас аз тасвиб дар порлумони Русия расмият хоҳад ёфт ва оқои Путин дар суханони худ дар ҷаласаи порлумон ваъда дод, ки ба зудӣ лоиҳаи марбут ба ин санад барои тасвиб ба порлумон ирсол хоҳад шуд.
Шибҳҷазираи Криме дар авохири қарни ҳаждаҳум ба тасарруфи Русияи тазорӣ даромад ва бо инқилоби булшевикӣ ба "ҷумҳурии худмухтори сусиёлистии Криме" тағйири ном ёфт ва ба ҷумҳурии федеротиви Русия мулҳақ шуд.
Дар даҳаи 1950 раҳбарии иттиҳоди Шуравӣ тасмим гирифт, ки моликияти ин шибҳҷазираро аз Русия ба Укройн, ки яке дигар аз ҷумҳуриҳои ташкилдиҳандаи Иттиҳоди Шуравӣ буд, мунтақил кунад. Дар давраи Шуравии собиқ мақари новгони Шӯравӣ дар Дарёи Сиёҳ дар Криме қарор дошт.
Дар замони истиқлоли Укройн дар соли 1992, тибқи тавофуқе, ки байни давлатҳои Русия ва Укройн сурат гирифт, Криме ба унвони як ҷумҳурии худмухтори таҳти ҳокимияти Укройн боқӣ монд, аммо қарор шуд нерӯҳои дарёии Русия ва Укройн ҳар ду пойгоҳҳое дар Криме дошта бошанд.
Амалкарди Русия дар мавриди ҷудоии Криме аз Укройн интиқоди кишварҳои ғарбиро дар пай оварда ва ин кишварҳо таҳримҳоеро низ алайҳи Русия ба иҷро гузоштаанд.
Рӯзи сешанбе муъовини нахуствазири Русия суханони Лурон Фобиюс, вазири хориҷаи Фаронса дар мавриди эҳтимоли лағви як қарордоди низомӣ бо Русияро мавриди интиқод қарор дод. Оқои Фобиюс гуфта буд, ки бо таваҷҷуҳ ба рафтори Русия ин имкон вуҷуд дорад, ки Фаронса аз иҷрои қарордоди таслиҳотӣ ба маблағи ҳудуди як милёрду ҳафтсад миллиюн дулор бо Русия сарфиназар кунад.
Ҷудоии Криме натиҷаи як ришта таҳаввулоти сиёсӣ дар Укройн аст, ки дар моҳи ноябр бо тазоҳуроти эътирозӣ алайҳи тасмими Виктор Янукович, раиси ҷумҳурии собиқ барои густариши равобит бо Русия ва худдорӣ аз тавсеъаи ҳамкории иқтисодӣ бо Иттиҳодияи Урупо оғоз шуд ва барканории оқои Янукович ва фирори ӯ ба Русияро дар пай овард.
Бархе нозирон гуфтаанд, ки ҷудоии Криме ва коҳиши шумори шаҳрвандони рустабори укройнӣ ҳамроҳ бо ташдиди эҳсосоти зидирусӣ дар ин кишвар эҳтимолан боъиси гароиши бештари ин кишвар ба ғарб хоҳад шуд.
Иқдоми низомии Русия дар Криме ба баҳонаи ҳимоят аз ҳуқуқи рустаборони сокини ин сарзамин ҳамчунин метавонад боъиси нигаронии кишварҳои узви блоки шарқи собиқ дар мавриди бархурди отии Русия бо онҳо шавад ва ин кишварро ба суи таҳкими равобити худ бо Ғарб дар заминаҳои мухталиф савқ диҳад.
Давлати Русия ба шиддат нисбат ба густариши равобити ҳамсоягони ин кишвар бо Ғарб ба хусус дар заминаи ҳамкориҳои низомӣ ҳассосият доштааст .
