Tunachojua kuhusu aina mpya ya virusi vya corona

Kuenea kwa haraka kwa aina mpya ya virus vya Corona kunadaiwa kutokana na kuletwa kwa sheria kali ya viwango vinne vya mchanganyiko kwa mamilioni ya watu, vizuizi vikali vya kuchanganyika wakati wa Krismasi huko England, Scotland na Wales, na nchi zingine kuiweka Uingereza kwa marufuku ya kusafiri.

Lakini ni vipi aina hii mpya imepanda kutoka kwa hali ya kutokuwepo mpaka kufikia kuwa aina ya juu zaidi ya virusi katika maeneo mengi ya Uingereza katika kipindi cha miezi kadhaa?

Washauri wa serikali kuhusu maambukizo mapya wana imani "ya wastani" kuwa ina uwezo wa kusambaza kuliko aina zingine.

Kazi yote iko katika hatua za mwanzo, ina kutokuwa na uhakika mkubwa na orodha ndefu ya maswali ambayo hayajajibiwa.

Kama nilivyoandika hapo awali, virusi hubadilika kila wakati na ni muhimu kuweka mtazamo wa kadri ikiwa tabia ya virusi inabadilika.

Kwa nini aina hii mpya ya virusi inasababisha wasiwasi?

Vitu vitatu vinakuja pamoja ikimaanisha kuwa inavutia:

Zote hizi zinakuja pamoja kufanyiza virusi ambavyo vinaweza kuenea kwa urahisi zaidi.

Walakini, hatuna hakika kabisa. Aina mpya zinaweza kuwa za kawaida zaidi kwa kuwa zipo mahali pazuri kwa wakati unaofaa - kama jiji la London, ambalo hadi majuzi lilikuwa na vizuizi viwili tu.

Lakini tayari uwepo wa vizuizi vinne ni mojawapo ya mpango wa kupunguza kuenea kwa aina hii mpya ya virusi vya Corona.

"Majaribio ya Maabara yanahitajika, lakini je, unataka kusubiri wiki au miezi [ili kuona matokeo na kuchukua hatua ya kuzuia kuenea]? Labda sio katika hali hizi," Prof Nick Loman, kutoka Taasisi ya Covid-19 Genomics UK Consortium, aliniambia.

Aina hii mpya inaenea kwa kasi kiasi gani?

Iligunduliwa kwanza mnamo Septemba. Mnamo mwezi Novemba karibu robo ya kesi huko London zilikuwa za aina mpya. Hii ilifikia karibu theluthi mbili ya kesi kufikia katikati ya mwezi Desemba.

Unaweza kuona jinsi aina hii mpya imekuja kutawala matokeo ya upimaji katika vituo tofauti, kama vile Maabara ya Milton Keynes Lighthouse.

Wataalamu wa hesabu wamekuwa wakitathmini idadi ya kuenea kwa aina hii mpya katika jaribio la kuhesabu ni kiasi gani cha makali hii inaweza kuwa nayo.

Lakini ni ngumu sana kutenganisha kile kinachotokana na tabia za watu na kile kinachotokana na virusi.

Takwimu iliyotajwa na Waziri Mkuu Boris Johnson ilionyesha kwamba aina hii mpya inaweza kuambukiza kwa hadi 70% zaidi. Alisema hii inaweza kuwa inaongeza idadi ya R - ambayo inaonyesha ikiwa janga linakua au linapungua - kwa asilimia 0.4.

Idadi hiyo ya 70% ilionekana vizuri zaidi katika uwasilishaji wa Dkt. Erik Volz, kutoka Imperial College London, siku ya Ijumaa.

Wakati wa mazungumzo alisema: "Ni mapema mno kusema… lakini kutokana na kile tunachoona hadi sasa inakua haraka sana, inakua kwa kasi zaidi kuliko [aina za awali] ilivyokua, lakini ni muhimu kuchunguza hili."

Hakuna takwimu "ilihakikiwa" kuhusu jinsi aina hii mpya ya virusi vya Corona inavyoweza zaidi kuambukiza. Wanasayansi, ambao kazi yao bado haijaonekana kwa umma, wamenipa takwimu za kukanganya, zilizo juu sana na chini sana kuliko 70%.

Lakini bado kuna maswali kuhusu ikiwa inaambukiza zaidi.

"Kiasi cha ushahidi katika uwanja wa umma hautoshi kuweka wazi maoni madhubuti au thabiti juu ya ikiwa virusi vimeongeza maambukizi kweli," alisema Prof Jonathan Ball, mtaalam wa virolojia katika Chuo Kikuu cha Nottingham.

Imeenea hadi wapi?

Inaamikina kwamba aina hii mpya ya Corona ilitokea kwa mgonjwa mmoja nchini Uingereza au imeingizwa kutoka nchi iliyo na uwezo mdogo wa kufuatilia mabadiliko ya virusi vya Corona.

Aina hiyo inaweza kupatikana kote Uingereza, isipokuwa Ireland Kaskazini, lakini imejikita sana London, Mashariki ya Kusini na mashariki mwa Uingereza. Kesi mahali pengine nchini hazijaanza kuripotiwa.

