Wafahamu wapinzani wa Prof. Janabi wanaowania Ukurugenzi WHO

Mmoja wa wataalamu wakubwa wa afya nchini Tanzania, Profesa Mohamed Janabi, anawania nafasi ya Mkurugenzi wa Kanda wa Shirika la Afya Duniani (WHO) kwa Kanda ya Afrika, baada ya kupendekezwa na nchi yake.

Prof. Janabi, ambaye ni Mkurugenzi Mtendaji wa Hospitali ya Taifa Muhimbili (MNH) ni miongoni mwa wagombea watano, ambao majina yao yatafanyiwa mchakato wa Uchaguzi Mei 18, mwaka huu.

Prof Janabi ni mgombea pekee kutoka nchi za kusini mwa jangwa la Sahara, huku wagombea wenzake wanne wakitokea nchi za Afrika Magharibi.

Prof Janabi na wenzake wanawania kuziba nafasi ya aliyekuwa Mkurugenzi Mteule wa Kanda hiyo, Dk. Faustine Ndugulile, waziri wa wa zamani wa afya Tanzania, aliyefariki ghafla Novemba 2024.

Swali, kura na maamuzi yaliyompa ushindi Ndugulile zinaweza kumbeba pia Janabi anayetoka Tanzania? Pengine kwa utaratibu wa sasa unaweza hilo lisilete athari sana kwneye matokeo.

Mkurugenzi wa Kanda anachaguliwa kwa kura ya siri katika kikao cha ndani cha Kamati ya Kanda ya WHO kwa Afrika, ambayo ilikutana Januari 14, 2025, na kuamua kutumia utaratibu wa haraka, kumpata Mkurugenzi wa Kanda badala ya mchakato wa kawaida ambayo huchukua muda mrefu.

Fahamu sifa za wagombea wote wanaowania nafasi hiyo.

Prof. Mohamed Janabi (Tanzania)

Prof. Mohamed Janabi ni Mkurugenzi Mtendaji wa Hospitali ya Taifa Muhinbili (MNH), tangu mwaka 2022 hadi sasa. Na hivi karibuni aliteuliwa kuwa mshauri wa Rais Samia Suluhu Hassan, kwenye masuala ya afya.

Pia amebobea kwenye utafiti na tiba, pia zinazotumika duniani kote, akiwa ni Mhadhiri Chuo Kikuu cha Sayansi na Tiba Shirikishi Muhimbili (MUHAS) kuanzia mwaka 2000 hadi sasa, Mhadhiri katika Chuo Kikuu cha Tiba cha South Carolina, Marekani kuanzia mwaka 2003 hadi sasa.mhadhiri Mshiriki ma Chuo Kikuu cha Magonjwa ya Moyo cha Marekani (EACC) na Mkaguzi wa Matibabu wa Usafiri wa Anga aliyeidhinishwa na Mamlaka ya Usafiri wa Anga ya Marekani (FAA-USA).

Kuanzia mwaka 2005 hadi sasa amekuwa Daktari Mkuu wa Rais Mstaafu Dk. Jakaya Kikwete, na amefanya kazi ya kibobezi katika Taasisi ya Magonjwa ya Moyo ya Jakaya Kikwete (JKCI) kati ya mwaka 2015 hadi mwaka 2022. Pia ni Daktari Mkurugenzi katika Shirika lisilo la Kiserikali la Madaktari wa Afrika lenye asili yake Marekani.

Kwa miaka mingi ya utumishi wake kwenye tasnia ya sayansi ya tiba ndani na nje ya Tanzania, amefanya tafiti nyingi na kutoa machapisho zaidi ya 80.

Moustafa Mijiyawa (Togo)

Moustafa Mijiyawa, aliyekuwa Waziri wa Afya wa Togo, ambaye anaonekana tishio zaidi kwa Prof Janadi kwenye nafasi ya Mkurugenzi wa Kanda ya Afrika wa Shirika la Afya Duniani (WHO).

Mijiyawa alikuwa Waziri kuanzia 2015 hadi 2024 na amekuwa daktari wa magonjwa ya baridi yabisi kwa zaidi ya miaka 30, akifanya kazi nchini kwake Togo na nje ya nchi. Kazi yake ni pamoja na majukumu katika elimu ya matibabu, physiotherapy na orthosis.

