Jinsi Donald Trump anavyoweza "kuichukua" Greenland?

Rais wa Marekani Donald Trump anataka kuchukua madaraka ya Greenland na Ikulu ya White House imethibitisha kwamba chaguzi zote, ikiwa ni pamoja na kutumia nguvu za kijeshi, ziko mezani.

Ingawa hatua ya kijeshi ni moja tu ya seti ya chaguzi za kiuchumi na kisiasa zinazozingatiwa, kwa kuwa hatua kama hiyo itamaanisha mwanachama mmoja wa NATO kumshambulia mwingine, hali hii inaweza kuchukuliwa kuwa ndoto kwa muungano wa NATO na labda tishio linalowezekana kwake.

Rais wa Marekani amekuwa akisema mara kwa mara kwamba Greenland ni muhimu kwa usalama wa taifa la Marekani na amedai, bila kutoa ushahidi, kwamba kisiwa hicho "kimejaa meli za Urusi na China."

Katika makala haya, kwa kutumia maoni na uchambuzi wa wataalamu wa Marekani, Uingereza, na Denmark, tunachunguza chaguzi mbalimbali ambazo rais wa Marekani anaweza kuzingatia na uhalali unaowezekana kwa kila moja ya chaguzi hizi.

Hatua za kijeshi

Wachambuzi wa masuala ya ulinzi wanasema operesheni ya radi ya kuiteka Greenland itakuwa rahisi kijeshi, lakini matokeo yake yatakuwa makubwa na ya kushangaza.

Licha ya ukubwa wake wa kijiografia, wakazi wa Greenland ni takriban 58,000 tu, na karibu theluthi moja yao wanaishi Nuuk, mji mkuu, na wengine wanaishi hasa kwenye pwani ya magharibi ya kisiwa hicho.

Eneo hili halina jeshi huru na ulinzi wake ni jukumu la Denmark, ambayo ina uwezo mdogo wa anga na majini wa kugharamia ulinzi wa eneo kubwa kama hilo.

Sehemu kubwa za ardhi hii zinadhibitiwa tu na Sirius Patrol, kitengo maalum cha operesheni katika jeshi la Denmark.

Bila shaka, Denmark imeongeza kwa kiasi kikubwa matumizi yake ya ulinzi katika mikoa ya Arctic na Kaskazini mwa Atlantiki, ikiwa ni pamoja na Greenland, katika mwaka uliopita.

Ukubwa wake, idadi ndogo ya watu, na ukosefu wa kikosi huru cha kijeshi hufanya Greenland kuwa shabaha ya kuvutia kwa Marekani, ambayo tayari ina wanajeshi zaidi ya 100 waliowekwa kudumu kwenye kituo cha anga cha Pitofik kaskazini-magharibi mwa Greenland.

Kituo hiki kinaweza kutumika kama msingi wa vifaa kwa shughuli za baadaye.

Msingi huo umekuwepo tangu Vita vya dunia vya pili, wakati vikosi vya Marekani viliwekwa kwenye kisiwa hicho ili kuanzisha kambi za kijeshi na rada baada ya uvamizi wa Nazi wa Denmark.

Hans Tito Hansen, mtaalam wa usalama wa Denmark na Mkurugenzi Mtendaji wa Risk Intelligence, anaelezea jinsi operesheni inayowezekana ya Marekani kuiteka Greenland inaweza kufanyika.

Kitengo cha 11 cha Anga chenye makao yake Alaska - ambacho kinajumuisha brigedi mbili za polar zenye uwezo wa askari wa miamvuli au helikopta - kitakuwa "uwezo wa msingi" katika uvamizi wowote, "unaofanywa kwa usaidizi wa anga na majini," Bw. Hansen alisema.

Tathmini hii inalingana na maoni ya Justin Crump, afisa wa Hifadhi ya Jeshi la Uingereza na mwenyekiti wa kampuni ya uchambuzi wa hatari na ujasusi ya Sibylline.

