Криме истиқлоли худро аз Укройн эълом кард
Image copyrightAPПорлумони Криме, имрӯз (душанбеи 17 март) истиқлоли худро аз Укройн эълом кард ва тамоми амволи давлатии Укройнро миллӣ кард. Ин порлумон аз Созмони Милал ва дигар кишварҳо хоста, то истиқлоли Кримеро ба расмият бишносанд.
Владимир Константинов, раиси порлумони Криме пас аз эъломи истиқлол аз Укройн гуфт воҳидҳои низомии Укройн, ки дар Криме мустақар ҳастанд, мунҳал хоҳанд шуд ва онҳое, ки бихоҳанд, метавонанд дар ин нимҷазира бимонанд.
Сергей Аксенов, нахуствазири муваққат ва теъдоде аз намояндагони порлумони Криме ба Маскав сафар мекунанд, то дархости пайвастани Кримеро ба Русия ба таври расмӣ ба ин кишвар ироа кунанд.
Қарор аст фардо порлумони Русия дар баёнияе ҳимояти худро аз натоиҷи ҳамапурсии Криме эълом кунад ва Владимир Путин, раиси ҷумҳури Русия дар порлумон дар бораи Криме суханронӣ хоҳад кард.
Дар ҳамин ҳол, вузарои хориҷаи 27 кившари узви Иттиҳодияи Урупо рӯзи душанбеи 17 март дар Бруксел гирди ҳам омадаанд, то таҳрим алайҳи Русияро баррасӣ кунанд.
Ин иттиҳодия ва Омрико ҳамапурсии Кримеро, ки наздик ба 96 дарсади раъйдиҳандагон хостори пайвастан ба Русия шуданд, ғайриқонунӣ медонанд.
Борок Убомо, раиси ҷумҳури Омрико, ҳам ба Маскав ҳушдор дода Омрико ҳозир аст, то ҳазинаи иқдомоти Русияро дар Укройн ва Криме боло бибарад.
Жопун ҳам гуфта бо ҳамоҳангии дигар кишварҳои санъатӣ (G-7) ба ин иқдоми Русия вокуниш нишон хоҳад дод.
Чин аммо хостори хештандории тарафайн шуда ва роҳи ҳалли диплумотикро танҳо роҳи бурунрафт аз буҳрони Укройн донистааст.
Иттиҳодияи Урупо пеш аз ин гуфтугӯ дар бораи як муъоҳидаи иқтисодӣ бо Русия ва низ тасҳили судури визоро мутаваққиф карда буд.
Интизор меравад вузарои хориҷаи ин иттиҳодия дар марҳилаи аввали мамнӯъияти судури визо ва масдуд кардани дороиҳоро дар назар бигиранд ва дар ҷаласаи имрӯз феҳристи афродеро, ки ин таҳримҳо бояд шомили он шавад, таҳия кунанд.
Сардабири умури урупоии Би-би-сӣ мегӯяд намояндагони Иттиҳодияи Урупо бояд ба ин суол посух диҳанд, ки чи касоне бояд машмули таҳримҳо шаванд.
Оё фақат афроде ки маносиби қудратро дар Криме дар даст гирифтаанд, ҳадафи таҳримҳо бошанд, ё ин таҳримҳо ҳалқаи афроди наздик ба Владимир Путин, раиси ҷумҳури Русияро ҳам дар бар бигирад. Дар ин маврид байни вузарои хориҷаи Иттиҳодияи Урупо ихтилофи назар вуҷуд дорад.
Онҳо, ки мувофиқи таҳрим алайҳи соҳибони қудрат дар Кремлин ҳастанд, истидлол мекунанд, ки агар чунин рӯйкарде дар пеш гирифта шавад, нишонаи заъф талаққӣ хоҳад шуд.
Аммо мухолифон мегӯянд гунҷондани номи афроде, ки дер ё зуд бояд бо онҳо музокира кард, равияи муносибе нест.
Агар мамнӯъияити судури визо ва масдуд кардани дороиҳо монеъ аз таҳаррукоти низомии Русия дар шарқи Укройн нашавад, Иттиҳодияи Урупо дар марҳилаи баъд таҳримҳои иқтисодиро дар назар хоҳад гирифт.
Ин нигаронӣ вуҷуд дорад, ки Русия дар шарқи Укройн ҳам ворди амал шавад; баъд аз он ки тазоҳуркунандагони тарафдори Русия теъдоде аз сохтмонҳои давлатиро ишғол карданд.
Ҳамапурсии муноқишабарангез
Иттиҳодияи Урупо дар баёнияе ҳамапурсии Кримеро "ғайриқонунӣ ва номашрӯъ" хонд ва гуфт натоиҷи онро ба расмият нахоҳад шинохт.
Омрико ҳам эълом карда ин ҳамапурсӣ ноқизи Қонуни асосии Укройн ва натиҷаи дахолати низомии Русия аст, бинобар ин кишвар ва ҷомеъаи ҷаҳонӣ ҳаргиз онро ба расмият нахоҳанд шинохт.
Шумориши се чаҳоруми оро нишон медиҳад 95.7 дарсади раъйдиҳандагон ба пайвастан ба Русия раъй додаанд.
1.5 милюн нафар дар Криме воҷиди шароит барои раъй додан ҳастанд ва мақомҳои интихоботӣ мегӯянд, ки беш аз 80 дарсад дар он ширкат кардаанд.
Пас аз эъломи аввалин натоиҷи раъйгирӣ дишаб ҳазорон нафар аз мардуми Криме ба хиёбонҳо омаданд ва пайвастан ба Русияро ҷашн гирифтанд.
Сергей Аксенов, раҳбари Криме, ки аз моҳи гузашта ва баъд аз ин ки Русия кунтрули Кримеро ба даст гирифт, ба қудрат расида , дар Симферупул, маркази Криме, дар маросиме, ки дар он парчами Русия ба иҳтизоз даромада буд ва суруди кишвар навохта мешуд ва нерӯҳои новгони дарёи Сиёҳи Русия дар он ширкат доштанд, хитоб ба ҳозирон гуфт Криме "дар ҳоли баргаштан ба хона" аст ва натиҷаи ин раъйгириро таърихӣ хонд.
Оқои Аксенов гуфт имрӯз ба Маскав сафар хоҳад кард, то аз Маскав расман дархост кунад Кримеро ба хоки худ замима кунад.
Маҷлиси авоми Русия ҳам эълом карда дар асраъи вақт бо гузарондани қонуне ин илҳоқро қонунӣ хоҳад кард.
Ҷамъияти Криме аз 57 дарсад рус ташкил шуда ва бақия мардум укройнӣ ё тотор ҳастанд, бинобар ин интизор мерафт бисёре аз онҳо ба пайвастан ба Русия раъй диҳанд.
Тоторҳо, ки 12 дарсади ҷамъиятро ташкил медиҳанд, раъйгирии рӯзи якшанберо бойкут карданд. Онҳо мехоҳанд ин нимҷазира бахше аз хоки Укройн боқӣ бимонад.
Рафъат Ҷабборов, раҳбари порлумони ғайрирасмии тоторҳо, ҳамапрусии Кримеро ғайриқонунӣ хонда ва онро аҷулона ва зери фишори нерӯҳои рус тавсиф кардааст.
"Сарнавишти сарзамини модарии мо набояд дар чунин шароите ва дар сояи силоҳи сарбозон таъйин шавад."
Истолин тоторҳоро дар соли 1944 ба зӯр ба Осиёи Марказӣ табъид кард ва пас аз фурӯпошии Шӯравӣ онҳо тавонистанд ба ин нимҷазира баргарданд.