Kwa karibu miaka 20, aliongoza Shule ya Kitaifa ya Wasaidizi wa Matibabu huko Lomé (ENAM) na kuratibu programu ya rheumatology katika Chuo Kikuu cha Lomé kama profesa wa utafiti.

Dk Boureima Hama Sambo (Niger)

Dk Boureima Hama Sambo ana uzoefu wa miaka 30 katika sekta ya afya na uzoefu wa afya duniani. Dk Sambo kutoka Niger, kwa sasa ni Mwakilishi wa WHO (WR) katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kabla ya wadhifa wake wa sasa, alihudumu kama mwakilishi kwa Shirika hilo katika nchi za Jamhuri ya Kidemokrasia na Ethiopia.

Pia alishika nyadhifa mbalimbali katika Ofisi ya WHO Kanda ya Afrika na aliwahi kuwa Mkurugenzi wa Idara ya Hali ya Hewa na Maamuzi mengine ya Idara ya Afya katika makao makuu ya WHO.

Alianza kazi yake ya afya ya umma kama Mganga Mkuu katika Wilaya ya Tera Medical nchini Niger, kabla ya Kuongoza hospitali ya mkoa ya Dosso. Alitumikia zaidi nchi yake ya kuzaliwa kama Mkurugenzi wa Huduma za Kitaifa za Afya.

Alikuwepo pia katika kinyang'anyiro kilichopita na kushindwa na Ndugulile wa Tanzania.

Dk. N'Da Konan Michel Yao, Ivory Coast

Dk. N'Da Konan Michel Yao ni mtafiti mashuhuri na msomi anayejulikana kwa mchango wake mkubwa kwenye afya ya umma, haswa katika muktadha wa magonjwa ya kuambukiza barani Afrika. Utaalam wake unatiliwa mkazo na ushirikiano wake kwenye shughuli za mashirika mashuhuri, likiwemo Shirika la Afya Duniani (WHO), ambako alihudumu katika makao makuu nchini Uswizi na Ofisi ya Kanda ya Afrika nchini Kongo.

Machapisho yake mashuhuri ya kitafiti ni pamoja na uchanganuzi wa kina wa magonjwa ya mlipuko katika kanda ya Afrika ya WHO, ambayo hutoa maarifa muhimu juu ya mifumo na athari za majanga kama haya ya kiafya.

Mtafiti huyo pia alibwagwa na Ndugulile katika kinyang'anyiro kilichopita.

Mohamed Lamine Dramé, Guinea

Mohamed Lamine Dramé ana shahada ya Udaktari wa Udaktari (MD), Chuo Kikuu cha Havana - Cuba shahada mbili za uzamili (Bio-takwimu/Epidemiology - UCL/Brussels na Usimamizi wa Mifumo ya Afya - ITM/Antwerp-Belgium) na Shahada ya Uzamivu (PhD in Health Policy & Global Health - Nova University of Lisbon -Ureno).

Ana uzoefu mkubwa wa kliniki na uzoefu wa muda mrefu wa usimamizi na afya ya umma iliyoandaliwa kwanza katika nchi yake (Jamhuri ya Guinea). Kisha alifanya kazi na kukusanya uzoefu wa miaka ishirini na moja kama mtaalam mkuu katika ushirikiano wa maendeleo ya kimataifa na taasisi za kimataifa (WHO/Geneva) na mashirika ya nchi mbili (Ushirikiano wa Ujerumani - GIZ & Ushirikiano wa Ubelgiji - Wezesha). Alishirikiana na wachezaji wakuu wa Global Health kama GAVI, GFAMT na WB.

Uzoefu wa kitaaluma wa Mohamed Lamine Dramé unakamilishwa na ushirikiano wa kitaaluma na vyuo vikuu mbalimbali barani Afrika na Ulaya ambapo anafundisha kama profesa mgeni na kusimamia mada za utafiti wa nadharia za uzamili katika afya ya umma katika nyanja za utaalamu wake.

Tangu Agosti 2017 Mohamed Lamine Dramé ameunda kampuni ya ushauri ya Afya ya Umma na hutoa usaidizi wa kiufundi kwa nchi za Kiafrika na Mashirika ya Maendeleo.