"Marekani ina nguvu nyingi sana za wanamaji na uwezo wa kuhamisha idadi kubwa ya wanajeshi," Bw. Crump anasema. "Wangeweza kuleta kwa urahisi askari wa kutosha katika ndege moja ili kuwa na askari mmoja kwa kila idadi ya watu [wa Greenland]."

Anaongeza kuwa hili ni chaguo kali, lakini labda linaweza kufanywa kwa upinzani mdogo na hata bila umwagaji damu.

Hata hivyo, maafisa kadhaa wa zamani wa Marekani na wachambuzi wa masuala ya ulinzi wamesema kuwa chaguo kama hilo linaonekana kutowezekana, kutokana na athari kubwa za hatua za kijeshi kwa uhusiano wa Marekani na Ulaya.

"Huu utakuwa ukiukaji wa wazi wa sheria zote za kimataifa," anasema Mick Mulroy, askari wa zamani wa Wanamaji, afisa wa zamani wa operesheni wa CIA, na naibu katibu wa zamani wa ulinzi. "Sio tu kwamba sio tishio kwa Marekani, ni mshirika wetu wa mkataba."

Aliongeza kuwa iwapo Ikulu ya White House itaelekea kwenye chaguo la kijeshi, huenda ikakabiliwa na upinzani kutoka kwa wabunge, ambao wanaweza kuzuia hatua hiyo kwa kutumia Sheria ya Nguvu za Kivita, ambayo imeundwa kupunguza uwezo wa rais kuanzisha vita bila idhini ya bunge.

"Sidhani kama kuna uungwaji mkono wowote katika Congress kuharibu muungano wa NATO," alisema.

Kununua Greenland

Marekani ina rasilimali nyingi za kifedha, lakini kulingana na maafisa wa Nok na Copenhagen, Greenland haiuzwi.

CBS, mshirika wa habari wa BBC wa Marekani, aliripoti, akimnukuu mbunge na chanzo kinachofahamu mazungumzo hayo, kwamba Waziri wa Mambo ya Nje wa Marekani Marco Rubio amewaambia wajumbe wa Congress kwamba kununua Greenland ndilo chaguo linalopendekezwa na serikali.

Lakini hata kama Greenland wangekuwa tayari kuiuza, mpango kama huo ungekuwa mgumu sana.

Malipo yoyote ya kifedha lazima yaidhinishwe na Congress, na kuipata Greenland kupitia mkataba kunahitaji msaada wa theluthi mbili katika Seneti ya Marekani, msaada ambao wataalam wanasema ni vigumu kupatikana.

Umoja wa Ulaya lazima pia ukubaliane na mpango huu.

Wakati Donald Trump anaweza kujaribu kinadharia kufikia makubaliano bila kutegemea upande mmoja, bila kuhusisha Greenland au Congress, wataalam wanaamini kwamba haiwezekani.

Profesa Monica Hakimi, profesa wa sheria za kimataifa katika Chuo Kikuu cha Columbia, anasema: "Inawezekana kufikiria hali" ambayo Denmark, Marekani na Greenland zinaweza kukubaliana juu ya uhamisho wa eneo hilo.

"Lakini ili makubaliano kama hayo yalingane kikamilifu na sheria za kimataifa, pengine ingelazimika pia kuzingatia ushiriki wa WaGreenland wenyewe na haki yao ya kujitawala," aliongeza.

Haijabainika ni kiasi gani ununuzi wa kisiwa hicho utagharimu, jambo ambalo linaweza kufanya mambo kuwa magumu kwa Bw. Trump, ambaye ametoa kauli mbiu ya "Marekani Kwanza" kuwa sehemu kuu ya kampeni yake.

Kutumia mabilioni au hata matrilioni ya dola ya pesa za walipa kodi wa Marekani kununua kisiwa kilichofunikwa na barafu kunaweza kuleta madhara makubwa kwenye msingi wa usaidizi wa Make America Great Again (MAGA).

