Vita vya Afghanistan:Yafahamu makundi ya watu wanaohama Afghanistan kuitoroka Taliban

Huku Marekani na nchi nyingi za magharibi zikiharakisha kuwoandoa raia wake nchini Afghanistan baada ya kundi la Taliban kuuteka mji mkuu wa Kabul na kuchukua madaraka, kuna makundi ambayo yameondoshwa ama watu kukimbia kutokana na hofu ya yale yanayoendelea baada ya Taliban kuihibiti nchi hiyo.

Makundi haya yamekuwa yakisakwa kwa udi na uvumba na Taliban wakiwaita 'wasaliti' kwani walikuwa wakiunga mkono operesheni ya Marekani na washirika wake katika kupambana na Taliban.

Umoja wa Mataifa Umesema wapiganaji hao wamekuwa wakienda nyumba kwa nyumba kuwatafuta wanaowalenga na kuzitishia familia zao.

Kundi hilo lenye msimamo mkali wa Kiislamu limejaribu kuwahakikishia Waafghan tangu kutwaa madaraka, na kuahidi hakutakuwa na "kisasi".

Wanasiasa

Rais Ashraf Ghani wa Afghanistan amekimbilia katika Falme za Kiarabu, taifa hilo la Ghuba linasema.

Bwana Ghani aliondoka Afghanistan wakati Taliban ilipoingia katika mji mkuu wa Kabul mwishoni mwa wiki.

Wizara ya mambo ya nje ya UAE ilisema nchi hiyo ilimkaribisha Bwana Ghani na familia yake kwa misingi ya kibinadamu.

Akizungumza kwa njia ya video Jumatano, Bwana Ghani alikanusha kutoroka na akasema alikuwa ameenda kuzuia kile alichokielezea kama "janga kubwa".

"Kwa sasa, niko Emirate ili umwagaji damu na machafuko uzuiliwe," alisema. "Hivi sasa niko kwenye mazungumzo ya kurudi Afghanistan."

Bwana Ghani pia alisema uvumi kwamba alikuwa amesafiri kwenda UAE na pesa nyingi "hazina msingi wowote" na "uongo".

Kiongozi huyo mwenye miaka 72 amekabiliwa na ukosoaji mkubwa kutoka kwa wanasiasa wengine wa Afghanistan kwa kuondoka nchini.

"Mungu atamwajibisha na taifa pia litahukumu," alisema Abdullah Abdullah, mwenyekiti wa Baraza Kuu la Upatanisho wa Kitaifa la Afghanistan.

Wafanyakazi wa mashirika ya misaada

Watu ambao wamekimbia Afghanistan kwenda baada ya Taliban kuidhibiti nchi hiyo wamesema juu ya unafuu walioupata.

Wanajeshi wa Uingereza wameendelea kuwahamisha raia wa Uingereza na Waafghan wanaostahili baada ya waasi kuchukua udhibiti wa mji mkuu Kabul.

Mfanyakazi mmoja wa shirika la misaada wa Uingereza alisema alijisikia "bahati" kufanikiwa kuondoka, lakini alisema kwamba "hatupaswi kusahau Afghanistan".

Kitty Chevallier, mfanyakazi wa misaada mwenye umri wa miaka 24 kutoka Basingstoke huko Hampshire, aliondoka Kabul kupitia ndege ya uhamisho ya Uingereza Jumatatu asubuhi.

Alisema alikuwa akijua ni kwa jinsi gani alikuwa na bahati kubwa kutoka Afghanistan, wakati wengine, pamoja na marafiki na wenzie, walibaki wamekwama.

"Tulipokuwa tukienda huko saa 04:00, barabara zilijaa mamia ya familia za Afghanistan zikitarajia kutoka kwa njia fulani," aliliambia shirika la habari la PA Media.

"Moja ya nyakati za kushangaza zaidi ilikuwa kuingia kwenye ndege, bila kujua ni lini tutaweza kurudi au ni nini jiji litatazama na kujisikia wakati tulifanya."

Bi Chevallier alikuwa akifanya kazi huko Kabul tangu Septemba mwaka jana na shirika la Afghanaid, shirika lililosajiliwa la Uingereza ambalo linatetea haki za wanawake na hutoa maji safi na usafi wa mazingira kwa Waafghan.

Wakalimani

Wakalimani ni sehemu ya makundi yaliyokuwa yakifanya kazi na Marekani wakati wa vita ya miaka 20 dhidi ya Taliban

Karibu wakalimani 200 wa Afghanistan na familia zao wamewasili Marekani - wa kwanza wa kundi la Waafghan 2,500 wakihamishwa wakati Taliban ilipokuwa ikidhibiti miji

Wakalimani wanapewa makazi yao chini ya mpango wa visa kwa wale ambao walifanya kazi na Marekani wakati wa vita vya miaka 20 na Taliban vilivyomalizika hivi karibuni.

Walifika alfajiri ya Ijumaa na kupelekwa kituo cha kijeshi cha Fort Lee huko Virginia.

Katika taarifa yake, Rais wa Marekani Joe Biden alisema kuwasili kwao ni "hatua muhimu" na "wa kwanza kati ya wengi" wakati mamlaka ya Marekani inafanya kazi kuwahamisha Waafghanistan wanaostahiki kutoka nchini kwao.

Waafghan wanaostahiki Visa Maalum ya Wahamiaji (SIV) watasafirishwa ama kwenda Marekani, vituo vya Amerika nje ya nchi au nchi za tatu wakati wanakamilisha maombi yao. Waliowasili hivi karibuni tayari wamekamilisha mchakato wa uhakiki.

Siku ya Alhamisi, Seneti ya Marekani iliidhinisha zaidi ya bola bilioni moja 1bn kwa ajili uokoaji, pamoja na malazi na usafirishaji.

Wanamuziki

Huku wanawake na wasichana wakihofu kutafuta riziki zao chini ya utawala mkali wa Taliban, nyota maarufu wa pop nchini humo, Aryana Sayeed, amethibitisha kutoroka kutoka Afghanistan.

Sayeed, 36, ambaye hivi karibuni alikuwa akiigiza kama jaji kwenye kipindi cha mashindano ya uimbaji kwenye runinga ya Afghanistan, aliwaambia waandishi wa habari kwamba aliondoka kwa ndege ya mizigo ya Marekani Jumatano.

Mwimbaji huyo ni miongoni mwa wachache wanaopambana kutafuta usafiri ili kutoka nje ya Afghanistan.

"Mimi ni mzima na niko salama na baada ya usiku kadhaa usiosahaulika, nimefika Doha, Qatar na ninasubiri safari yangu ya kurudi nyumbani Istanbul," Sayeed aliwaambia wafuasi wake milioni 1.3 wa Instagram. Tovuti ya habari ya NewYork Post ilimnukuu

Kutoka Doha, aliendelea hadi Uturuki ambapo anakaa wakati wote na mumewe Hasib Sayed, mtayarishaji wa muziki wa Afghanistan. "Baada ya kufika nyumbani na akili na hisia zangu kurudi katika hali ya kawaida kutoka ulimwengu wa kutoamini na mshtuko, nina hadithi nyingi za kuwashirikisha," alisema katika ujumbe wake wa kihisia kwenye mtandao wa kijamii.

Jarida la Daily Mail linaripoti kwamba Sayeed amekuwa mtetezi wa wazi wa Jeshi la Afghanistan, kabla ya jeshi la Marekani kujiondoa kutoka Afghanistan mapema mwezi huu baada ya kazi ya miaka 20.

Wanawake wengine mashuhuri wa Afghanistan hawajabahatika sana, pamoja na gavana wa wilaya ya Hazara, Salima Mazari, ambaye aliripotiwa kukamatwa Jumatano. Wengi wakihofu Mazari, ambaye alikosoa kundi la kigaidi waziwazi, anaweza kuuawa.