Sporothrix brasiliensis: Kuvu wa ajabu wanaosambaa ambao husababisha majeraha ya ngozi kwa paka na wanadamu

Maradhi ya kuvu ya Sporothrix brasiliensis ilikuwa haijulikani hadi katikati ya miaka ya 1990.

Lakini tangu wakati huo imekuwa tatizo la afya kwa umma katika eneo la Amerika ya Kusini, kwa vile husababisha vidonda vya ngozi katika paka na wanadamu.

Kesi za kwanza za kuambukizwa na viube hivi ziligunduliwa huko Rio de Janeiro, ambapo watafiti waligundua maambukizi kutoka kwa paka waliopotea hadi kwa watu.

Maambukizi yalienea haraka katika majimbo mengine ya Brazil.

Hospitali ya umma huko Sao Paulo iliona kesi zikiongezeka katika kipindi cha miaka 15, kulingana na utafiti uliochapishwa mnamo Septemba katika jarida la Jumuiya ya Madaktari ya Ngozi ya Brazil.

"Tulizoea kuona kesi moja au mbili kwa mwaka," Dkt. John Verrinder Veasey, mmoja wa waandishi, aliiambia tovuti ya habari ya matibabu ya Medscape.

"Sasa tunakutana nao mara mbili au tatu kwa wiki," aliongeza.

Mnamo Desemba, daktari wa ngozi wa Brazil Rossana Sette alichapisha picha za vidonda vya ngozi vilivyosababishwa na maambukizi ya Sporothrix.

Mgonjwa alionyesha kuwa kulikuwa na paka mahali pa kazi.

Kuvu ya Sporothrix brasiliensis pia imepatikana Argentina, Paraguay, Bolivia, Colombia, na Panama.

Lakini kwanini inaenea hivi?

Kuvu wa Sporothrix wamejulikana tangu 1898. Wanaonekana hasa kwenye udongo na kwenye baadhi ya mimea.

Kama kuvu wengine, ni muhimu kwa mtengano wa vitu vya kikaboni katika asili.

Daktari wa mifugo alichapisha picha ya paka aliyeambukizwa.

Katika hali isiyo ya kawaida, vijidudu hivi vinaweza kusababisha magonjwa kwa wanadamu, yanayojulikana kama sporotrichosis.

Sporothrix brasiliensis hupenya tabaka za juu za ngozi, na kutawala tishu zilizo chini ya ngozi na kusababisha majeraha.

Kuvu pia inaweza kuvamia mfumo wa limfu na kuathiri macho, pua na hata mapafu.

Kama tulivyosema hapo awali, haya ni matukio nadra.

Hatahivyo, kuongezeka kwake kwa kasi kulianza kuzingatiwa mwishoni mwa miaka ya 1990 katika sehemu zingine za mji wa Rio de Janeiro.

Kushikana na paka

Kati ya 1998 na 2001, watafiti kutoka Oswaldo Cruz Foundation (FioCruz) waligundua visa 178 vya sporotrichosis.

"Kati ya wagonjwa 178, 156 walishikana na paka walioambukizwa nyumbani au kazini na 97 walipokea kuumwa au mikwaruzo kutoka kwa wanyama hawa," watafiti waliandika.

Tangu wakati huo, idadi imeongezeka kwa kasi.

"Kulingana na takwimu za hivi punde, zaidi ya visa 12,000 viligunduliwa miongoni mwa wanadamu," alisema Dk. Flavio Telles, kutoka Jumuiya ya Magonjwa ya Kuambukiza ya Brazili.

"Na hiyo ni bila kuhesabu rekodi nyingi za paka na mbwa," aliongeza.

Baada ya muda, watafiti wameanza kuelewa vyema mzunguko wa maambukizi kati ya watu na wanyama wanaoishi karibu na nyumba.

"Kwa sababu fulani, kuvu imebadilika miongoni mwa paka. Ndani yao vijidudu husababisha ugonjwa unaoenea, ambao husababisha majeraha kwenye uso na vidole vya wanyama," anasema Telles, ambaye pia ni profesa katika Chuo Kikuu cha Shirikisho cha Paraná.

"Hii ni kwa sababu migogoro ya kimwili katika utafutaji wa maeneo, chakula na kujamiiana ni sehemu ya biolojia ya paka, ambapo mnyama mmoja huuma na kumkwaruza mwingine," anafafanua.

Wataalamu waliohojiwa na BBC wanaamini kwamba paka hawapaswi kulaumiwa kwa kuenea kwa ugonjwa wa sporotrichosis.

Wao ni waathirika kama mbwa na watu; na ukosefu wa sera za umma za kudhibiti kuvu huruhusu ugonjwa huo kuenea.

Usawa wa mazingira

Mwanabiolojia Marcio Rodrigues, kutoka FioCruz, anakubali kwamba kuibuka kwa Sporothrix brasiliensis bado ni somo la tafiti na uvumi.

“Kuna uhusiano wa moja kwa moja kati ya ongezeko la kesi na uvamizi wa ardhi, ukataji miti na ujenzi wa nyumba,” alidai.

Alisema kuwa kuna "usumbufu wa mifumo ya ikolojia ambayo hapo awali ilikuwa katika usawa, na hii inaweka wanyama na wanadamu kwa vimelea vipya."

Baada ya kuwaambukiza paka waliopotea na kuvu, kuruka kwa wanadamu ilikuwa rahisi, kwa kuwa paka hawa wamejaa katika vitongoji vingi vya Brazili.

Watoto mara nyingi hucheza nao na watu wazima huthamini kuwa na wanyama hao karibu kama njia ya kudhibiti uvamizi wa panya.

Muktadha wa usawa wa mazingira pamoja na ukaribu wa wanyama ulisababisha kuenea kwa kuvu ambayo ilianza kuambukiza binadamu.

Ingawa uchunguzi huu unasaidia kueleza jinsi mlipuko wa Sporothrix brasiliensis ulivyozuka , hautoi maarifa kuhusu jinsi tatizo lilienea zaidi ya Brazili.

Tunaweza kufanya nini?

Ikilinganishwa na fangasi wengine katika jenasi sawa, Sporothrix brasiliensis ni hatari zaidi (maana inaenea kwa urahisi zaidi) na inaweza kusababisha maambukizi makubwa zaidi.

Matibabu pia si rahisi: antifungal zinazopatikana zinaweza kuwa zisizofaa mwanzoni.

Na matibabu ya madawa ya kulevya kawaida huchukua wastani wa siku 187, kulingana na utafiti wa hivi karibuni wa Chuo Kikuu cha Shirikisho cha Rio Grande (FURG).

Jambo kuu ni kufanya utambuzi sahihi na kuanza matibabu haraka iwezekanavyo.

Hii pia inazuia malezi ya upinzani wa dawa kwa watu, shida ya mara kwa mara katika miaka ya hivi karibuni na spishi zingine za kuvu.