Bwana Crump anaamini kuwa kushindwa kukinunua kisiwa hicho kwa mafanikio kunaweza kulifanya chaguo la kijeshi kuvutia zaidi kwa Trump, hasa kwa vile utawala wake unaweza kutiwa moyo na operesheni ya hivi majuzi ya kumkamata Nicolas Maduro nchini Venezuela.

Bw. Crump anasema Donald Trump atasema, "Kwa hivyo tutakichukua."

Marco Rubio, ambaye amepangwa kukutana na maafisa wa Denmark wiki ijayo kujadili Greenland, anasema Donald Trump "sio rais wa kwanza wa Marekani kuchunguza au kufikiria jinsi tunavyoweza" kulichukua eneo hilo.

Alielekeza kwa Rais wa zamani wa Marekani Harry Truman, ambaye mnamo 1946 aliwasilisha wazo la kuilipa Denmark sawa na dola milioni 100 za dhahabu kununua Greenland.

Kampeni ya kuvutia umakini wa raia wa Greenland

Kura za maoni zinaonyesha kuwa raia wengi wa Greenland wanataka uhuru kutoka kwa Denmark.

Lakini kura hizi zinaonyesha kuwa hawataki kuwa sehemu ya Marekani

Hata hivyo, Marekani inaweza kuongeza juhudi zake za kuwashinda wakazi wa visiwa hivyo kupitia motisha za kifedha za muda mfupi au ahadi ya manufaa ya kiuchumi ya siku zijazo.

Vyombo vya habari vya Marekani hapo awali viliripoti kwamba mashirika ya kijasusi ya Marekani yamezidisha ufuatiliaji wa harakati wa kudai uhuru wa Greenland na wanajaribu kubaini takwimu zinazounga mkono malengo ya serikali ya Marekani.

Omran Bayoumi, mtaalamu wa masuala ya kijiografia katika Baraza la Atlantiki mjini Washington na mshauri wa zamani wa sera katika Idara ya Ulinzi ya Marekani, aliiambia BBC kwamba "kampeni ya kujipenyeza" ina uwezekano mkubwa zaidi kuliko hatua zozote za kijeshi.

Alieleza kuwa kampeni kama hiyo inaweza kusukuma Greenland kupata uhuru.

"Kisha, wakati Greenland inatangaza uhuru wake, serikali ya Marekani inaweza kuwa mshirika wao. Gharama ya hatua za kijeshi ni kubwa mno," alisema.

Ushirikiano kama huo haujawahi kutokea.

Kwa mfano, Marekani ina makubaliano sawa na mataifa ya Pasifiki kama vile Palau, Micronesia, na Visiwa vya Marshall; mataifa huru ambayo yanaipa Marekani mamlaka fulani ya ulinzi na ufikiaji.

Kinyume chake, raia wa nchi hizi tatu wamepata fursa ya kuishi na kufanya kazi nchini Marekani.

Lakini hii inaweza isimridhishe Bw. Trump, kwa sababu tayari ana mamlaka ya kutuma vikosi vingi vya kijeshi huko Greenland anavyotaka, kulingana na makubaliano yaliyopo.

Zaidi ya hayo, mpangilio kama huo haungehakikisha umiliki wa Marekani wa hifadhi kubwa ya madini ya Greenland, ambayo imezikwa chini ya barafu ya polar.

Mchambuzi wa Denmark Hans Hansen anasema kuwa kampeni yoyote ya "kuchukua" Greenland - bila hatua za kijeshi - itashindwa mradi tu watu wa nchi wanapinga.

Hivi sasa, hakuna chama chochote cha kisiasa katika kisiwa hicho kinachofanya kampeni ya kujiunga na Marekani.

"Kuna uwezekano mkubwa kwamba Greenland itakuwa mwanachama wa Umoja wa Ulaya tena," anasema Bw. Hansen.

Anaongeza: "Utawala wa sasa wa Marekani utakuwa madarakani kwa miaka mingine mitatu, lakini watu wa Greenland wanaweza kuwa na upeo wa miaka elfu moja mbele."