Nchi na makampuni yanayoshindana na Marekani kurejea mwezini baada ya miaka 50

Miongo mitano baada ya misheni ya mwisho ya Apollo, Mwezi kwa mara nyingine tena uko kwenye njia panda za uchunguzi wa anga. Kwa sasa sio NASA pekee inayovutiwa au inayoweza kufanya uchunguzi wa mwezi.

Idadi ya wanaanga waliotembea Mwezini imekuwa ileile kwa zaidi ya miaka 50, ni watu 12 tu ndio wamepata fursa hiyo na wote ni Wamarekani. Lakini hiyo inakaribia kubadilika.

Serikali na makampuni ya kibiashara kutoka Ulaya na Mashariki ya Kati hadi Pasifiki Kusini wanazindua ujumbe wa kuzunguka Mwezi au kutua juu ya uso wake.

Mashindano ya kihistoria kati ya mashirika ya anga ya juu ya Amerika na Usovieti kwa uchunguzi wa mwezi yamekuwa ya kimataifa.

Licha ya mafanikio ya ujumbe wa Apollo wa Marekani kati ya mwaka 1969 na 1972, hadi sasa ni mataifa matano pekee ambayo yametua mwezini.

China dhidi ya Marekani

Baada ya safari mbili za kuuzunguka mwezi zilizofaulu mnamo 2007 na 2010, Uchina ilitua chombo cha Chang'e 3 isiyo na rubani mwezini mnamo 2013.

Miaka sita baadaye, Chang'e 4 ikawa ujumbe wa kwanza kutua upande wa mbali wa Mwezi.

Roboti ya Chang'e 5 ilirejesha sampuli za mwezi duniani mwaka wa 2020 na Chang'e 6, iliyozinduliwa Mei mwaka huu, italeta sampuli za kwanza kutoka upande wa mbali wa Mwezi.

Na mipango ya nchi ya Asia haiishii hapo.

"China ina nia iliyo wazi ya kutuma wanaanga wake kadhaa Mwezini kabla ya 2030," anasema mwandishi wa habari wa anga za juu Andrew Jones, ambaye ni mtaalamu wa tasnia ya anga ya juu ya China.

"Kuna maendeleo yanayoonekana katika maeneo kadhaa muhimu kutekeleza misheni kama hii, ikiwa ni pamoja na kutengeneza gari jipya la kurushia wafanyakazi, chombo cha anga za juu cha kizazi kijacho, chombo cha kutua mwezini, na kupanua vituo vya ardhini," anasema Jones. .

"Ni kazi kubwa sana, lakini China imeonyesha kuwa inaweza kupanga na kutekeleza miradi ya muda mrefu ya mwezi na anga ya binadamu."

Haishangazi, ucheleweshaji uliotangazwa hivi karibuni kwa mpango wa mwezi wa Artemis wa NASA, ambao ulirudisha nyuma mipango ya kutua kwa wanaanga kwenye uso wa mwezi hadi angalau Septemba 2026, umesababisha mazungumzo ya "mbio za mwezi" kati ya Merika na Uchina.

"Nadhani Uchina ina mpango mkali sana," mkuu wa NASA Bill Nelson alisema katika mkutano wa wanahabari kuhusu marekebisho ya wakati wa Artemis.

"Nadhani wangependa kutua mbele yetu, kwa sababu hilo linaweza kuwapa umaarufu. Lakini sidhani kama watafanya hivyo."

Uchina, bila shaka, inaweza pia kupata ucheleweshaji katika ratiba yake.

"China inahitaji kituo kizito sana kuanza kuweka miundo mikubwa kwenye Mwezi," Jones anasema.

"Mradi wao wa roketi wa Long March 9 umefanyiwa mabadiliko, kwa hivyo hii inaweza kuchelewesha misheni ya kwanza kutoka mwaka wa 2030 hadi mapema au katikati ya 2030."

Jumbe zingine

Mnamo Agosti 2023, India ikawa nchi ya nne kutua juu ya Mwezi na chombo cha Chandrayaan-3 karibu na ncha ya kusini ya mwezi.

Kufuatia mafanikio yake, rais wa Shirika la Utafiti wa Anga la India (ISRO) alitangaza lengo lake la kutuma wanaanga kwenye Mwezi kufikia 2040.

Wakati huo huo, ujumbe wa Japani wa Slim hivi majuzi ulitua chombo chake cha Moon Sniper kwenye ardhi ya mwezi, na kuwa nchi ya tano kufikia jirani wa karibu zaidi wa Dunia.

Shirika la anga za juu la Japan Jaxa pia linakaribia mwisho wa mazungumzo ya kumtuma mwanaanga wa Kijapani mwezini kama sehemu ya mpango wa Marekani wa Artemis.

Nchi nyingine - kama vile Israel, Korea Kusini na mataifa mengi wanachama wa Shirika la Anga za Juu la Ulaya (ESA) - pia wameweka chombo cha anga za juu kwenye mzunguko wa mwezi.

Sababu za kurudi kwa Mwezi sasa ni kadhaa: kutoka kwa ujuzi wa kisayansi na maendeleo ya kiteknolojia hadi matarajio ya kupata rasilimali za mwezi zinazowezekana na thamani ya kisiasa au kiuchumi.

Sekta ya anga ya Uingereza, kwa mfano, ilikuwa na nguvu sana wakati wa mdororo wa uchumi.

Lakini katika uwanja huo uliojaa watu wengi, swali kubwa ni nani ataibuka mshindi katika awamu inayofuata ya uchunguzi wa mwezi.

Haitakuwa tena kikoa cha kipekee cha mashirika ya anga ya juu, kwani makampuni ya kibiashara pia yanataka kushiriki.

Shindano na makampuni binafsi

Ingawa Uchina ilizindua safari ya kwanza ya kibiashara kuelekea Mwezini mnamo 2014, ujumbe mdogo wa Manfred Memorial Moon uliofadhiliwa na watu binafsi ilikuwa satelaiti ndogo (61 cm x 26 cm x 10 cm) kwa njia ya kuruka ya mwezi iliyojengwa na LuxSpace huko Luxembourg.

Ujumbe wa kwanza ya kibiashara wa mwezi uliopangwa na Marekani ulitamaniwa zaidi.

Mnamo Januari mwaka huu, kampuni ya Astrobotic yenye makao yake mjini Pittsburgh ilizindua Misheni ya Peregrine 1. Kilikuwa chombo cha kwanza cha anga za juu cha Marekani kutua kwenye uso wa mwezi tangu Apollo 17 mnamo 1972.

Kwa bahati mbaya, "hasara kubwa ya propellant" ilitokea muda mfupi baada ya kuzinduliwa, ilibidi kurudi nyumbani bila kutua, na kuchomwa moto katika anga ya Dunia juu ya sehemu ya mbali ya Bahari ya Pasifiki Kusini.

Kwa hivyo, ujumbe unaofuata wa kibiashara wa Marekani, Intuitive Machines IM-1, ambao ulizinduliwa Februari 15 na unanuia kuweka kituo chake cha Nova-C Mwezini, umehama kutoka nafasi ya pili hadi nafasi ya kwanza.

Marekani ilitangaza Mwezi kuwa nia yake kuu 2018, je, Altemus inazingatia dhamira yake ya kibiashara kuwa mwanzo wa uchumi wa mwezi?

"Wakati huo hapakuwa na moduli za kutua kwa mwezi au programu za mwezi huko Marekani," anasema.

"Leo zaidi ya makampuni kumi yanajenga vyombo, ambalo ni soko jipya. Kwa upande mwingine, tumeona ongezeko la ujenzi wa vyombo vya kubeba , vyombo vya kisayansi na mifumo ya uhandisi ya Mwezi.

"Tunaona uchumi ukianza kuimarika kwa sababu kuna uwezekano wa kutua Mwezini. Nafasi inahitaji juhudi kubwa za kibinadamu na daima itakuwa na sehemu ya serikali kwa sababu wana hitaji la kimkakati la kuwa huko.

Mnamo Oktoba 2023, kampuni ya kibinafsi ya Australia, Hex20, ilitangaza ushirikiano na Skyroot Aerospace na ispace ya Japan, ambayo itafanya jaribio la pili kutua mwezini kwa roboti baadaye mwaka huu.

Ushirikiano huo unalenga kuchochea mahitaji ya ujumbe wa bei nafuu wa satelaiti ya mwezi.

Lakini linapokuja suala la Mwezi, nyayo na bendera kwenye udongo wake zinaendelea kutoa vichwa vya habari vikubwa zaidi.

Wanaanga wanne ambao wataingia kwenye mzunguko wa mwezi kwenye Artemis II (Christina Hammock Koch wa NASA, Reid Wiseman na Victor Glover, pamoja na mwanaanga wa Shirika la Anga za Juu la Kanada Jeremy Hansen) wanaonekana katika onyesho kubwa la Wanaanga huko London.

Onyesho hilo, lililoandikwa na mtengenezaji wa filamu wa Uingereza Chris Riley na mwigizaji Tom Hanks (aliyecheza filamu kama mwanaanga maarufu Jim Lovell katika filamu ya "Apollo 13"), linaangazia juhudi za pamoja za NASA za kutua wanaanga Mwezini na kutarajia kwamba Artemis itafanya vivyo hivyo.