Takwimu kutoka Nextstrain, ambayo imekuwa ikifuatilia nambari za maumbile za sampuli za virusi ulimwenguni pote, zinaonyesha kuwa kesi za nchini Denmark na Australia zimetoka Uingereza. Uholanzi pia imeripoti visa kadhaa.

Aina mpya ya virusi vya Corona ambayo imeibuka nchini Afrika Kusini inaonekana kuwa na mambo kadhaa yanayolingana na hii ya Uingereza, lakini inaonekana haihusiani na hii.

Je, hii imewahi kutokea hapo awali?

Ndio.

Virusi ambavyo viligunduliwa kwa mara ya kwanza huko Wuhan, China, sio vile vile utakavyopata katika pembe nyingi za ulimwengu.

Mabadiliko ya D614G yalitokea Ulaya mnamo Februari na ikawa aina kuu ya virusi hivyo.

Aina nyingine inayoitwa A222V, ilienea kote Ulaya na kuhusishwa na likizo za watu kipindi cha kiangazi huko Uhispania.

Je, tunajua nini kuhusu aina hii mpya?

Uchunguzi wa awali wa aina hii mpya umechapishwa na kubainisha mabadiliko 17 muhimu.

Kumekuwa na mabadiliko kwenye protini yake ya juu - hii ndio ufunguo ambao virusi hutumia kufungua mlango wa seli za mwili wetu.

Aina moja inayoitwa N501Y hubadilisha sehemu muhimu zaidi ya juu, inayojulikana kama "kikoa kinachofungamana na mapokezi".

Hapa ndipo inafanya mawasiliano ya kwanza na uso wa seli za mwili wetu. Mabadiliko yoyote ambayo hufanya iwe rahisi kwa virusi kuingia ndani huenda ikampa makali.

"Inaonekana kama mabadiliko muhimu," Prof Loman alisema.

Mabadiliko mengine ni kufutwa kwa H69 / V70, ambayo sehemu yake ndogo ya juu imeondolewa - imeibuka mara kadhaa hapo awali, pamoja na seli maarufu iliyoambukizwa.

Kazi ya Prof. Ravi Gupta katika Chuo Kikuu cha Cambridge imedokeza mabadiliko haya huongeza maambukizi mara mbili zaidi katika majaribio ya maabara.

Uchunguzi wa kikundi hicho hicho unaonesha kufutwa hufanya kingamwili kutoka kwa damu ya waathirika kuwa na ufanisi mkubwa katika kushambulia virusi.

Prof Gupta aliniambia: "Inaongezeka kwa kasi, hiyo ndiyo sababu serikali inayo wasiwasi, tuna wasiwasi, wanasayansi wengi wana wasiwasi."

Imetoka wapi?

Aina hii mpya imebadilika sana.

Maelezo yanayoweze kutoa jibu ni kwamba aina hii imejitokeza kwa mgonjwa aliye na kinga dhaifu ambayo haikuweza kushinda virusi.

Badala yake mwili wake ukawa uwanja wa kuzaliana kwa virusi vinavyobadilika.

Je, hufanya maambukizo kuwa na uwezo wa kuua zaidi?

Hakuna uthibitisho unaonyesha kwamba inafanya hivyo, ingawa hii itahitaji kufuatiliwa.

Walakini, kuongezeka tu kwa maambukizi kutakuwa sababu ya kutosha kusababisha shida hospitalini.

Ikiwa aina hii mpya inamaanisha watu wengi wameambukizwa haraka zaidi, hiyo itasababisha watu wengi wanaohitaji matibabu hospitalini.

Je, chanjo itafanya kazi dhidi ya aina hii mpya?

Kwa hakika ndio, au angalau kwa sasa.

Chanjo zote tatu zinazoongoza zinaunda majibu ya kinga dhidi ya aina ya virusi iliyopo, ndiyo sababu swali hilo linakuja.

Chanjo hufundisha mfumo wa kinga kushambulia sehemu kadhaa tofauti za virusi, kwa hivyo hata kama sehemu ya kiwiko imebadilika, chanjo bado zinapaswa kufanya kazi.

"Lakini ikiwa tunaiacha iongeze mabadiliko zaidi, basi unaanza kuwa na wasiwasi," alisema Prof Gupta.

"Virusi hivi vinaweza kuwa kwenye njia ya kutoroka chanjo, imechukua hatua kadhaa za kuelekea hapo."

Kutoroka kwa chanjo hufanyika wakati virusi hubadilika kwa hivyo hukwepa athari kamili ya chanjo na kuendelea kuambukiza watu.

Hii inaweza kuwa jambo linalohusu zaidi kile kinachotokea na virusi.

Aina hii ni ya hivi karibuni tu kuonyesha virusi vinaendelea kuzoea kwani inatuambukiza zaidi na zaidi.

Uwasilishaji wa Prof. David Robertson, kutoka Chuo Kikuu cha Glasgow siku ya Ijumaa, ulihitimisha: "Labda virusi vitaweza kutoa aina za kutoroka chanjo."

Hiyo itatuweka katika hali sawa na homa, ambapo chanjo zinahitaji kubadilishwa mara kwa mara. Kwa bahati nzuri chanjo tulizonazo ni rahisi sana kubadili.

Unaweza pia kusoma: